Tiroidja është e vogël, por bën zhurmë të madhe kur del nga balanca. Prodhon T4 (tiroksinë) dhe T3 (triiodotironinë), ndërsa TSH nga hipofiza i jep komandën. Kur sistemi çoroditet – nga autoimuniteti (p.sh. Sëmundja e Hashimotos, Sëmundja e Gravesit), teprica/mungesa e jodit, barna si amiodaroni e litiumi, periudha pas lindjes – trupi e ndjen menjëherë.
Së pari: diagnoza, pastaj “natyralja”
Bëni analizat: TSH, FT4 ± FT3, anti-TPO/anti-Tg dhe konsultë me endokrinolog. Nëse keni hipotiroidizëm të konfirmuar, terapia me levotiroksinë shpesh është thelbësore; te hipertiroidizmi mund të nevojiten barna specifike. Qasjet natyrale janë mbështetje, jo zëvendësim i trajtimit mjekësor.
Suplementet – çfarë ka sens dhe çfarë kërkon kujdes
1) Jodi
-
Nevojitet për sintezën e T3/T4.
-
Doza ditore e rekomanduar për të rriturit ~150 μg (më shumë në shtatzëni/ushqyerje).
-
Mos e teproni. Doza të larta (sidomos nga algat/leshterikët) mund ta përkeqësojnë si hipo- ashtu edhe hipertiroidizmin. Suplementoni vetëm me udhëzim mjeku.
2) Seleni
-
100–200 μg/ditë, për periudhë të kufizuar, mund të ulë titrat e antitrupave në tiroiditin autoimun.
-
Mos kaloni dozën (rrezik toksiciteti).
3) Vitamina D
-
Mungesa është e shpeshtë në çrregullime tiroide.
-
Plotësimi mund të ndihmojë në uljen e autoantitrupave; bëni dozimin në gjak para se të filloni.
4) “Formulat bimore” (p.sh. Endonorm)
-
Përmbajnë kombinime bimësh; evidenca klinike është e kufizuar.
-
Kujdes me ndërveprimet dhe premtimet “magjike”. Flisni me mjekun para përdorimit.
Barishtet – ndihmë e mundshme, jo mrekulli
Ashwagandha
-
Adaptogjen që në disa studime të vogla ka ndikuar pozitivisht te hipotiroidizmi subklinik.
-
Mund të ndikojë T3/T4 – kërkon monitorim.
Balsam limoni (Maticnik)
-
Tradicionalisht përdoret te hipertiroidizmi i lehtë për qetësim.
-
Çaj: 1 lugë çaji në 1 gotë ujë të nxehtë, 20–30 min; 1 filxhan në mbrëmje.
“Lulet e mesit të verës”
-
Përdorim popullor; evidenca shkencore e kufizuar.
-
Nëse keni strumë të dukshme, mos u mbështetni vetëm te llapat – kërkohet vlerësim mjekësor.
Stili i jetesës – themeli që s’duhet anashkaluar
-
Ushqim i balancuar: proteina cilësore, yndyrna të shëndetshme, perime; shmangni ekstremet (dieta shumë të ulëta në kalori).
-
Jod i moderuar: përdorni kripë të jodizuar me masë; shmangni “super-dozat”.
-
Menaxhimi i stresit: gjumë 7–9 orë, aktivitet fizik i rregullt.
-
Kujdes me suplementet e shumta njëherësh – ndryshoni një gjë, monitoroni, pastaj vlerësoni efektin.
Kur të kërkoni ndihmë menjëherë
-
Rrahje të shpejta zemre, dridhje të forta, humbje e theksuar peshe.
-
Përgjumje ekstreme, ënjtje, puls shumë i ngadaltë.
-
Zmadhim i shpejtë i qafës ose dhimbje të forta.
Bottom line
“Natyralja” mund të jetë aleat i mirë – nëse përdoret me mend dhe me analiza në dorë. Tiroidja s’është fushë për eksperimente solo. Bëni testet, konsultohuni, pastaj ndërtoni planin: doza të sakta, kohë të kufizuar, monitorim. Kështu i jepni trupit shansin të kthehet në balancë – pa drama dhe pa rreziqe të panevojshme.
