Nga Florjn Recchia
Duke hyrë në vitin e tretë të konfliktit, Sudani nuk është më vetëm një arenë e një lufte të brendshme për pushtet. Konflikti është transformuar gradualisht në një hapësirë rivaliteti gjeopolitik, ku ndërthuren interesat e fuqive rajonale dhe aktorëve globalë. Ndërsa kriza humanitare thellohet, rivalitetet strategjike në rajonin e Detit të Kuq dhe Bririt të Afrikës po e bëjnë gjithnjë e më të vështirë arritjen e një zgjidhjeje të negociuar.
Konflikti, që shpërtheu në prill 2023 midis Forcat e Armatosura të Sudanit dhe milicisë paraushtarake Forcat e Mbështetjes së Shpejtë të drejtuara nga Mohamed Hamdan Dagalo, është shndërruar në një luftë të fragmentuar dhe të zgjatur. Shpërbërja e institucioneve shtetërore dhe shumëfishimi i fronteve ushtarake kanë përshpejtuar kolapsin e autoritetit shtetëror.
Përshkallëzimi ushtarak dhe katastrofa humanitare
Muajt e fundit kanë shënuar një intensifikim të operacioneve ushtarake, veçanërisht në rajonet e Kordofanit dhe në Darfur. Përdorimi i dronëve dhe bombardimeve ajrore nga të dy palët ka rritur ndjeshëm nivelin e dhunës ndaj civilëve.
Vetëm në rajonin e Kordofanit, sulmet me dronë midis fundit të janarit dhe fillimit të shkurtit 2026 kanë shkaktuar:
-
mbi 90 civilë të vrarë
-
142 të plagosur
Më 7 shkurt, një sulm me dronë i RSF në Kordofanin e Veriut vrau të paktën 24 persona, mes tyre tetë fëmijë.
Qyteti El Fasher është bërë simbol i përkeqësimit të situatës. I rrethuar nga RSF, ai përballet me bombardime të vazhdueshme dhe me sulme ndaj infrastrukturës civile dhe konvojeve humanitare.
Një sulm ndaj një konvoji të Programi Botëror i Ushqimit në shkurt 2026 rezultoi në shkatërrimin e furnizimeve dhe vdekjen e të paktën një personi.
Situata është përshkruar si katastrofike edhe nga përfaqësues të Organizata e Kombeve të Bashkuara. Koordinatorja humanitare për Sudanin, Denise Brown, e përshkroi El Fasher si një “vend krimi”, duke paralajmëruar se mijëra civilë mund të jenë vrarë gjatë rrethimit.
Kriza humanitare është përkeqësuar nga zhvendosja masive e popullsisë. Deri në fund të vitit 2025, mbi 1.22 milion njerëz janë zhvendosur vetëm nga El Fasher.
Uria dhe kolapsi i sigurisë ushqimore
Situata ushqimore është po aq alarmante. Sipas raportit të fundit të Integrated Food Security Phase Classification, nivelet e urisë në disa zona të Darfurit kanë kaluar pragjet kritike.
Rajonet e Um Baru dhe Kernoi në Darfurin e Veriut janë identifikuar si zona ku:
-
kequshqyerja akute është në nivele ekstreme
-
rreziku i vdekshmërisë masive është shumë i lartë
Dhjetëra miliona njerëz, përfshirë gra dhe fëmijë, përballen me një krizë të rëndë ushqimore.
Diplomacia humanitare dhe rivalitetet ndërkombëtare
Përshkallëzimi i krizës ka rritur vëmendjen ndërkombëtare. Më 3 shkurt 2026, Shtetet e Bashkuara të Amerikës organizuan një konferencë ndërkombëtare në Uashington për të mobilizuar mbështetje financiare për Sudanin.
Angazhimet financiare të shpallura arrijnë në rreth 1.5 miliardë dollarë, përfshirë:
-
200 milionë dollarë nga SHBA
-
500 milionë dollarë nga Emiratet e Bashkuara Arabe
Në këtë kontekst është diskutuar edhe një plan paqeje nga i ashtuquajturi Kuad – një format diplomatik që përfshin:
-
Egjipti
-
Arabia Saudite
-
Emiratet e Bashkuara Arabe
-
Shtetet e Bashkuara të Amerikës
Plani synon një armëpushim humanitar dhe hapjen e korridoreve për ndihmën ndërkombëtare, që më pas do t’i paraqitet Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara.
Megjithatë, diplomacia humanitare në Sudan nuk është e shkëputur nga rivalitetet strategjike.
Emiratet e Bashkuara Arabe dhe rajonalizimi i konfliktit
Një nga aktorët më të diskutuar në konflikt është Emiratet e Bashkuara Arabe.
Abu Dhabi ka promovuar iniciativat humanitare dhe diplomatike, por është akuzuar gjithashtu për mbështetje indirekte ndaj RSF-së. Sipas një hetimi të Reuters, Etiopia dyshohet se ka pritur një kamp trajnimi për luftëtarët e RSF me financim dhe instruktorë emiratanë.
Edhe pse këto akuza janë mohuar, ato ushqejnë perceptimin se fuqitë e Gjirit po përdorin Sudanin si pjesë të rivalitetit për kontrollin e rrugëve strategjike të Detit të Kuq.
Prania e Emirateve në rajon është pjesë e një strategjie më të gjerë për të konsoliduar ndikimin tregtar dhe ushtarak përgjatë korridoreve detare globale.
Sudani si qendër e konkurrencës gjeopolitike
Pozicioni gjeografik i Sudanit e bën vendin një nyje strategjike midis:
-
Afrikës Veriore
-
Bririt të Afrikës
-
Detit të Kuq
Në këtë kontekst, konflikti nuk është më vetëm një luftë për pushtet midis elitave sudaneze. Ai është bërë një arenë e konkurrencës rajonale dhe ndërkombëtare.
Sa më shumë që lufta ndërthuret me interesat strategjike të aktorëve të jashtëm, aq më pak gjasa ka që palët të arrijnë një kompromis të shpejtë.
Përfundim
Transformimi i konfliktit sudanez në një arenë gjeopolitike e ka komplikuar ndjeshëm perspektivën e paqes. Ndërsa kriza humanitare thellohet dhe miliona njerëz përballen me uri dhe zhvendosje, rivalitetet strategjike në rajonin e Detit të Kuq po e bëjnë gjithnjë e më të vështirë ndërmjetësimin efektiv.
Sudani nuk është më vetëm një shtet në luftë civile. Ai është bërë një qendër e rivalitetit gjeopolitik në Afrikën verilindore, ku interesat rajonale dhe globale shpesh peshojnë më shumë se vetë perspektiva e paqes.
