Nga Edoardo Incani
Në një kontekst ndërkombëtar të karakterizuar nga rivaliteti i fuqive të mëdha dhe rritja e presionit strategjik në Evropë, Suedia po rishikon thellësisht arkitekturën e saj të sigurisë. Raporti i fundit vjetor i publikuar më 17 shkurt nga Militära underrättelse- och säkerhetstjänsten (MUST) ofron një analizë të detajuar të kërcënimeve që prekin vendin dhe rajonin nordik-baltik.
Dokumenti përshkruan një mjedis strategjik gjithnjë e më të tensionuar, ku konkurrenca ndërkombëtare nuk zhvillohet vetëm në fushën ushtarake, por edhe përmes presioneve ekonomike, operacioneve hibride dhe fushatave të ndikimit që synojnë destabilizimin e shoqërive demokratike.
Rusia në qendër të shqetësimeve strategjike
Në vlerësimin e inteligjencës suedeze, kërcënimi kryesor për sigurinë e vendit mbetet Rusia. Raporti e përshkruan këtë kërcënim si strukturor dhe afatgjatë, të lidhur ngushtë me konfrontimin strategjik të Moskës me NATO dhe Bashkimin Evropian.
Sipas analizës së MUST, lufta kundër Ukrainës është vetëm një pjesë e një strategjie më të gjerë ruse që synon transformimin e rendit ndërkombëtar drejt një sistemi multipolar dhe krijimin e një sfere ndikimi rreth Rusisë.
Në këtë kontekst, Moska ka treguar gatishmëri për të përdorur forcë ushtarake në shkallë të gjerë dhe për të përballuar kosto të larta për të arritur objektivat e saj strategjikë.
Rajoni nordik-baltik si hapësirë e re tensioni
Një nga aspektet më të rëndësishme të raportit lidhet me rëndësinë strategjike të rajonit nordik-baltik për sigurinë suedeze. Pranimi i Finlandës dhe Suedisë në NATO ka ndryshuar ndjeshëm ekuilibrin e sigurisë në rajon.
Sipas raportit, në rast se lufta në Ukrainë do të përfundonte me një marrëveshje të favorshme për Moskën, Rusia mund të ridrejtojë burimet e saj ushtarake drejt veriut të Evropës. Kjo do të forconte praninë ushtarake ruse pranë kufijve të Finlandës dhe në zonat strategjike të rajonit.
Shenja të kësaj dinamike janë vërejtur tashmë gjatë vitit 2025, me rritjen e aktivitetit ushtarak rus në zonat pranë kufirit finlandez, një zhvillim i konfirmuar edhe nga ministri i mbrojtjes i Finlandës, Antti Häkkänen.
Lufta hibride dhe presioni indirekt
Përtej dimensionit klasik ushtarak, raporti i inteligjencës suedeze i kushton rëndësi të veçantë operacioneve hibride të përdorura nga Rusia.
Këto përfshijnë:
-
ndërhyrje në sistemet GPS
-
manipulim të sistemeve të navigimit detar
-
operacione për të mbrojtur anijet e ashtuquajtura të “flotës fantazmë” që transportojnë naftë ruse
Një rast i përmendur është incidenti i majit 2025, kur Estonia raportoi një shkelje të hapësirës ajrore të NATO-s nga Rusia gjatë një operacioni që lidhej me ndalimin e një anijeje që transportonte naftë ruse.
Sipas raportit, këto aktivitete pritet të intensifikohen në vitet e ardhshme si pjesë e një strategjie për të testuar kohezionin e aleancës perëndimore.
Horizonti i kërcënimit drejt vitit 2030
Raporti i inteligjencës suedeze analizon gjithashtu evoluimin e mundshëm të kapaciteteve ushtarake ruse në tre horizonte kohore.
Në afat të shkurtër, Rusia mund të kryejë operacione të kufizuara kundër objektivave në rajon, duke përdorur një kombinim të mjeteve konvencionale dhe hibride.
Në afatmesëm, midis tre dhe pesë viteve, Moska mund të jetë në gjendje të zhvillojë operacione më të strukturuara, që përfshijnë sulme ndaj infrastrukturës ushtarake, bllokada detare dhe kontroll të zonave të kufizuara territoriale.
Në perspektivën afatgjatë, pas vitit 2030, raporti nuk përjashton mundësinë që Rusia të arrijë kapacitete për operacione në shkallë të gjerë me superioritet të zgjeruar ajror dhe detar.
Kina dhe dimensioni i sigurisë ekonomike
Raporti nuk kufizohet vetëm te Rusia. Një pjesë e rëndësishme e analizës i kushtohet rolit të Kinës.
Sipas inteligjencës suedeze, Pekini po përdor fuqinë e tij ekonomike për të fituar kontroll mbi segmente të rëndësishme të zinxhirëve globalë të furnizimit dhe për të konsoliduar pozicione dominante në sektorët teknologjikë strategjikë.
Në këtë kuadër, Suedia dhe ekonomitë evropiane konsiderohen të ndjeshme ndaj krizave globale, si një konflikt i mundshëm në Tajvan, që mund të ndërpresë rrjetet industriale dhe tregtare.
Irani dhe kërcënimet e brendshme
Raporti i MUST analizon gjithashtu ndikimin e Iranit në sigurinë suedeze, veçanërisht përmes lidhjeve të supozuara me rrjete të krimit të organizuar.
Sipas dokumentit, këto rrjete mund të përdoren për operacione të fshehta kundër objektivave të lidhura me Izraelin në territorin suedez.
Në të njëjtën kohë, raporti identifikon dy burime kryesore të rrezikut për sigurinë e brendshme:
-
ekstremizmin islamist
-
ekstremizmin e djathtë
Aktorët shtetërorë mund të shfrytëzojnë këto fenomene për të rekrutuar individë ose për të kryer operacione hibride që janë të vështira për t’u gjurmuar dhe atribuar.
Strategjia suedeze e “mbrojtjes totale”
Përballë këtij mjedisi kompleks sigurie, Suedia po forcon modelin e saj të ashtuquajtur “mbrojtje totale”, një koncept që përfshin jo vetëm forcat e armatosura, por edhe shoqërinë civile dhe institucionet publike në përgatitjen ndaj krizave.
Qeveria suedeze ka njoftuar gjithashtu një rritje të konsiderueshme të shpenzimeve të mbrojtjes, të cilat pritet të arrijnë 3.1% të PBB-së deri në vitin 2028.
Në të njëjtën kohë, është planifikuar krijimi i një shërbimi të ri civil të inteligjencës së jashtme që do të fillojë punën më 1 janar 2027, një hap që synon forcimin e kapaciteteve të analizës dhe reagimit strategjik të vendit.
Një epokë e re sigurie për Suedinë
Raporti i inteligjencës suedeze paraqet një tablo të një bote gjithnjë e më të pasigurt, ku kufiri midis kërcënimeve të jashtme dhe destabilizimit të brendshëm po bëhet gjithnjë e më i paqartë.
Në këtë realitet të ri gjeopolitik, Suedia përballet me sfida të shumëfishta: presionin strategjik nga Rusia, konkurrencën ekonomike dhe teknologjike nga Kina dhe operacionet e fshehta të aktorëve si Irani.
Për Stokholmin, përgjigjja ndaj këtyre sfidave kërkon jo vetëm forcim ushtarak, por edhe një qasje gjithëpërfshirëse që kombinon rezistencën shoqërore, sigurinë ekonomike dhe mbrojtjen kundër operacioneve hibride. Në një Evropë gjithnjë e më të polarizuar, siguria kombëtare po bëhet një projekt i të gjithë shoqërisë.
