Në United States Institute of Peace në Uashington zhvillohet sot takimi i parë i “Bordit të Paqes”, nismë e presidentit amerikan Donald Trump, e fokusuar në rindërtimin dhe stabilizimin e Gazës.
5 miliardë dollarë për fazën e parë
Trump pritet të shpallë angazhimin fillestar prej 5 miliardë dollarësh nga shtetet anëtare për rindërtimin e Gazës, ndërsa vlerësimet e OKB-së, Bankës Botërore dhe BE-së e çojnë koston totale të rindërtimit në rreth 70 miliardë dollarë.
Sipas planit, vendet pjesëmarrëse do të kontribuojnë jo vetëm financiarisht, por edhe me trupa për një Forcë Ndërkombëtare Stabilizimi, e cila do të ketë mandat deri në fund të vitit 2027 dhe do të fokusohet në:
-
garantimin e sigurisë në zonat kufitare,
-
çmilitarizimin e Gazës,
-
mbrojtjen e civilëve,
-
trajnimin e forcave palestineze të sigurisë,
-
sigurimin e korridoreve humanitare.
Forca pritet të arrijë rreth 8,000 trupa.
Shqipëria dhe Kosova pjesë e nismës
Edi Rama ndodhet në Uashington për të firmosur marrëveshjen e anëtarësimit të Shqipërisë si vend anëtar themelues. Shqipëria ka mandat trevjeçar, ndërsa detyrimet financiare nuk janë bërë publike dhe, sipas raportimeve, në këtë fazë nuk ka kontribut të detyrueshëm financiar.
Kosova përfaqësohet nga Vjosa Osmani dhe pritet gjithashtu të kontribuojë me pjesëmarrje në forcën stabilizuese.
Sipas statutit të Bordit:
-
Trump mban rolin e kryetarit,
-
ka të drejtë vetoje mbi shumicën e vendimeve,
-
vendet që kontribuojnë mbi 1 miliard dollarë brenda vitit të parë fitojnë mandat të përhershëm.
Refuzime dhe skepticizëm ndërkombëtar
Nisma nuk ka gjetur mbështetje të plotë ndërkombëtare. Ursula von der Leyen e ka refuzuar ftesën, ashtu si edhe disa liderë të vendeve kryesore të BE-së.
Po ashtu, Papa Leo XIV ka bërë të ditur se Vatikani nuk do të marrë pjesë, duke theksuar se menaxhimi i krizave globale duhet të mbetet në kuadër të OKB-së.
Pikat e nxehta
Plani për Gazën përfshin:
-
armëpushimin mes Izraelit dhe Hamasit,
-
lirimin e pengjeve dhe të burgosurve,
-
rritjen e ndihmës humanitare,
-
çarmatosjen e grupeve të armatosura.
Megjithatë, çështja e çarmatosjes së Hamasit mbetet pengesa kryesore për zbatimin e fazës së dytë të planit.
Takimi i sotëm pritet të japë më shumë detaje mbi:
-
vendet pjesëmarrëse,
-
ndarjen e kontributeve,
-
strukturën reale të drejtimit të Bordit.
Nëse kjo nismë do të shndërrohet në mekanizëm real ndikimi apo do të mbetet një projekt politik me mbështetje të kufizuar, do të varet nga sa vende do ta mbështesin konkretisht – me para, me trupa dhe me vullnet diplomatik.
