Sekretari i Përgjithshëm i NATO, Mark Rutte, ka deklaruar nga Forumi Ekonomik Botëror në Davos se presidenti amerikan Donald Trump ka të drejtë kur kërkon angazhim më të madh për mbrojtjen e Arktiku nga ndikimi në rritje i Rusia dhe Kina.
Duke folur në një panel diskutimi, Rutte theksoi se Arktiku po bëhet gjithnjë e më strategjik për shkak të hapjes së rrugëve të reja detare dhe interesave gjeopolitike. Ai paralajmëroi se aktiviteti i shtuar i Rusisë dhe Kinës në këtë rajon përbën sfidë serioze për sigurinë euroatlantike.
“Presidenti Trump ka të drejtë, ashtu si edhe shumë udhëheqës të tjerë të NATO-s. Ne duhet ta mbrojmë Arktikun. Rrugët detare po hapen dhe shohim qartë që Kina dhe Rusia janë gjithnjë e më aktive në këtë rajon”, u shpreh Rutte.
Ai rikujtoi se nga tetë vendet që kufizohen me Arktikun, shtatë janë anëtare të NATO-s: SHBA-ja, Kanadaja, Danimarka, Norvegjia, Islanda, Finlanda dhe Suedia, ndërsa Rusia është i vetmi shtet jashtë aleancës me dalje direkte në rajon. Sipas tij, Kina, edhe pse pa kufi territorial, po shfaqet si “aktor i nëntë” përmes pranisë ekonomike dhe strategjike.
Rutte tha se NATO tashmë ka nisur hapa konkretë për forcimin e pranisë dhe koordinimit në Arktik, duke iu referuar vendimeve të marra nga ambasadorët e aleancës që në shtator. “Ne po punojmë që së bashku ta mbrojmë këtë rajon nga ndikimi rus dhe kinez”, shtoi ai.
Në fjalën e tij, sekretari i NATO-s vuri në pah edhe rolin e Trump në rritjen e shpenzimeve për mbrojtje nga vendet evropiane. Sipas Rutte, pa presionin e presidentit amerikan, disa ekonomi të mëdha si Spanja, Italia dhe Belgjika nuk do të arrinin objektivin prej 2 për qind të GDP-së për mbrojtje deri në vitin 2025.
Ai përmendi Poloninë si një nga aleatët më të afërt të SHBA-së dhe theksoi se NATO përballet ende me sfida serioze në prodhimin e pajisjeve ushtarake dhe kapaciteteve mbrojtëse.
Ndërkohë, vetë Trump, në fjalimin e tij në Davos, kritikoi ashpër politikat evropiane, duke thënë se kontinenti “nuk po shkon në drejtimin e duhur”. Ai deklaroi se respekton popujt e Groenlandës dhe Danimarkës, por sipas tij, vetëm SHBA-të mund të garantojnë realisht sigurinë e rajonit arktik. Trump theksoi se dëshiron negociata të menjëhershme për blerjen e Groenlandës, duke përjashtuar, sipas tij, ndërhyrjen ushtarake.
Deklaratat nga Davosi tregojnë se Arktiku po shndërrohet gjithnjë e më shumë në një pikë kyçe të rivalitetit global, ku NATO synon të rrisë praninë dhe gatishmërinë përballë fuqive rivale.
