Presidenti i Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Donald Trump, ka rikonfirmuar synimin e tij për të vendosur tarifa doganore deri në 100% ndaj vendeve evropiane që kundërshtojnë kërkesën e tij për marrjen nën kontroll të Groenlanda, duke shkaktuar reagime të forta nga qeveritë evropiane dhe Bashkimi Evropian.
Në një intervistë për NBC News, Trump deklaroi se nga 1 shkurti do të vendosë tarifa 10% për të gjitha produktet nga Britania e Madhe, të cilat do të rriten në 25% nga 1 qershori, nëse nuk arrihet një marrëveshje për blerjen e Groenlandës nga Danimarka.
Ai paralajmëroi se i njëjti regjim tarifor do të zbatohet edhe ndaj Norvegjisë, Suedisë, Francës, Gjermanisë, Holandës dhe Finlandës, të gjitha vende anëtare të NATO.
I pyetur nëse këto kërcënime do të realizohen, Trump u përgjigj shkurt:
“Do ta bëj, 100%.”
Presidenti amerikan refuzoi të përjashtojë edhe përdorimin e forcës ushtarake për Groenlandën, duke iu përgjigjur me “no comment” një pyetjeje për këtë çështje. Ai shtoi se “Evropa duhet të përqendrohet te lufta Rusi–Ukrainë dhe jo te Groenlanda”.
Reagime të forta nga Evropa
Danimarka paralajmëroi se çdo veprim i mundshëm ushtarak amerikan në Groenlandë do të nënkuptonte fundin e NATO-s. Ministri danez i Punëve të Jashtme, Lars Løkke Rasmussen, theksoi se kërcënimet me tarifa “nuk janë rruga e duhur”.
“Ka vija të kuqe që nuk mund të kapërcehen. Nuk mund të kërcënosh për të marrë pronësinë e Groenlandës,” tha ai.
Ministrja e Jashtme britanike, Yvette Cooper, deklaroi se e ardhmja e Groenlandës është çështje ekskluzivisht e groenlandezëve dhe e danezëve.
Ndërkohë, Bashkimi Evropian ka thirrur një samit urgjent në Bruksel, për të shqyrtuar përgjigjen ndaj kërcënimeve të Trumpit. Shefja e diplomacisë evropiane, Kaja Kallas, deklaroi se BE-ja “nuk dëshiron konflikt, por do të mbrojë qëndrimin e saj”, duke theksuar se “sovraniteti nuk është mall tregu”.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, konfirmoi se Aleanca do të vazhdojë bashkëpunimin me Danimarkën dhe Groenlandën për sigurinë në Arktik, pas dërgimit simbolik të forcave evropiane në ishull.
Polemikë edhe me Norvegjinë
Janë bërë publike edhe shkëmbime mesazhesh mes Trumpit dhe kryeministrit norvegjez Jonas Gahr Støre, ku Trump akuzon Norvegjinë se ka ndikuar që ai të mos marrë Çmimin Nobel për Paqen. Støre u përgjigj se çmimi jepet nga një komitet i pavarur dhe rikonfirmoi mbështetjen për sovranitetin danez mbi Groenlandën.
Trump, megjithatë, këmbënguli se Norvegjia “e kontrollon plotësisht” Çmimin Nobel, pavarësisht mohimeve zyrtare.
Lëvizje ushtarake në Arktik
Në fund, NORAD njoftoi se disa avionë janë duke u drejtuar drejt bazës Pituffik në Groenlandë, në kuadër të “aktiviteteve të planifikuara”, duke theksuar se operacioni është i koordinuar me Danimarkën dhe se autoritetet groenlandeze janë informuar.
Në përmbledhje: Trump po luan fort, Evropa po i përgjigjet me vija të kuqe, dhe Groenlanda është shndërruar nga ishull akulli në epiqendër gjeopolitike. Loja është serioze. Dhe askush nuk po qesh më.
