Italia ka hedhur një hap të rëndësishëm drejt rikthimit të energjisë bërthamore, 40 vjet pas katastrofës së Çernobilit që çoi në braktisjen e saj.
Senati italian ka miratuar përfundimisht ligjin që krijon bazën ligjore për rikthimin e energjisë bërthamore në vend. Ligji mori 81 vota pro, 51 kundër dhe shtatë abstenime.
Miratimi i tij nuk nënkupton nisjen e menjëhershme të ndërtimit të centraleve bërthamore. Qeverisë i jepen 12 muaj kohë për të hartuar aktet zbatuese që do të përcaktojnë procedurat e licencimit, standardet e sigurisë, menaxhimin e mbetjeve radioaktive dhe kriteret për përzgjedhjen e lokacioneve ku mund të ndërtohen reaktorët.
Qeveria e kryeministres Giorgia Meloni argumenton se rikthimi i energjisë bërthamore është i nevojshëm për forcimin e sigurisë energjetike, uljen e emetimeve dhe përballimin e kërkesës në rritje për energji elektrike.
Ministri italian i Mjedisit dhe Sigurisë Energjetike, Gilberto Pichetto Fratin, e cilësoi votimin si një hap historik.
“Energjia bërthamore nuk është kthim në të kaluarën. E përdorur së bashku me energjinë e rinovueshme, ajo është një teknologji që mund të japë rezultate të jashtëzakonshme për sigurinë tonë energjetike”, deklaroi ai.
Italia e kishte braktisur energjinë bërthamore pas referendumit të vitit 1987, të zhvilluar një vit pas katastrofës së Çernobilit. Një referendum i dytë në vitin 2011, pas aksidentit në centralin japonez të Fukushimës, konfirmoi kundërshtimin e publikut ndaj rikthimit të saj në atë kohë.
Megjithatë, politika energjetike e Italisë ka ndryshuar vitet e fundit. Qeveria po shqyrton përdorimin e reaktorëve të vegjël modularë (SMR) dhe teknologjive të tjera të gjeneratës së re, në vend të centraleve të mëdha tradicionale.
Mbështetësit e kësaj teknologjie argumentojnë se reaktorët modularë mund të jenë më fleksibël dhe të kenë standarde të avancuara sigurie, ndërsa qeveria i sheh ata si pjesë të një sistemi energjetik ku do të kombinohen me burimet e rinovueshme.
Italia, e cila dikur kishte katër reaktorë në funksion, sot nuk prodhon energji bërthamore brenda territorit të saj. Në të njëjtën kohë, ajo importon sasi të konsiderueshme energjie elektrike, përfshirë energji të prodhuar nga centrale bërthamore në vendet fqinje.
Qeveria parashikon se kërkesa për energji do të rritet në vitet e ardhshme, veçanërisht për shkak të elektrifikimit të transportit dhe ngrohjes, zhvillimit të industrisë dhe zgjerimit të qendrave të të dhënave.
Në Evropë, debati për energjinë bërthamore është rikthyer fuqishëm pas krizës energjetike dhe luftës në Ukrainë. Franca mbetet një nga vendet kryesore të kontinentit në këtë sektor, ndërsa edhe vende të tjera po planifikojnë projekte të reja.
Edhe në Itali mbështetja publike duket se është rritur. Sipas një sondazhi të kryer në qershor 2026 nga kompania Only Numbers, rreth 55 për qind e italianëve mbështesin centralet bërthamore të gjeneratës së re.
Pavarësisht kësaj, përpara qeverisë mbeten disa sfida të mëdha, përfshirë kostot e larta, kohën e nevojshme për ndërtim, përcaktimin e lokacioneve dhe menaxhimin e mbetjeve radioaktive.
Italia gjithashtu ende nuk ka një venddepozitim të përhershëm kombëtar për mbetjet radioaktive të krijuara nga programi i saj i mëparshëm bërthamor.
Ndërtimi i reaktorëve të rinj pritet të jetë një proces që do të zgjasë vite. Ligji i miratuar nga Senati krijon vetëm kuadrin juridik që i hap rrugë këtij procesi, ndërsa projektet konkrete do të duhet të kalojnë nëpër procedura të mëtejshme teknike, financiare dhe mjedisore.
Kështu, katër dekada pas Çernobilit, Italia po rikthen energjinë bërthamore në agjendën e saj energjetike, por reaktorët e rinj mbeten ende disa vite larg realizimit.
