Hiperplazia beninje e prostatës (BPH) është një gjendje shumë e zakonshme tek burrat, veçanërisht me kalimin e moshës. Ajo nënkupton zmadhimin e prostatës – një gjëndër e sistemit riprodhues mashkullor – për shkak të rritjes së qelizave normale të saj. Edhe pse fjala “hiperplazi” mund të tingëllojë shqetësuese, kjo gjendje është beninje dhe nuk është kancer, pasi nuk metastazon në pjesë të tjera të trupit.
Megjithatë, zmadhimi i prostatës mund të shkaktojë probleme serioze urinare. Arsyeja është se uretra, kanali përmes të cilit urina del nga fshikëza, kalon përmes prostatës. Kur prostata zmadhohet, ajo mund të ngushtojë uretrën dhe të vështirësojë urinimin.
Sa e shpeshtë është hiperplazia beninje e prostatës
Frekuenca e BPH rritet ndjeshëm me moshën. Studimet tregojnë se një formë e kësaj gjendjeje shfaqet tek rreth 80% e burrave mbi moshën 40 vjeç, ndërsa tek burrat mbi 80 vjeç përqindja arrin deri në 95%.
Rritja e prostatës ndodh kryesisht në indet që rrethojnë uretrën. Me kalimin e kohës, indet e reja shtyjnë strukturat përreth dhe mund të ushtrojnë presion mbi uretrën, duke shkaktuar bllokim të rrjedhjes së urinës.
Pse ndodh BPH
Shkaku i saktë i hiperplazisë beninje të prostatës ende nuk është plotësisht i qartë. Mjekët besojnë se hormonet mashkullore, veçanërisht dihidrotestosteroni (DHT), luajnë një rol të rëndësishëm në zhvillimin e saj.
Një teori tjetër sugjeron se me kalimin e moshës rritja e qelizave të prostatës tejkalon shkatërrimin e tyre natyror, duke çuar në zmadhimin gradual të gjëndrës.
Simptomat më të zakonshme
Jo të gjithë burrat me BPH kanë simptoma. Megjithatë, kur ato shfaqen, zakonisht lidhen me problemet e urinimit. Simptomat më të zakonshme përfshijnë:
-
urinim të ngadaltë ose të vështirë
-
rrjedhje të dobët të urinës
-
ndjenjë se fshikëza nuk zbrazet plotësisht
-
ndërprerje të rrjedhës së urinës
-
pikim të urinës në fund të urinimit
-
nevojë për të urinuar shpesh gjatë natës
-
urgjencë për urinim
-
dhimbje gjatë urinimit
-
gjak në urinë
-
mosmbajtje urinare
Këto simptoma ndahen në dy grupe kryesore: obstruktive, që lidhen me bllokimin e uretrës, dhe irrituese, që shkaktohen nga reagimi i fshikëzës ndaj këtij bllokimi.
Kur mund të përkeqësohen simptomat
Disa ilaçe mund të përkeqësojnë simptomat e BPH-së. Këtu përfshihen disa barna për astmë, dekongjestantët për sinuset, antispazmodikët dhe diuretikët. Edhe alkooli mund të ndikojë negativisht në simptomat urinare.
Për këtë arsye, është e rëndësishme që pacienti t’i tregojë mjekut për çdo ilaç që përdor.
Si diagnostikohet
Për të konfirmuar diagnozën, mjekët mund të kryejnë disa ekzaminime dhe analiza, si:
-
ekzaminimi rektal i prostatës
-
matja e rrjedhjes së urinës
-
matja e urinës që mbetet në fshikëz pas urinimit
-
analiza e urinës për infeksion ose gjak
-
analiza e gjakut për PSA (antigjeni specifik i prostatës)
-
cistoskopi ose ekzaminime të tjera të traktit urinar
Si trajtohet
Trajtimi varet nga ashpërsia e simptomave. Në shumë raste përdoren ilaçe, ndërsa në raste më të rënda mund të nevojitet trajtim kirurgjikal.
Ndër terapitë më të përdorura janë:
Bllokuesit alfa-1 – ilaçe që relaksojnë muskujt e qafës së fshikëzës dhe lehtësojnë urinimin. Rreth 74% e pacientëve raportojnë përmirësim të simptomave.
Finasteridi – një ilaç që ul nivelet hormonale në prostatë dhe zvogëlon madhësinë e saj. Efekti i plotë mund të shfaqet pas disa muajsh.
Në rastet më të rënda mund të kryhen ndërhyrje kirurgjikale si:
-
rezeksioni transuretral i prostatës (TURP)
-
prerja transuretrale e prostatës (TUIP)
-
prostatektomia e hapur
Çfarë mund të bëni vetë
Disa ndryshime në stilin e jetesës mund të ndihmojnë në lehtësimin e simptomave:
-
shmangni alkoolin dhe pijet para gjumit
-
urinoni sapo të ndjeni nevojën
-
shmangni ilaçet që mund të përkeqësojnë simptomat
-
mbani aktivitet fizik dhe një jetë seksuale të rregullt
A mund të parandalohet?
Zmadhimi beninj i prostatës është pjesë e procesit natyror të plakjes dhe nuk mund të parandalohet plotësisht. Megjithatë, kontrolli i rregullt mjekësor dhe kujdesi për shëndetin e prostatës mund të ndihmojnë në zbulimin dhe trajtimin e hershëm të problemeve.
Edhe pse hiperplazia beninje e prostatës nuk është kancer, simptomat e saj mund të ndikojnë ndjeshëm në cilësinë e jetës. Prandaj, çdo burrë që vëren ndryshime në urinim duhet të konsultohet me mjekun për një kontroll të detajuar.
