Lufta në Iran nuk është më thjesht një përplasje ushtarake rajonale, por një krizë e thellë strategjike që po vë në provë rolin e Shtetet e Bashkuara të Amerikës në botë dhe stabilitetin e gjithë rendit ndërkombëtar. Sipas politologut të njohur Vali Nasr, mënyra se si është menaxhuar ky konflikt nga Uashingtoni dhe Tel Avivi ka krijuar më shumë pasiguri sesa zgjidhje, duke nxjerrë në pah dobësi serioze në planifikim dhe në ndërtimin e aleancave.
Në thelb, strategjia e Donald Trump dhe Benjamin Netanyahu u mbështet mbi idenë e një goditjeje të shpejtë dhe vendimtare që do të dobësonte regjimin iranian. Por realiteti në terren po tregon të kundërtën: konflikti është zgjatur, është përhapur në gjithë rajonin dhe ka prodhuar një valë të re pasigurie që prek tregjet globale të energjisë, zinxhirët e furnizimit dhe vetë ekonominë botërore.
Ajo që bie më shumë në sy është kriza e aleancave. Fillimisht, SHBA shmangu ndërtimin e një fronti të gjerë ndërkombëtar, duke vepruar më shumë në mënyrë unilaterale. Tani, ndërsa lufta po komplikohet, Uashingtoni po kërkon mbështetje nga partnerët, por përballet me skepticizëm dhe hezitim, sidomos nga Evropa. Kritikat e ashpra të Trump ndaj aleatëve të NATO-s nuk janë thjesht retorikë politike, por reflektim i një frustrimi më të thellë për një luftë që nuk po shkon sipas planit.
Ndërkohë, në vetë Iranin, pritshmëritë për një revolucion të brendshëm duken të ekzagjeruara. Sipas Nasr, mungon një opozitë e organizuar dhe lidership i qartë që mund të kanalizojë pakënaqësinë popullore. Nëse regjimi dobësohet më tej nga bombardimet, rreziku më i madh nuk është ndryshimi demokratik, por kolapsi i shtetit dhe një kaos i ngjashëm me atë që është parë në vende si Libia apo Siria.
Në këtë klimë tensioni, një nga pasojat më shqetësuese është rreziku i përhapjes bërthamore. Kur normat ndërkombëtare dobësohen dhe ndërhyrjet ushtarake bëhen precedent, shtetet fillojnë të shohin armët bërthamore si garanci të vetme për mbijetesë. Ky është një sinjal alarmi për një botë që mund të hyjë në një fazë të re të garës së armatimeve, shumë më e rrezikshme dhe e paparashikueshme.
Lufta po shndërrohet gjithnjë e më shumë në një konflikt qëndrueshmërie, ku asnjëra palë nuk ka një rrugë të qartë drejt fitores. Irani kërkon garanci të forta për të ndalur luftimet, ndërsa SHBA dhe Izraeli nuk mund të tërhiqen lehtësisht pa e perceptuar këtë si humbje strategjike. Ky ngërç e zgjat konfliktin dhe e bën atë më të kushtueshëm për të gjithë aktorët, si në aspektin ushtarak ashtu edhe ekonomik.
Në fund, kjo luftë po nxjerr në pah një realitet të ri: fuqia ushtarake nuk mjafton më për të kontrolluar zhvillimet globale. Pa një strategji të qartë, pa aleanca të qëndrueshme dhe pa një vizion afatgjatë, edhe operacionet më të forta mund të kthehen në kriza të zgjatura. Dhe në këtë rast, kostoja nuk paguhet vetëm nga rajoni – por nga e gjithë bota.