Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka vendosur kushte të reja për vazhdimin e negociatave me Iranin, duke kërkuar që Teherani të publikojë një deklaratë zyrtare ku garanton se Ngushtica e Hormuzit do të mbetet e hapur për lundrimin ndërkombëtar dhe se nuk do të ndërmarrë sulme ndaj anijeve tregtare.
Sipas zyrtarëve të lartë amerikanë, të cituar nga Politico, administrata amerikane i ka dhënë Iranit afat deri të shtunën për të bërë publik këtë angazhim, ndërsa deklarata pritet të diskutohet gjatë një takimi mes përfaqësuesve iranianë dhe zyrtarëve të Omanit.
Një prej zyrtarëve amerikanë tha se Uashingtoni pret që Irani të konfirmojë publikisht se do të respektojë lirinë e lundrimit në një nga korridoret më të rëndësishme detare për tregtinë globale.
“Nëse ky nuk është qëndrimi i tyre, atëherë nuk do të jetë një ditë e mirë për ta,” u shpreh një zyrtar amerikan.
SHBA kërkon edhe pranimin e përgjegjësisë
Përveç garantimit të sigurisë në Ngushticën e Hormuzit, administrata Trump kërkon që deklarata iraniane të përmbajë edhe një pranim, të paktën të tërthortë, se veprimet e mëparshme të Teheranit kanë qenë të gabuara.
Sipas burimeve amerikane, zyrtarët iranianë e kanë pranuar këtë qëndrim gjatë kontakteve jozyrtare, por Uashingtoni kërkon që ai të bëhet publik.
Çështja bërthamore mbetet kushti kryesor
Një tjetër pikë kyçe e negociatave mbetet programi bërthamor iranian. Sipas administratës amerikane, çdo marrëveshje afatgjatë do të kërkojë që Irani të heqë dorë nga materiali bërthamor i pasuruar.
“Pa këtë element nuk mund të ketë marrëveshje. Nëse Irani refuzon, SHBA-ja ka ende në dispozicion mjete ushtarake, diplomatike dhe ekonomike për të ushtruar presion”, deklaroi një zyrtar i lartë amerikan.
Megjithatë, zyrtarët pranojnë se nuk ka garanci se bisedimet do të përfundojnë me një marrëveshje gjithëpërfshirëse.
“Moment pritjeje”
Një tjetër zyrtar amerikan e përshkroi situatën aktuale si një “moment pritjeje dhe vlerësimi”, duke theksuar se Irani ka preferuar të shtyjë vendimet kryesore deri pas funeralit të liderit suprem, Ajatollah Ali Khamenei, i cili u zhvillua të enjten.
Sipas tij, zhvillimet e ditëve në vijim do të përcaktojnë nëse palët do të arrijnë një marrëveshje ose nëse negociatat do të dështojnë.
Trump: Armëpushimi ka përfunduar
Gjatë samitit të NATO-s në Turqi, Donald Trump deklaroi se armëpushimi me Iranin, i vendosur në mesin e muajit qershor, ka marrë fund pas sulmeve ndaj anijeve tregtare në Ngushticën e Hormuzit.
Megjithatë, presidenti amerikan konfirmoi se dialogu diplomatik do të vazhdojë.
Përmes një postimi në rrjetin Truth Social, Trump shkroi:
“Republika Islamike e Iranit na ka kërkuar të vazhdojmë bisedimet. Ne kemi pranuar, por u kemi bërë të qartë se armëpushimi ka PËRFUNDUAR.”
Ngushtica e Hormuzit mbetet një nga rrugët më strategjike të transportit të energjisë në botë, pasi një pjesë e konsiderueshme e eksporteve globale të naftës dhe gazit kalon përmes saj. Çdo tension në këtë zonë ka potencialin të ndikojë drejtpërdrejt në tregjet ndërkombëtare të energjisë dhe në sigurinë detare globale.
