Disa vende anëtare të Bashkimit Evropian po kërkojnë që Komisioni Evropian të ndërmarrë masa më të ashpra ndaj tregtisë me vendbanimet izraelite në Bregun Perëndimor, duke nxitur një debat të ri brenda bllokut për politikën ndaj Izraelit dhe konfliktit në Lindjen e Mesme.
Një grup vendesh, përfshirë Belgjikën, Holandën dhe Spanjën, po përpiqet të sigurojë mbështetjen e shumicës së nevojshme për t’i kërkuar Komisionit Evropian që të propozojë kufizime tregtare ndaj mallrave të prodhuara në vendbanimet izraelite, të cilat nga shumë vende dhe organizata ndërkombëtare konsiderohen të paligjshme sipas të drejtës ndërkombëtare.
Çështja pritet të jetë në qendër të diskutimeve të ministrave të jashtëm të BE-së në Bruksel.
Përplasje mes vendeve të BE-së
Debati ka nxjerrë në pah ndarjet brenda Bashkimit Evropian. Disa vende kërkojnë një qëndrim më të ashpër ndaj politikave izraelite në territoret palestineze, ndërsa vende të tjera, përfshirë Gjermaninë dhe Republikën Çeke, janë më të rezervuara ndaj masave të reja ekonomike.
Komisioni Evropian, i udhëhequr nga Ursula von der Leyen, ka kundërshtuar deri tani paraqitjen e masave të reja tregtare, duke argumentuar se propozime të ngjashme janë diskutuar më herët dhe nuk kanë marrë mbështetjen e nevojshme.
Ndërkohë, shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, ka kërkuar publikisht që të shqyrtohen masa të reja ndaj tregtisë me vendbanimet.
Ndikim ekonomik i kufizuar
Sipas vlerësimeve të Komisionit Evropian, tregtia me vendbanimet në Bregun Perëndimor përbën një pjesë shumë të vogël të marrëdhënieve tregtare mes BE-së dhe Izraelit, rreth 0.5 për qind të totalit.
Megjithatë, çështja ka një rëndësi të madhe politike, veçanërisht pas sulmeve të Hamasit ndaj Izraelit më 7 tetor 2023 dhe luftës së vazhduar në Gaza.
Mbështetësit e masave të reja argumentojnë se kufizimi i importeve nga vendbanimet do të ishte një mënyrë për të ushtruar presion diplomatik dhe për të mbështetur respektimin e së drejtës ndërkombëtare.
Debat për procedurat ligjore
Një nga çështjet kryesore të diskutimit është nëse masat ndaj vendbanimeve duhet të trajtohen si politikë tregtare apo si pjesë e politikës së jashtme dhe sigurisë së përbashkët të BE-së.
Nëse konsiderohen masa tregtare, ato mund të miratohen me shumicë të kualifikuar. Nëse trajtohen si sanksione të politikës së jashtme, kërkohet pajtim unanim i vendeve anëtare.
Kjo çështje ka krijuar përplasje mes vendeve që kërkojnë veprim të shpejtë dhe atyre që kërkojnë një qasje më të kujdesshme.
Presion ndaj udhëheqjes së BE-së
Kritikët e von der Leyen kanë akuzuar Komisionin Evropian se po vonon veprimet për arsye politike, duke përfshirë edhe zgjedhjet e ardhshme në Izrael.
Ndërsa përkrahësit e qasjes më të kujdesshme paralajmërojnë se masat e reja mund të përdoren nga forcat politike ekstreme dhe mund të komplikojnë më tej marrëdhëniet diplomatike të BE-së me Izraelin.
Takimi i ministrave të jashtëm të BE-së pritet të tregojë nëse vendet që kërkojnë masa më të ashpra do të arrijnë të krijojnë shumicën për të detyruar Komisionin Evropian të paraqesë një propozim zyrtar.
