Procesi i zgjerimit të Bashkimit Evropian po hyn në një fazë të re, ku përveç reformave politike, ekonomike dhe ligjore, vendet kandidate do të duhet të përballen edhe me një sfidë tjetër: mbrojtjen e institucioneve demokratike nga lufta hibride, dezinformimi dhe ndërhyrjet e jashtme.
Komisioni Evropian po harton një strategji të re që synon forcimin e rezistencës së vendeve kandidate ndaj manipulimit të informacionit, kërcënimeve hibride dhe përdorimit të teknologjive të reja, përfshirë Inteligjencën Artificiale, gjatë proceseve zgjedhore.
Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, ka bërë të ditur se në fillim të vitit 2027 pritet të nisë funksionimin Qendra për Rezistencë Demokratike, e cila do të mbulojë gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor.
Qendra do të shërbejë si mekanizëm koordinues për mbrojtjen e demokracisë, sigurisë së proceseve zgjedhore dhe integritetit institucional.
“Shtetet kandidate po sulmohen thjesht sepse kanë zgjedhur integrimin në BE dhe demokracinë”, deklaroi Kos, duke theksuar se Brukseli synon të krijojë kapacitete konkrete për përballimin e fushatave të dezinformimit dhe manipulimit të opinionit publik.
Mali i Zi, rasti që alarmoi Brukselin
Si shembull të ndikimit të luftës hibride, Kos përmendi Malin e Zi.
Sipas saj, menjëherë pasi Komisioni Evropian njoftoi fillimin e punës për traktatin e pranimit të Malit të Zi në BE, autoritetet malazeze kërkuan ndihmë nga Brukseli për shkak të një vale të re sulmesh hibride dhe fushatash dezinformuese.
Komisionerja tha se pas këtij zhvillimi u vërejt një rritje e narrativave kundër integrimit evropian, duke treguar se procesi i zgjerimit është një objektiv i ndjeshëm ndaj ndërhyrjeve të jashtme.
Për këtë arsye, Komisioni Evropian ka nisur dërgimin e ekipeve të specializuara në vendet kandidate për të analizuar kapacitetet e institucioneve vendore dhe për të identifikuar nevojat për mbështetje.
Ballkani, një terren testimi për manipulimin digjital
Brukseli vlerëson se Ballkani Perëndimor po shndërrohet në një zonë ku testohen metoda të reja të ndikimit politik, sulmeve kibernetike dhe manipulimit të informacionit.
Ndryshe nga vitet e kaluara, kur procesi i integrimit evropian fokusohej kryesisht te reforma në drejtësi, administratë dhe ekonomi, sot siguria demokratike po trajtohet si një kusht po aq i rëndësishëm.
Sipas BE-së, mbrojtja e demokracisë në vendet kandidate nuk është vetëm interes kombëtar, por edhe një element i sigurisë së vetë Bashkimit Evropian.
Zgjedhjet e ardhshme, test për institucionet
Një nga prioritetet kryesore të strategjisë së re do të jenë zgjedhjet në vendet kandidate gjatë viteve të ardhshme.
BE-ja paralajmëron se periudhat zgjedhore janë momentet më të ekspozuara ndaj lajmeve të rreme, fushatave të manipulimit dhe përdorimit të Inteligjencës Artificiale për ndikim mbi opinionin publik.
Qendra për Rezistencë Demokratike pritet të ofrojë ekspertizë teknike, mbështetje për institucionet kombëtare dhe mekanizma koordinimi për garantimin e proceseve zgjedhore më transparente dhe më të sigurta.
Pengesa për zgjerimin ekzistojnë edhe brenda BE-së
Megjithatë, Marta Kos pranoi se sfida e zgjerimit nuk lidhet vetëm me vendet kandidate.
Sipas saj, ekziston edhe një skepticizëm brenda disa vendeve anëtare të BE-së për pranimin e anëtarëve të rinj. Për këtë arsye, Komisioni Evropian ka nisur një fushatë informimi në shtetet ku mbështetja publike për zgjerimin është nën 50 për qind, me fokus të veçantë Francën.
Kos theksoi se edhe nëse vendet kandidate përmbushin të gjitha kriteret teknike, procesi mund të pengohet nga faktorë politikë dhe opinioni publik në disa vende anëtare.
Krijimi i Qendrës për Rezistencë Demokratike tregon se Bashkimi Evropian po e konsideron mbrojtjen e demokracisë si pjesë të pandashme të procesit të zgjerimit.
Për vendet e Ballkanit Perëndimor, përfshirë Shqipërinë dhe Kosovën, rruga drejt BE-së nuk do të matet vetëm me reformat dhe kapitujt negociues, por edhe me aftësinë për të mbrojtur institucionet, zgjedhjet dhe shoqërinë nga kërcënimet e reja hibride.
