Gjermania dhe Franca kanë hartuar një plan për riorganizimin e politikës së jashtme të Bashkimit Evropian, i cili do të rriste përgjegjësitë e Përfaqësueses së Lartë për Politikën e Jashtme, Kaja Kallas, por njëkohësisht do ta vendoste atë nën mbikëqyrje më të drejtpërdrejtë të presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen.
Plani pritet të diskutohet të mërkurën gjatë takimit joformal të ministrave të Jashtëm të BE-së në Wicklow të Irlandës, ku Kallas do të drejtojë sesionin.
Nisma franko-gjermane synon të adresojë një prej problemeve të kahershme të Bashkimit Evropian në politikën e jashtme: ndarjen e kompetencave dhe mungesën e një zëri të unifikuar në skenën ndërkombëtare.
Kallas me më shumë përgjegjësi, por von der Leyen me fjalën e fundit
Sipas propozimit, Kallas do të merrte një rol më praktik në koordinimin e politikave të jashtme që aktualisht menaxhohen nga struktura të ndryshme të Komisionit Evropian.
Në përgjegjësitë e saj të reja mund të përfshihen fusha si ndihma për zhvillim, ndihma humanitare, industria evropiane e mbrojtjes, marrëdhëniet me vendet fqinje dhe, potencialisht, edhe tregtia.
Për këtë qëllim do të krijohej edhe një strukturë e dedikuar për politikën e jashtme brenda Komisionit Evropian.
Megjithatë, në hierarkinë e re, Ursula von der Leyen do të mbetej autoriteti përfundimtar mbi politikën e jashtme të Komisionit, duke e afruar modelin e BE-së me marrëdhënien mes një kryeministri dhe ministrit të Jashtëm në një shtet.
EEAS mund të humbasë një pjesë të autonomisë
Propozimi do të prekte drejtpërdrejt edhe Shërbimin Evropian të Veprimit të Jashtëm (EEAS), të cilin Kallas aktualisht e drejton.
Sipas planit, EEAS do të dobësohej institucionalisht dhe do të integrohej më ngushtë me strukturat e Komisionit, me qëllim që të shmangen përplasjet mes institucioneve evropiane.
Në këtë mënyrë, Kallas do të kishte më shumë përgjegjësi operative, por më pak autonomi politike përballë presidentes së Komisionit.
Gjermania dhe Franca kërkojnë më shumë kontroll të shteteve anëtare
Një tjetër element i rëndësishëm i planit është forcimi i rolit të vetë shteteve anëtare në përcaktimin e politikës së jashtme të BE-së.
Reforma nuk do të kërkonte ndryshimin e Traktatit të Lisbonës, por ndryshimin e vendimit të vitit 2010 që themeloi EEAS. Për këtë do të ishte e nevojshme marrëveshja unanime e të gjitha shteteve anëtare.
Nisma vjen në një periudhë kur luftërat në Ukrainë dhe Lindjen e Mesme, tensionet me Rusinë dhe ndryshimet në marrëdhëniet transatlantike kanë nxjerrë në pah vështirësitë e BE-së për të vepruar si një fuqi e unifikuar gjeopolitike.
Përplasja rreth rolit të Kallas
Ideja për rishikimin e rolit të Përfaqësueses së Lartë nuk është e re. Në qershor, Franca kishte paraqitur tre alternativa: zgjerimin e kompetencave të Kallas, transferimin e tyre te Komisioni Evropian ose transferimin më të madh të përgjegjësive te shtetet anëtare.
Dy opsionet e fundit do ta dobësonin ndjeshëm pozitën e Përfaqësueses së Lartë.
Kallas, e shqetësuar nga diskutimet për të ardhmen e strukturës që ajo drejton, u ka kërkuar kryeqyteteve evropiane të paraqesin propozime konkrete për përmirësimin e politikës së jashtme të BE-së.
Nëse plani franko-gjerman do të marrë mbështetje, Kaja Kallas mund të fitojë një rol më të gjerë në koordinimin e politikës së jashtme evropiane, por në një strukturë ku Ursula von der Leyen do të ketë kontroll më të madh dhe fjalën përfundimtare.
Kjo do të shënonte një ndryshim të rëndësishëm në ekuilibrin e pushtetit brenda politikës së jashtme të Bashkimit Evropian.
