Kancelari gjerman Friedrich Merz përballet me presion në rritje brenda CDU-së, pas fitores historike të Alternativës për Gjermaninë (AfD) në zgjedhjet shtetërore në Saksoni-Anhalt. Partia e ekstremit të djathtë siguroi rreth 44 për qind të votave, ndërsa CDU-ja e Merzit mori rreth 18 për qind.
AfD, parti anti-imigracion dhe e orientuar pro-Trumpit e miqësore me Moskën, shënoi të dielën rezultatin më të mirë të saj në një zgjedhje shtetërore. Dega e saj në Saksoni-Anhalt është klasifikuar zyrtarisht si ekstremiste e krahut të djathtë nga agjencia gjermane e inteligjencës së brendshme.
Rezultati e ka afruar AfD-në me mundësinë për të udhëhequr për herë të parë një qeveri shtetërore, megjithëse partia nuk arriti shumicën absolute.
AfD vetëm tre vende larg shumicës
Sipas parashikimeve të transmetuesve publikë gjermanë, AfD mbeti vetëm tre vende larg shumicës absolute prej 42 mandatesh në parlamentin rajonal.
Kjo pritet të hapë negociata të gjata për formimin e qeverisë së re në Magdeburg.
Në anën tjetër, partitë kundër AfD-së – CDU, SPD, të Gjelbrit dhe Die Linke – gjithashtu nuk kanë një shumicë të qartë.
Një rol vendimtar mund të luajë BSW-ja, nëse arrin të kalojë pragun prej pesë për qind dhe të sigurojë ulëse në parlament.
AfD mund të përpiqet gjithashtu të tërheqë deputetë nga partitë e tjera.
Kandidati kryesor i AfD-së në Saksoni-Anhalt, 35-vjeçari Ulrich Siegmund, deklaroi se partia e tij është e gatshme t’u “zgjatë dorën të gjitha forcave që duan të sjellin një ndryshim themelor politik me ne”.
Siegmund tallet me Merzin
Siegmund e cilësoi rezultatin si një moment historik për AfD-në dhe tha se votuesit kishin dërguar një “sinjal në Berlin”.
Ai e kritikoi drejtpërdrejt kancelarin Friedrich Merz, duke thënë se çdo ditë e tij në kancelari ishte “një ditë shumë”.
Siegmund e quajti Merzin “një aktivist shumë të mirë” për AfD-në, duke pretenduar se politikat e qeverisë federale kanë ndihmuar në forcimin e partisë së tij.
Bashkëkryetarët federalë të AfD-së, Alice Weidel dhe Tino Chrupalla, i kanë bërë thirrje degës së partisë në Saksoni-Anhalt që të synojë marrjen e qeverisë së landit. Ata e shohin këtë si një hap të rëndësishëm në përgatitjen e partisë për zgjedhjet federale të vitit 2029.
Presion nga brenda CDU-së
Rezultati ka shkaktuar pakënaqësi edhe brenda CDU-së, e cila qeveris Gjermaninë në koalicion me Social Demokratët.
Dennis Radtke, kryetar i krahut të punonjësve të CDU-së, e cilësoi rezultatin si një “moment vendimtar”.
Sipas tij, deklaratat e zakonshme për një “mbrëmje të hidhur” dhe nevojën për analiza nuk janë më të mjaftueshme.
Në të njëjtën kohë, Thorsten Frei, kreu i grupit parlamentar të Unionit CDU/CSU, bëri thirrje për qetësi dhe rikujtoi se Friedrich Merz është zgjedhur për një mandat katërvjeçar.
Ai paralajmëroi kundër nxjerrjes së “përfundimeve të gabuara” nga rezultati i një zgjedhjeje shtetërore.
“Ndryshim tektonik” në sistemin partiak
Politologu Oliver Lembcke nga Universiteti Ruhr në Bochum e cilësoi rezultatin si shumë më tepër sesa një humbje të rëndë për CDU-në.
“Po dëshmojmë një ndryshim tektonik në sistemin partiak.”
Sipas Lembcke, AfD po kalon nga një parti kryesisht protestuese dhe opozitare në një forcë që, të paktën në disa pjesë të Gjermanisë lindore, ka perspektivë reale për të marrë pushtetin.
AfD u themelua në vitin 2013 si një parti euroskeptike dhe protestuese, por më vonë u zhvendos drejt një qëndrimi më të ashpër ndaj imigracionit dhe Islamit. Partia kundërshtoi veçanërisht politikën e dyerve të hapura të ish-kancelares Angela Merkel gjatë krizës së refugjatëve.
Merz përballet me një pyetje të vështirë
Friedrich Merz është zotuar ta rikthejë CDU-në drejt rrënjëve të saj konservatore. Qeveria e tij ka ndërmarrë masa më të ashpra ndaj imigracionit të parregullt, ndërsa përpiqet njëkohësisht të ringjallë ekonominë gjermane.
Megjithatë, fitorja e thellë e AfD-së në Saksoni-Anhalt tregon se zhvendosja e CDU-së drejt një kursi më konservator nuk ka arritur, deri tani, ta ndalë rritjen e së djathtës ekstreme.
Lembcke kujtoi se Merz mori detyrën vitin e kaluar me premtimin për ta frenuar AfD-në, por partia, në vend që të dobësohej, është forcuar edhe më shumë.
Sipas tij, kjo e vendos kancelarin përballë një pyetjeje urgjente: Çfarë strategjie mund të ndjekë CDU-ja për ta përmbysur këtë trend?
