Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka deklaruar se Aleanca është e përgatitur t’u përgjigjet incidenteve të sabotimit, sulmeve kibernetike dhe përdorimit të dronëve në territorin e vendeve anëtare, ndërsa paralajmërimet për aktivitetet hibride ruse janë shtuar në Evropë.
Duke folur të enjten në New York, Rutte tha se Rusia po e shton aktivitetin në fushën e luftës kibernetike dhe në forma të tjera të luftës hibride, por theksoi se NATO ka mekanizma reagimi të vendosur për t’u përballur me këto kërcënime.
“NATO është gati për këtë. Ne kemi të gjitha këto mundësi reagimi në vend kur bëhet fjalë për hibridet, për t’u siguruar që qëndrojmë të fortë”, tha Rutte.
Ai e lidhi rritjen e incidenteve hibride me situatën e Rusisë në luftën në Ukrainë, duke deklaruar se presidenti rus Vladimir Putin ndodhet në një “pozitë të keqe”.
“Putin është në një pozicion të keq”, tha Rutte, duke shtuar se Rusia, sipas vlerësimit të tij, nuk po e fiton luftën në Ukrainë.
Rutte u bëri thirrje gjithashtu aleatëve që të vazhdojnë mbështetjen për Ukrainën, duke argumentuar se kjo do t’i dërgonte një sinjal Moskës edhe lidhur me çdo sulm apo incident hibrid.
Inteligjenca daneze: rrezik në rritje për veprime ruse
Deklaratat e Rutte erdhën në të njëjtën ditë kur Shërbimi Danez i Inteligjencës së Mbrojtjes publikoi një vlerësim të ri për kërcënimin rus.
Sipas inteligjencës daneze, Rusia pritet të përshkallëzojë luftën hibride kundër NATO-s dhe Perëndimit gjatë muajve të ardhshëm.
Raporti vlerëson gjithashtu se ekziston një rrezik i ulët, por në rritje, që Rusia të ndërmarrë sulme të kufizuara ushtarake ndaj një vendi anëtar të NATO-s, edhe ndërsa lufta në Ukrainë vazhdon. Në të njëjtën kohë, inteligjenca daneze thotë se një pushtim i mirëfilltë i një vendi të NATO-s mbetet i pamundur, megjithëse nuk mund të përjashtohet më plotësisht.
Sipas vlerësimit danez, një nga synimet kryesore të Moskës është të krijojë përçarje brenda NATO-s dhe të testojë reagimin e aleatëve.
SHBA kërkon që Evropa të marrë më shumë përgjegjësi
Në të njëjtën kohë, sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, u ka bërë thirrje vendeve evropiane që të marrin përgjegjësi më të madhe për mbrojtjen e kontinentit.
Hegseth ka përdorur konceptin “NATO 3.0”, duke e përshkruar atë si një aleancë që duhet të fokusohet më fuqishëm te kapacitetet ushtarake, gatishmëria dhe aftësia për të penguar kërcënimet në Evropë. NATO ka përdorur gjithashtu termin “NATO 3.0” për transformimin drejt një Aleance ku Evropa dhe Kanadaja marrin më shumë përgjegjësi për sigurinë e tyre.
Qëndrimi amerikan vjen në një kohë kur Uashingtoni po rishikon praninë dhe angazhimin e tij ushtarak në Evropë. Sipas Reuters, Pentagoni ka nisur një proces rishikimi që mund të prodhojë skenarë të ndryshëm për vendosjen e forcave amerikane në kontinent, ndërsa synimi i deklaruar është që aleatët evropianë të bëjnë më shumë për mbrojtjen e tyre. Aktualisht SHBA-ja ka rreth 80 mijë trupa në Evropë.
NATO: Artikulli 5 nuk do të thotë automatikisht luftë
Në diskutimin për kërcënimet ndaj vendeve anëtare, një pikë e rëndësishme është Neni 5 i Traktatit të NATO-s.
Neni 5 përcakton se një sulm i armatosur ndaj një ose më shumë anëtarëve konsiderohet sulm ndaj të gjithëve. Megjithatë, detyrimi i aleatëve është që të ndihmojnë vendin e sulmuar me veprimet që secili prej tyre i konsideron të nevojshme; ai nuk përcakton automatikisht se çdo aleat duhet të përgjigjet me përdorim të forcës ushtarake.
Kjo ka rëndësi sidomos për incidentet në “zonën gri”, si sabotimet, sulmet kibernetike, ndërhyrjet me dronë dhe operacionet e fshehta, ku përcaktimi i autorit dhe natyra e sulmit mund të jenë më të ndërlikuara.
Tensionet hibride shtohen në Evropë
Paralajmërimet daneze vijnë pas një serie incidentesh dhe vlerësimesh të ngjashme në Evropë.
Franca ka deklaruar se kërcënimi hibrid rus është intensifikuar dhe ka kërkuar masa të reja për mbrojtjen e infrastrukturës kritike nga sulmet kibernetike dhe me dronë.
Ndërkohë, në krahun lindor të NATO-s po shtohen masat mbrojtëse për infrastrukturën strategjike. Lituania, për shembull, po ndërton një nënstacion të fortifikuar pranë Kaliningradit për mbrojtjen e lidhjeve energjetike, në një zonë që konsiderohet veçanërisht e ndjeshme për sigurinë e Aleancës.
Rutte, megjithatë, u përpoq të qetësonte aleatët duke theksuar se NATO ka plane dhe kapacitete për t’u përgjigjur ndaj kërcënimeve hibride.
Mesazhi i tij vjen në një moment kur Evropa përballet njëkohësisht me dy presione: rritjen e kërcënimeve që autoritetet ia atribuojnë Rusisë dhe kërkesën amerikane që vendet evropiane të marrin një rol më të madh në mbrojtjen e kontinentit.