Një mosmarrëveshje rreth pjesëmarrjes së Hungarisë në samitin e Tetë Karpateve (C8), së bashku me zbulimin e një marrëveshjeje mes kompanisë hungareze MOL dhe ukrainases Naftogaz për ruajtjen e naftës, kanë tensionuar më tej marrëdhëniet mes Budapestit dhe Kievit.
Përplasjet vijnë në një kohë kur të dyja palët po përpiqeshin të përmirësonin marrëdhëniet dhe të gjenin zgjidhje për çështjen e të drejtave të pakicës hungareze në Ukrainë, një nga pengesat në procesin e integrimit të Ukrainës në Bashkimin Evropian.
Debati për samitin C8
Samiti i Tetë Karpateve u mbajt javën e kaluar në Bukovel, në Ukrainën Perëndimore, me synimin për të forcuar bashkëpunimin, investimet dhe lidhjet rajonale.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy e renditi Hungarinë ndër tetë vendet pjesëmarrëse, krahas Ukrainës, Rumanisë, Serbisë, Polonisë, Sllovakisë, Republikës Çeke dhe Austrisë.
Megjithatë, Hungaria u përfaqësua nga i ngarkuari me punë në Ukrainë, një diplomat i nivelit të ulët, i cili nuk e nënshkroi deklaratën përfundimtare.
Kievi e konsideroi këtë si pjesëmarrje formale, ndërsa një burim diplomatik hungarez tha se Budapesti e kishte bërë të qartë paraprakisht se nuk e konsideronte veten pjesë të iniciativës pa praninë dhe nënshkrimin e udhëheqësit të saj.
Përplasje publike mes Budapestit dhe Kievit
Çështja shkaktoi një përplasje publike mes kryeministrit hungarez Péter Magyar dhe ministrit të Jashtëm ukrainas Andrii Sybiha.
Sybiha e akuzoi Budapestin se po vazhdonte politika të ngjashme me ato të qeverisë së mëparshme të Viktor Orbánit.
“Duket se ndërsa Viktor Orbán është larguar, politikat e tij të obstruksionizmit dhe izolacionizmit vazhdojnë të lulëzojnë”, shkroi Sybiha.
Magyar e hodhi poshtë këtë akuzë, duke e cilësuar si të papranueshme që një vend sovran të konsiderohet pjesë e një bashkëpunimi ndërkombëtar pa konsultim paraprak dhe pa pëlqimin e tij.
Ministria e Jashtme hungareze tha gjithashtu se qeveria e re është e gatshme të ndërtojë marrëdhënie pragmatike dhe konstruktive me Ukrainën dhe se krahasimet me politikat e qeverisë së mëparshme nuk janë të dobishme.
Të drejtat e pakicës hungareze mbeten në qendër
Një nga çështjet kryesore që vazhdon të ndikojë marrëdhëniet mes dy vendeve janë të drejtat gjuhësore dhe kulturore të pakicës hungareze në Transkarpati.
Sipas materialit të Euronews, në rajon jetojnë rreth 100 mijë pjesëtarë të komunitetit hungarez.
Në qershor, Ukraina dhe Hungaria ranë dakord për një plan veprimi që synon zgjerimin e të drejtave të pakicave. Pas kësaj, Hungaria mbështeti hapjen e dy kapitujve negociues në procesin e anëtarësimit të Ukrainës në BE.
Megjithatë, Budapesti më pas bllokoi hapjen e grupeve të tjera negociuese dhe kërkoi që parlamenti ukrainas të miratonte legjislacionin përkatës.
Një burim diplomatik hungarez tha se “topi është në fushën e Ukrainës” dhe se miratimi i ligjit për pakicat do të mund të kishte ndikuar edhe në pjesëmarrjen e Magyarit në samitin e Karpateve.
Nga ana tjetër, një burim ukrainas i cituar nga Euronews tha se Kievi e konsideron të përmbushur pjesën e vet të marrëveshjes dhe pret që Hungaria të zhbllokojë negociatat e mëtejshme të Ukrainës me BE-në.
Marrëveshja MOL-Naftogaz hap një tjetër front
Tensionet u shtuan edhe pas zbulimit të një memorandumi mirëkuptimi mes grupit hungarez të energjisë MOL dhe kompanisë ukrainase Naftogaz.
Dy kompanitë nënshkruan marrëveshjen për të shqyrtuar mundësinë e ruajtjes së naftës bruto ukrainase në objektet e MOL në Hungari.
Një marrëveshje e tillë do të mund t’i ofronte Ukrainës mundësinë për të ruajtur një pjesë të furnizimeve të saj në territorin e një vendi anëtar të NATO-s, ndërsa MOL ka kapacitete rezervë magazinimi.
Megjithatë, kryeministri Magyar reagoi ashpër pasi tha se nuk ishte informuar paraprakisht për marrëveshjen.
“Nën qeverinë time, asnjë depozitë e tillë nuk do të ndërtohet në kufirin hungarez-ukrainas, apo askund tjetër”, deklaroi ai.
Magyar kërkoi gjithashtu që MOL të konsultohet me qeverinë për marrëveshje të tilla, duke theksuar se shteti hungarez zotëron 25 për qind të aksioneve të kompanisë.
MOL: Nuk është marrë asnjë vendim
MOL tha se memorandumi është pjesë e praktikës së zakonshme të biznesit për shqyrtimin e mundësive të bashkëpunimit.
Kompania theksoi se memorandume të tilla janë jo-detyruese dhe mund të çojnë ose jo në realizimin e një projekti konkret.
Zëdhënësi i MOL, Ambrus Halász, tha se nuk është marrë asnjë vendim dhe se çdo hap i ardhshëm do të ndërmerret në konsultim me palët dhe qeveritë përkatëse.
Në sfond qëndrojnë edhe marrëdhëniet me Rusinë
Sipas burimeve të cituara nga Euronews, një faktor tjetër në qëndrimin e Budapestit mund të jetë shqetësimi për furnizimet energjetike nga Rusia.
Hungaria dhe Sllovakia vazhdojnë të konsumojnë sasi të konsiderueshme të naftës dhe gazit rus përmes rrjeteve të tubacioneve të ndërtuara gjatë periudhës sovjetike.
Ndërkohë, marrëdhëniet mes Budapestit dhe Moskës janë përkeqësuar nën qeverinë e re hungareze.
Hungaria ka dëbuar 10 diplomatë rusë nga ambasada ruse në Budapest, ndërsa Moska ka paralajmëruar kundërmasa.
Javën e kaluar, ministri hungarez i Ekonomisë István Kapitány deklaroi se Hungaria do të ishte në gjendje të shkëputej nga furnizimet ruse brenda një viti.
Pavarësisht tensioneve, dialogu mbetet i hapur
Pavarësisht përplasjeve të fundit, si Budapesti ashtu edhe Kievi kanë shprehur gatishmërinë për të vazhduar dialogun.
Ministri ukrainas i Jashtëm, Andrii Sybiha, tha se Ukraina mbetet e gatshme për bashkëpunim dypalësh “reciprokisht të dobishëm, pragmatik dhe respektues” me Hungarinë.
Ndërkohë, ministrja e Jashtme hungareze Anita Orbán deklaroi se kishte zgjidhur keqkuptimet lidhur me samitin C8 me homologun e saj ukrainas në Nju Jork dhe nuk e përjashtoi mundësinë që Hungaria t’i bashkohej iniciativës në një fazë të mëvonshme.
Përplasjet e fundit tregojnë se, pavarësisht përpjekjeve për normalizim, çështjet e pakicave, sigurisë energjetike dhe marrëdhënieve me Ukrainën vazhdojnë të jenë pika të ndjeshme në raportet mes Budapestit dhe Kievit.
