Punëtorët shqiptarë që jetojnë dhe punojnë në Belgjikë mund të përballen me një ndryshim të rëndësishëm në mënyrën se si regjistrohet koha e punës. Qeveria federale synon që nga 1 janari 2027 të vendosë një detyrim më të përgjithshëm për regjistrimin e orarit të punës, por rregullat përfundimtare ende nuk janë miratuar.
Një ndryshim i rëndësishëm në rregullat e punës është duke u përgatitur në Belgjikë.
Bëhet fjalë për regjistrimin e kohës së punës dhe të pjesëmarrjes së punëtorëve, i cili sipas planit aktual të qeverisë mund të bëhet i detyrueshëm nga 1 janari 2027.
Kjo do të thotë se punëdhënësit mund të jenë të detyruar të mbajnë evidencë të saktë për kohën kur punëtorët fillojnë dhe përfundojnë punën.
Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se rregullat përfundimtare ende nuk janë miratuar. Prandaj, detajet, kategoritë e punëtorëve që do të përfshihen dhe data e saktë e zbatimit mund të ndryshojnë.
Pse po kërkohet regjistrimi i orarit të punës?
Në bazë të rregullave evropiane për kohën e punës, punëtorët kanë të drejta që lidhen me:
- numrin maksimal të orëve të punës;
- pushimin ditor;
- pushimin javor;
- pushimet vjetore;
- punën gjatë natës;
- dhe periudhat e tjera të pushimit.
Për të kontrolluar nëse këto rregulla respektohen, duhet të ekzistojë një mënyrë objektive për të përcaktuar sa orë ka punuar realisht një punëtor.
Gjykata e Drejtësisë së Bashkimit Evropian ka përcaktuar se shtetet anëtare duhet të sigurojnë një sistem objektiv, të besueshëm dhe të qasshëm për matjen e kohës së punës.
A është tashmë i detyrueshëm regjistrimi i orarit në Belgjikë?
Jo për të gjithë punëtorët.
Aktualisht, në Belgjikë nuk ekziston një detyrim i përgjithshëm që çdo punëdhënës të regjistrojë çdo orë të punës së të gjithë punëtorëve.
Megjithatë, ekzistojnë raste dhe kategori të caktuara ku regjistrimi i kohës së punës është tashmë i detyrueshëm.
Kjo mund të vlejë, ndër të tjera, për disa forma të:
- punës me orar fleksibël;
- punës me kohë të pjesshme;
- punës fleksibël;
- punës studentore;
- dhe aktiviteteve në sektorë të caktuar.
Pra, një punëtor shqiptar në Belgjikë nuk duhet të supozojë se rregullat e vitit 2027 janë tashmë në fuqi.
Çfarë planifikohet nga 1 janari 2027?
Qeveria federale belge ka njoftuar synimin që rregullat kombëtare të përshtaten me kërkesat e Direktivës Evropiane për Kohën e Punës.
Sipas planit aktual, një sistem më i përgjithshëm i regjistrimit të kohës së punës do të duhej të fillonte të zbatohej nga:
1 janari 2027.
Por kjo datë ende nuk është e përcaktuar përfundimisht me ligj.
Më 5 shkurt 2026, në Dhomën e Përfaqësuesve të Belgjikës u paraqit një mocion lidhur me zbatimin e Direktivës Evropiane për Kohën e Punës dhe regjistrimin e orarit të punës.
Një mocion i tillë i kërkon qeverisë të ndjekë një politikë të caktuar, por nuk është vetë ligj.
Për këtë arsye, duhet të miratohet legjislacioni përkatës dhe të publikohet në Gazetën Zyrtare Belge përpara se rregullat të bëhen të detyrueshme.
Kush mund të preket nga rregullat e reja?
Sipas propozimeve aktuale, detyrimi do të mund të zbatohet si për punëdhënësit privatë, ashtu edhe për institucionet dhe punëdhënësit publikë.
Megjithatë, jo domosdoshmërisht çdo kategori punëtori do të përfshihet.
Në diskutimet aktuale përmenden si kategori që mund të mbeten jashtë fushëveprimit të rregullave disa punëtorë që nuk i nënshtrohen rregullave standarde të kohës së punës, përfshirë:
- punonjësit në pozita drejtuese ose mbikëqyrëse;
- përfaqësuesit e shitjeve;
- disa punëtorë që kryejnë punën në shtëpi;
- punëtorët mobilë.
Lista nuk është përfundimtare.
Kategoritë dhe kushtet e sakta do të përcaktohen vetëm pasi të miratohet legjislacioni përfundimtar.
A do të duhet çdo punëtor të përdorë një orë elektronike?
Jo domosdoshmërisht.
Një nga keqkuptimet e mundshme është se çdo kompani do të detyrohet të instalojë një aparat për regjistrimin e hyrjes dhe daljes nga puna.
Qëllimi i rregullave nuk është domosdoshmërisht përdorimi i një pajisjeje të caktuar.
Punëdhënësi duhet të jetë në gjendje të regjistrojë kohën reale të punës në mënyrë objektive dhe të besueshme.
Kjo mund të bëhet përmes:
- sistemeve elektronike;
- aplikacioneve për regjistrimin e orarit;
- kartelave elektronike;
- sistemeve të hyrje-daljes;
- ose, në kushte të caktuara, metodave të tjera të regjistrimit.
Pra, ligji nuk nënkupton domosdoshmërisht se çdo punëtor duhet të ketë një “orë matëse” në vendin e punës.
A do të ketë periudhë kalimtare?
Sipas planit aktual të përmendur në materialin burimor, është parashikuar një periudhë tranzicioni.
Nëse detyrimi fillon më 1 janar 2027, punëdhënësit që ende nuk kanë një sistem të përshtatshëm mund të kenë kohë deri më 31 mars 2027 për t’u përshtatur.
Kjo do të nënkuptonte që sistemi duhet të jetë në funksion nga 1 prilli 2027.
Megjithatë, edhe kjo pjesë duhet të konsiderohet si plan i propozuar, derisa të miratohet ligji përfundimtar.
Çfarë do të thotë kjo për një punëtor shqiptar në Belgjikë?
Për punëtorët shqiptarë, ndryshimi mund të jetë veçanërisht i rëndësishëm në rastet kur ka mospërputhje mes orarit të kontraktuar dhe orëve që punohen realisht.
Nëse sistemi i ri zbatohet, do të jetë më e lehtë të dokumentohet:
Kur ka filluar puna → sa orë janë punuar → kur ka përfunduar puna → sa pushim është marrë.
Kjo mund të jetë e rëndësishme edhe për kontrollin e respektimit të rregullave për orarin maksimal të punës dhe pushimet.
Për shembull, nëse një punëtor ka kontratë për një numër të caktuar orësh, por në praktikë punon rregullisht më gjatë, regjistrimi objektiv i orarit mund të krijojë një evidencë më të qartë për kohën reale të punës.
Po ata që punojnë nga shtëpia?
Rregullat e ardhshme mund të jenë të rëndësishme edhe për punëtorët që punojnë në distancë.
Puna nga shtëpia nuk do të thotë automatikisht se koha e punës nuk duhet të dokumentohet, nëse punëtori bie në kategorinë që do të përfshihet nga rregullat e reja.
Megjithatë, trajtimi i saktë i punëtorëve në distancë do të varet nga legjislacioni përfundimtar.
Çfarë duhet të bëjnë punëtorët dhe punëdhënësit tani?
Për momentin, nuk ka nevojë që çdo kompani të blejë menjëherë një sistem të ri.
Megjithatë, punëdhënësit mund të fillojnë të kontrollojnë:
- si regjistrohen aktualisht orët e punës;
- nëse regjistrimi është i saktë;
- nëse evidenca mund të kontrollohet dhe ruhet;
- si regjistrohen pushimet;
- si dokumentohen orët shtesë;
- dhe nëse sistemi aktual mund të përshtatet me kërkesat e ardhshme.
Për punëtorët, është e rëndësishme të ruajnë dokumentet që lidhen me marrëdhënien e punës, përfshirë kontratën, orarin e punës dhe evidencat që u vihen në dispozicion.
Çfarë duhet të presin shqiptarët në Belgjikë?
Për momentin, rregulli kryesor është:
1 janari 2027 është data e planifikuar, por jo ende një afat përfundimtar i përcaktuar me ligj.
Prandaj, shqiptarët që punojnë në Belgjikë duhet të bëjnë dallimin mes njoftimeve politike dhe ligjit të miratuar.
Detajet përfundimtare do të bëhen të qarta vetëm pasi të përfundojë procesi legjislativ dhe rregullat të publikohen zyrtarisht.
Nëse propozimi miratohet në formën aktuale, nga viti 2027 punëdhënësit në Belgjikë do të duhet të jenë më të organizuar në dokumentimin e kohës reale të punës së punonjësve.
Për punëtorët, kjo mund të nënkuptojë një evidencë më të qartë të orëve të punës, pushimeve dhe orëve shtesë.
Pra, për momentin nuk ka një detyrim të përgjithshëm të ri në fuqi për të gjithë punëtorët, por përgatitja për ndryshimin e planifikuar nga viti 2027 ka filluar.
