Britania e Madhe, Franca dhe vendet baltike raportohet se nuk janë ftuar në një takim të drejtuar nga shefi i politikave të Pentagonit, Elbridge Colby. Në fokus pritet të jetë e ardhmja e NATO-s dhe rritja e kapaciteteve ushtarake të aleancës.
Administrata e presidentit amerikan Donald Trump po përjashton disa nga aleatët kryesorë evropianë të SHBA-së nga një takim të NATO-s që pritet të zhvillohet muajin e ardhshëm në Poloni, raporton POLITICO.
Takimi po drejtohet nga Elbridge Colby, shefi i politikave të Pentagonit, dhe sipas diplomatëve të cituar nga POLITICO, është konceptuar si një grup pune që do të diskutojë të ardhmen dhe transformimin e NATO-s.
Megjithatë, në mesin e vendeve që nuk kanë marrë ftesë janë Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe disa vende baltike – shtete që kanë role të rëndësishme në strukturat e sigurisë së NATO-s dhe që kanë rritur shpenzimet e tyre të mbrojtjes.
Kush është ftuar?
Formati i takimit lidhet me atë që është quajtur “Grupi i Bergenit”. Në takimet e mëparshme të drejtuara nga Colby kanë marrë pjesë:
- 🇳🇴 Norvegjia
- 🇸🇪 Suedia
- 🇫🇮 Finlanda
- 🇵🇱 Polonia
- 🇩🇪 Gjermania
- 🇳🇱 Holanda
Sipas një diplomati nga një prej vendeve pjesëmarrëse, qëllimi i grupit nuk është krijimi i një strukture paralele ndaj NATO-s, por zhvillimi i ideve dhe propozimeve që më pas mund të zbatohen në të gjithë aleancën.
Colby ka deklaruar më herët se synimi është që nisma të shërbejë për të forcuar të gjithë NATO-n dhe për t’i dhënë Evropës më shumë kapacitet ushtarak.
Pse është i rëndësishëm ky takim?
Çështja është veçanërisht e ndjeshme për shkak të debatit brenda NATO-s mbi shpenzimet e mbrojtjes dhe ndarjen e barrës financiare.
Në samitin e NATO-s në Hagë në qershor 2025, aleatët ranë dakord që deri në vitin 2035 të investojnë çdo vit 5% të PBB-së në mbrojtje dhe siguri. Nga kjo shumë, të paktën 3.5% duhet të shkojë për kërkesat kryesore të mbrojtjes, ndërsa deri në 1.5% mund të llogaritet për infrastrukturën kritike, sigurinë e rrjeteve, qëndrueshmërinë civile dhe industrinë e mbrojtjes.
Kjo është një nga temat kryesore që administrata Trump ka kërkuar nga aleatët evropianë.
Diplomatët shprehin shqetësim
Sipas POLITICO-s, disa diplomatë të vendeve që nuk janë ftuar kanë kërkuar sqarime se cilat janë kriteret për pjesëmarrje dhe cili është qëllimi konkret i takimit.
Një zyrtar i një vendi aleat të përjashtuar, i cituar në kushte anonimiteti, tha se vendi i tij po përmbush kërkesat e aleancës, por nuk ka marrë ende informacion të mjaftueshëm mbi kriteret e takimit.
Një diplomat tjetër paralajmëroi se një ndarje e NATO-s në vende “të mira” dhe “të këqija” do të ishte problematike për kohezionin e aleancës.
Nga ana tjetër, një diplomat i një vendi të ftuar tha se iniciativa mund të shërbejë si “motor për transformim” dhe se idetë e zhvilluara në këtë format synojnë të testohen më pas në nivelin e gjithë aleancës.
Roli i Elbridge Colby
Colby ka qenë një nga nxitësit kryesorë të këtij formati. Takimi i parë i këtij lloji u zhvillua në Bergen të Norvegjisë, ndërsa më pas u organizuan edhe takime të tjera me një numër të kufizuar aleatësh.
Ai ka argumentuar se vendet që po përmbushin më shpejt angazhimet e reja të shpenzimeve për mbrojtjen dhe që kanë kapacitete të konsiderueshme ushtarake mund të kontribuojnë në mënyrë më konkrete në diskutimet për transformimin e NATO-s.
Sipas raportimit, Danimarka mund të jetë një nga vendet që mund t’i bashkohet formatit në të ardhmen, ndërsa një nga faktorët e përmendur është bashkëpunimi ushtarak SHBA-Danimarkë lidhur me Grenlandën.
NATO përballet me një mjedis më të tensionuar sigurie
Takimi vjen në një periudhë kur NATO po përballet me presion të shtuar për rritjen e kapaciteteve ushtarake dhe për forcimin e krahut lindor.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, deklaroi më 30 shtator se aleanca nuk sheh një kërcënim të menjëhershëm ndaj territorit të NATO-s nga Rusia, por theksoi se aleanca mbetet e përgatitur për çdo agresion.
Ndërkohë, NATO ka shtuar aktivitetet e saj mbrojtëse në krahun lindor dhe ka zhvilluar iniciativa të reja për mbrojtjen nga kërcënimet hibride, sulmet kibernetike dhe ndërhyrjet me dronë.
Për momentin, mbetet e paqartë nëse formati i kufizuar i takimeve të drejtuara nga Pentagoni do të shndërrohet në një mekanizëm të qëndrueshëm brenda NATO-s apo do të mbetet një forum pune për një grup të caktuar aleatësh.
