Gjermania dhe Franca i kanë kërkuar Bashkimit Evropian të forcojë ndjeshëm mjetet e tij për t’iu përgjigjur kërcënimeve dhe praktikave tregtare që dëmtojnë ekonominë evropiane.
Kancelari gjerman Friedrich Merz dhe presidenti francez Emmanuel Macron, në një letër të përbashkët drejtuar presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, kanë kërkuar krijimin e një instrumenti të ri që do t’i mundësonte Brukselit të ndërmarrë masa më shpejt në rast të presionit ekonomik nga vende të treta.
Dy liderët argumentojnë se mjetet ekzistuese të BE-së për mbrojtjen tregtare nuk janë më të mjaftueshme përballë ndryshimeve në ekonominë globale, praktikave që shtrembërojnë konkurrencën dhe përdorimit të tregtisë si mjet presioni politik.
Kompetenca më të mëdha për Komisionin Evropian
Sipas propozimit franko-gjerman, Komisioni Evropian do të duhej të kishte mundësi të reagojë më shpejt dhe, në raste të caktuara, të kufizojë ose të përjashtojë importe dhe kompani nga tregu i vetëm evropian.
Një nga idetë është që masat e Komisionit të mbeten në fuqi përveç nëse një shumicë e kualifikuar e kundërt e shteteve anëtare arrin t’i bllokojë ato. Kjo do ta ndryshonte ndjeshëm mënyrën se si aktivizohen masat e reagimit tregtar.
Instrumenti aktual i BE-së kundër detyrimit ekonomik ekziston tashmë, por aktivizimi i tij mund të kërkojë hetime dhe procedura që zgjasin me muaj. Franca dhe Gjermania kërkojnë një mekanizëm shtesë që do të mundësonte reagim shumë më të shpejtë.
Kina në sfond
Letra e Merzit dhe Macronit nuk e përmend Kinën drejtpërdrejt. Megjithatë, propozimi vjen në një kohë kur marrëdhëniet tregtare BE-Kinë janë nën presion dhe importet kineze kanë krijuar një deficit të madh tregtar për Bashkimin Evropian.
Sipas të dhënave të Komisionit Evropian të raportuara nga Reuters, importet kineze në BE arritën në rreth 571 miliardë euro në vitin 2025, ndërsa deficiti tregtar i BE-së me Kinën ishte rreth 360 miliardë euro.
Propozimi franko-gjerman lidhet gjithashtu me shqetësimet për varësinë e Evropës nga furnizues të vetëm në sektorë strategjikë, përfshirë lëndët e para kritike.
Brukseli përgatitet për bisedimet me Pekinin
Nisma vjen pak para vizitës së komisionerit evropian për Tregtinë, Maroš Šefčovič, në Pekin, ku priten bisedime të reja për marrëdhëniet tregtare mes BE-së dhe Kinës.
Merz dhe Macron kanë kërkuar ndërkohë që BE-ja të përdorë më shpejt edhe instrumentet ekzistuese dhe të krijojë mjete të reja për diversifikimin e zinxhirëve të furnizimit dhe reduktimin e varësive strategjike.
Propozimi pritet të diskutohet në kuadër të përgatitjeve për samitin e liderëve të BE-së më 15–16 tetor, ndërsa mbetet për t’u parë nëse shtetet anëtare do të pajtohen me kompetencat e reja për Komisionin Evropian.
Ndërkohë, Pekini ka paralajmëruar se do të kundërpërgjigjet nëse BE-ja miraton masa që synojnë kompanitë ose produktet kineze.
