Udhëheqësit evropianë shtyjnë vendimet kryesore për financimin e Ukrainës dhe buxhetin afatgjatë të BE-së, ndërsa përplasjet për migracionin dhe politikat klimatike thellojnë ndarjet mes shteteve anëtare.
Samiti dyditor i Bashkimit Evropian në Bruksel përfundoi pa marrëveshje konkrete për disa nga çështjet më të rëndësishme që përballojnë bllokun, përfshirë financimin e Ukrainës, buxhetin afatgjatë dhe politikat e migracionit.
Gjatë takimeve të enjten dhe të premten, udhëheqësit evropianë u përballën me mosmarrëveshje të thella për politikat klimatike, kontrollin e migracionit dhe mënyrën e sigurimit të fondeve për Kievin. Megjithatë, vendimet kryesore u lanë për takimet e ardhshme, të planifikuara për nëntor dhe dhjetor.
Me zgjedhjet që po afrohen në disa vende evropiane dhe qëndrimet politike që po bëhen gjithnjë e më të ngurta, samiti nxori në pah vështirësitë e BE-së për të arritur një qëndrim të përbashkët për çështjet strategjike.
Zelenskyy kërkon 70 miliardë euro shtesë për Ukrainën
Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelenskyy, mori pjesë në samit për t’u kërkuar udhëheqësve evropianë mbështetje të mëtejshme financiare dhe ushtarake për vendin e tij.
Ai paralajmëroi se lufta do t’i kushtojë Ukrainës rreth 155 miliardë euro gjatë vitit të ardhshëm dhe se Kievi ka nevojë për të paktën 70 miliardë euro shtesë për mbrojtjen, armatimin dhe qëndrueshmërinë e vendit.
Zelenskyy u bëri thirrje liderëve evropianë që të hartojnë një plan konkret financimi, duke paralajmëruar se një përkeqësim i situatës mund të shkaktojë një valë të re migrimi drejt Evropës.
Megjithatë, pavarësisht kërkesave të tij, samiti nuk prodhoi një marrëveshje të re financiare. Presidenti i Këshillit Evropian, António Costa, tha se udhëheqësit kishin rënë dakord që nevojat shtesë të Ukrainës për vitin 2027 duhet të adresohen dhe i kishin kërkuar Komisionit Evropian të paraqiste një propozim konkret.
Sipas diplomatëve të BE-së, ndër alternativat që po shqyrtohen janë një kredi e re e përbashkët evropiane, përdorimi i fondeve të pashfrytëzuara të BE-së dhe sigurimi i mbështetjes nga aleatët e Ukrainës jashtë bllokut.
Asnjë përparim për asetet e ngrira ruse
Një nga çështjet më të debatueshme mbetet mundësia e përdorimit të rreth 300 miliardë eurove në asete ruse të ngrira për të ndihmuar Ukrainën.
Disa shtete anëtare kanë kërkuar që kjo mundësi të rishqyrtohet, por kundërshtimet e mëparshme nga Belgjika, Franca dhe Italia kanë penguar arritjen e një marrëveshjeje.
Kryeministri suedez, Ulf Kristersson, deklaroi se pas diskutimeve nuk kishte pasur ndryshime të rëndësishme në këtë drejtim. Sipas tij, në afat të shkurtër, financimi për Ukrainën duhet të sigurohet nga burime të tjera.
Për rrjedhojë, çështja e aseteve të ngrira ruse mbetet e hapur, ndërsa institucionet evropiane vazhdojnë të kërkojnë mënyra për të mbuluar nevojat financiare të Kievit.
Buxheti afatgjatë i BE-së mbetet në ngërç
Një tjetër temë kryesore e samitit ishte buxheti afatgjatë i Bashkimit Evropian, me vlerë rreth 2 trilionë euro.
Përpjekjet për të kapërcyer mosmarrëveshjet mes shteteve anëtare nuk sollën rezultate të prekshme. Gjermania dhe vendet që mbështesin një buxhet më të kufizuar vazhdojnë të përballen me grupin e shteteve që kërkojnë më shumë financime për kohezionin dhe zhvillimin ekonomik.
Presidenti francez, Emmanuel Macron, paralajmëroi se arritja e një marrëveshjeje deri në fund të vitit është e rëndësishme, duke pasur parasysh kalendarin politik dhe zgjedhjet e ardhshme presidenciale në Francë.
Macron u shpreh se një marrëveshje deri në fund të vitit mbetet e mundur, por dështimi për ta arritur atë do të ishte problematik nga këndvështrimi demokratik.
Megjithatë, asnjëra palë nuk bëri lëshime të mjaftueshme për të zhbllokuar negociatat.
Përplasje për politikat klimatike
Politikat klimatike ishin një tjetër burim mosmarrëveshjesh mes udhëheqësve evropianë.
Kryeministri polak, Donald Tusk, kërkoi zbutjen e skemës së tregtimit të emetimeve ETS2, e cila synon të përfshijë emetimet nga sektorë si ndërtesat dhe transporti rrugor.
Propozimi i tij mori mbështetje nga disa vende, por nuk arriti të ndryshonte qëndrimin e shumicës së shteteve që mbështesin zbatimin e skemës aktuale.
Debati tregoi se dallimet mes vendeve anëtare vazhdojnë edhe për mënyrën se si duhet të zbatohen objektivat klimatike dhe si duhet të shpërndahen kostot e tranzicionit energjetik.
Migracioni ndan përsëri vendet e BE-së
Migracioni ishte një tjetër çështje që shkaktoi përplasje të forta në Bruksel.
Danimarka, Italia dhe Polonia udhëhoqën përpjekjet për një qëndrim më të ashpër të BE-së ndaj migracionit të parregullt. Ato propozuan që përfundimet e samitit të përfshinin formulime që e lidhnin këtë fenomen me kriminalitetin dhe rrezikun për kohezionin e shoqërive evropiane.
Propozimi mori mbështetjen e rreth dhjetë shteteve, përfshirë Hungarinë, por nuk u përfshi në formën e kërkuar në dokumentin përfundimtar të samitit.
Debati lidhet edhe me përplasjet politike rreth vendimit të kryeministrit spanjoll, Pedro Sánchez, për të legalizuar rreth një milion migrantë pa dokumentacion të rregullt. Kjo politikë ka nxitur kritika nga kryeministrja italiane, Giorgia Meloni, dhe kryeministrja daneze, Mette Frederiksen.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, njoftoi se Komisioni do të paraqesë para fundit të vitit një kornizë për reagim emergjent, e cila do t’u mundësojë shteteve anëtare të reagojnë ndaj lëvizjeve të papritura masive të migrantëve.
Si shembull u përmend situata në Ceuta, enklavën spanjolle në Afrikën e Veriut, ku gjatë verës pati një fluks të madh migrantësh.
Presidenti francez, Emmanuel Macron, kritikoi mënyrën se si u zhvillua debati për migracionin, duke thënë se çështja ishte politizuar tepër dhe ishte bërë burim i madh përçarjeje mes udhëheqësve.
Vendimet shtyhen, ndarjet mbeten
Samiti i Brukselit tregoi se, pavarësisht thirrjeve për veprim të shpejtë, shtetet anëtare të BE-së vazhdojnë të kenë interesa dhe prioritete të ndryshme për çështjet kryesore politike dhe ekonomike.
Financimi i Ukrainës, përdorimi i aseteve të ngrira ruse, buxheti afatgjatë, politikat klimatike dhe migracioni do të kërkojnë negociata të mëtejshme në muajt e ardhshëm.
Për momentin, udhëheqësit kanë rënë dakord për nevojën e vazhdimit të diskutimeve, por jo për zgjidhje konkrete për disa nga sfidat më urgjente të Bashkimit Evropian.
