Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ka prezantuar një paketë të re ligjore kundër dhunës gjatë protestave, e cila përfshin dëmshpërblimin e bizneseve të dëmtuara, gjoba për pjesëmarrësit që qëndrojnë në turma të dhunshme dhe ndryshime në ligjin për tubimet dhe Kodin Penal. Rama ka akuzuar Partinë Demokratike se ka nxitur dhunën, ndërsa ka pretenduar se në protestën e fundit në Tiranë kanë marrë pjesë edhe persona të ardhur nga Spanja.
Një ditë pas protestës së dhunshme në Tiranë, ku pati përplasje, sulme me molotovë dhe dëmtime të pronës publike e private, Rama ka bërë publike gjashtë instrumentet që, sipas tij, synojnë të parandalojnë dhunën dhe të përcaktojnë përgjegjësinë për dëmet e shkaktuara.
Kryeministri e ka përmbledhur parimin e paketës me shprehjen: “Kush thyen, paguan!”
Gjashtë masat e prezantuara nga Rama
Sipas kryeministrit, paketa përbëhet nga gjashtë instrumente ligjore:
- Akt normativ për dëmshpërblimin e bizneseve të dëmtuara.
- Ligj i posaçëm për riparimin e dëmeve të shkaktuara gjatë tubimeve.
- Ndryshime në ligjin për tubimet.
- Krijimi i një regjistri të posaçëm elektronik për personat e referuar ose nën hetim për vepra penale kundër shtetit, rendit dhe sigurisë publike.
- Ndryshime në Kodin e Etikës për mësuesit e arsimit parauniversitar.
- Ndryshime të propozuara në Kodin Penal.
Rama tha se paketa është hartuar në bashkëpunim me ekspertë evropianë dhe në koordinim me partnerë italianë e francezë. Sipas tij, masat synojnë të mbrojnë protestën paqësore, ndërsa dhuna dhe dëmtimi i pronës duhet të ndëshkohen.
Dëmshpërblim për bizneset e dëmtuara
Një nga masat kryesore është kompensimi financiar për bizneset që kanë pësuar dëme gjatë protestave.
Sipas prezantimit të Ramës, bizneset më të vogla do të dëmshpërblehen deri në 100% të dëmeve materiale, ndërsa për bizneset më të mëdha kompensimi do të jetë të paktën 70%, sipas kritereve të përcaktuara.
Masa parashikohet të zbatohet për bizneset me xhiro vjetore deri në 140 mijë euro. Qëllimi, sipas kryeministrit, është që bizneset të mos presin me vite përfundimin e proceseve gjyqësore për të marrë dëmshpërblimin.
Ndërkohë, personat që kanë shkaktuar dëme mund të detyrohen të paguajnë pjesën përkatëse të tyre, sipas vendimeve dhe procedurave ligjore. Për dëmet e shkaktuara nga të miturit, përgjegjësia financiare mund t’u kalojë prindërve ose kujdestarëve, sipas parashikimeve përkatëse.
Gjobë deri në 500 mijë lekë për qëndrimin në turma të dhunshme
Paketa parashikon edhe përgjegjësi financiare për personat që vazhdojnë të qëndrojnë në një tubim pasi janë paralajmëruar nga policia, duke e ditur se aty po ushtrohet dhunë ose po dëmtohet prona.
Sipas masave të prezantuara, gjoba mund të arrijë deri në 500 mijë lekë të reja.
Nga ky rregull parashikohet të përjashtohen gazetarët, mjekët, vëzhguesit, nëpunësit që janë në krye të detyrës dhe kalimtarët e rastësishëm.
Rama theksoi se askush nuk duhet të ndëshkohet vetëm pse merr pjesë në protestë ose ndodhet në një grumbullim. Sipas tij, përgjegjësia duhet të lidhet me sjelljen individuale dhe me veprimet konkrete të secilit person.
Kufizime të mundshme për tubimet dhe gjoba të tjera
Ndryshimet e propozuara në ligjin për tubimet parashikojnë masa të reja për menaxhimin e protestave dhe parandalimin e dhunës.
Sipas prezantimit të kryeministrit, kur ekziston rrezik real dhe i afërt për dhunë, policia mund të kufizojë tubimet deri në 72 orë në perimetra të caktuar pranë institucioneve arsimore, shëndetësore dhe shtetërore, objekteve të kultit dhe monumenteve të trashëgimisë kulturore.
Për shkeljet e parashikuara në paketë, Rama bëri të ditur këto masa financiare:
- Gjobë nga 10 mijë deri në 100 mijë lekë të reja për pjesëmarrje në tubim pa leje dhe mosbindje ndaj thirrjeve për largim.
- Gjobë deri në 500 mijë lekë të reja për mosbindje ndaj urdhrit për shpërndarje dhe fshehje të identitetit, sipas kushteve të përcaktuara.
- Gjobë prej 5 mijë lekësh të reja për pjesëmarrës për bllokimin e qarkullimit.
Paketa parashikon gjithashtu masa për thirrjet për dhunë në rrjetet sociale. Sipas Ramës, në rastet kur identifikohen thirrje të tilla, policia mund t’i kërkojë personit përgjegjës fshirjen e postimit, ndërsa shkeljet mund të trajtohen sipas legjislacionit në fuqi.
Regjistër elektronik për personat nën hetim
Një tjetër masë është krijimi, me vendim të Këshillit të Ministrave, i një regjistri të posaçëm elektronik për personat e referuar ose nën hetim për vepra penale kundër shtetit, rendit dhe sigurisë publike.
Sipas prezantimit të Ramës, regjistri do të administrohet nga Policia e Shtetit dhe do të përmbajë të dhënat identifikuese të personave përkatës.
Kryeministri tha se, në bazë të legjislacionit të zbatueshëm, mund të ndërmerren masa për refuzimin e daljes nga vendi ndaj personave që synojnë t’i shmangen ndjekjes penale, arrestimit ose ekzekutimit të dënimit. Ai përmendi gjithashtu njoftimin e autoriteteve të huaja dhe të kompanive të transportit për rreziqet që mund të paraqesin persona të caktuar për rendin dhe sigurinë publike.
Ndryshime për mësuesit dhe Kodin Penal
Paketa përfshin edhe ndryshime në Kodin e Etikës për mësuesit e arsimit parauniversitar. Sipas Ramës, synimi është të ndalohet përdorimi i autoritetit të mësuesit për të nxitur ose organizuar pjesëmarrjen e fëmijëve nën 18 vjeç në tubime, në kundërshtim me interesin e tyre.
Kryeministri sqaroi se masa, sipas propozimit, nuk synon të kufizojë të drejtën e mësuesve për t’u shprehur apo për të protestuar vetë.
Ndryshimet e propozuara në Kodin Penal parashikojnë masa më të ashpra për dhunën gjatë tubimeve, shkatërrimin e pronës, mbajtjen e maskës në rrethana të caktuara të dhunës, nxitjen e dhunës në rrjetet sociale, kanosjen dhe përndjekjen, përfshirë ato në internet.
Sipas Ramës, propozimet synojnë gjithashtu të trajtojnë publikimin e të dhënave personale për të vënë dikë në rrezik dhe shpërndarjen pa pëlqim të materialeve të falsifikuara me inteligjencë artificiale, kur plotësohen kushtet e parashikuara.
Ai theksoi se protesta paqësore, kritika politike, satira dhe gazetaria nuk duhet të ndëshkohen.
Rama akuzon PD-në dhe pretendon se në protestë kishte persona nga Spanja
Gjatë prezantimit të paketës, Rama akuzoi Partinë Demokratike se kishte dalë në krye të dhunës gjatë protestës dhe pretendoi se godina e saj ishte përdorur si strehë dhe pikë furnizimi me lëndë plasëse.
Kryeministri deklaroi gjithashtu se disa protestues të veshur me bluza të bardha kishin ardhur nga Spanja si mercenarë për të nxitur dhe ushtruar dhunë. Këto janë pretendime të bëra nga Rama gjatë deklaratës së tij.
Ai u shpreh se qytetarët kanë të drejtë të kërkojnë largimin e qeverisë dhe të protestojnë, por kundërshtoi përpjekjet për të imponuar dorëheqjen e tij përmes dhunës.
“Jam i gatshëm të dëgjoj këdo që do të më parashtrojë kundërshtimin e tij ballë për ballë”, deklaroi Rama, duke shtuar se protesta e kujtdo që kërkon një qeveri tjetër duhet të zhvillohet pa trysni.
Kryeministri tha gjithashtu se organizatorët e protestave synojnë, sipas tij, ta kthejnë Shqipërinë pas, në një kohë kur vendi është pranë anëtarësimit në Bashkimin Evropian.
Duhet theksuar se masat e prezantuara janë pjesë e një pakete ligjore të njoftuar nga kryeministri; zbatimi i tyre varet nga procedurat përkatëse ligjore dhe miratimi i akteve përkatëse.