Kancelari gjerman, Friedrich Merz, ka kushtëzuar arritjen e një marrëveshjeje për buxhetin e ardhshëm shtatëvjeçar të Bashkimit Evropian me sigurimin e mbështetjes së re financiare për Ukrainën, duke kërkuar që shtetet anëtare të ndajnë në mënyrë të barabartë barrën e financimit të Kievit.
Në një letër drejtuar presidentit të Këshillit Evropian, António Costa, Merz ka kërkuar që çështja e financimit të Ukrainës të trajtohet si prioritet në diskutimet për buxhetin e BE-së.
Ukraina përballet me një deficit prej rreth 70 miliardë eurosh në buxhetin e vitit 2027, si pasojë e luftës dhe sulmeve të vazhdueshme ruse. Bashkimi Evropian ka premtuar të mbulojë rreth dy të tretat e këtij hendeku, përkatësisht afërsisht 45 miliardë euro, përmes një instrumenti financiar që ende nuk është përcaktuar.
Merz ka theksuar se një angazhim i përbashkët i të gjitha shteteve anëtare për të kontribuar në mbulimin e këtij deficiti është kusht për diskutimin e çështjeve të tjera financiare.
“Mbështetja e Ukrainës është çështje e sigurisë sonë të pandashme evropiane, dhe e tillë duhet të jetë edhe ndarja e barrës për këtë mbështetje”, ka shkruar kancelari gjerman.
Ai ka kërkuar gjithashtu që buxheti i ardhshëm i BE-së të përfshijë një zgjidhje afatgjatë për financimin e Ukrainës nga viti 2028 e tutje, përfshirë edhe mbulimin e interesave të krijuara nga kreditë e mëparshme.
Përplasjet mes vendeve anëtare
Një pjesë e interesave lidhen me kredinë mbështetëse prej 90 miliardë eurosh, e cila financohet përmes huamarrjes së përbashkët të 24 shteteve anëtare. Hungaria, Sllovakia dhe Republika Çeke kanë siguruar përjashtim nga kjo skemë.
Ndërsa shuma kryesore e kredisë nuk pritet të paguhet derisa Rusia të pranojë dëmshpërblimet e luftës, pagesat e interesit do të nisin vitin e ardhshëm. Fillimisht, Komisioni Evropian kishte parashikuar rreth tre miliardë euro interesa në vit, por rritja e kostove të huamarrjes ka ndikuar në përllogaritjet.
Mbështetja prej 45 miliardë eurosh për vitin 2027 do t’i shtohej kësaj kredie ekzistuese. Për shkak të madhësisë së deficitit, një raund i ri i huamarrjes së përbashkët është shfaqur si një nga opsionet kryesore.
Komisioni Evropian pritet t’u paraqesë shteteve anëtare disa alternativa përpara një samiti të posaçëm në fund të muajit.
Gjermania, si donatori më i madh dypalësh i Ukrainës, mbështetet në këtë kërkesë edhe nga Danimarka, Finlanda, Holanda dhe Suedia. Këto vende kërkojnë që financimi i Ukrainës dhe negociatat për buxhetin e ardhshëm të trajtohen si pjesë e një pakete të vetme.
Megjithatë, kjo qasje ka nxitur përplasje me vendet që kërkojnë ruajtjen e një niveli të lartë të shpenzimeve për politikat e kohezionit të BE-së.
Republika Çeke, Hungaria dhe Sllovakia kanë sinjalizuar se mund të kërkojnë sërish përjashtim nga huamarrja e përbashkët për Ukrainën. Sipas raportimit, edhe Bullgaria mund të ndjekë të njëjtën rrugë.
Kjo ka shtuar pakënaqësitë e vendeve që kërkojnë ndarje më të barabartë të kostove. Një diplomat evropian ka paralajmëruar se shtetet anëtare duhet të bëjnë zgjedhje politike, pasi burimet financiare të BE-së nuk janë të pakufizuara.
Jo të gjitha vendet pajtohen me lidhjen e dy çështjeve
Ministri irlandez i Financave, Simon Harris, vendi i të cilit mban presidencën e radhës të Këshillit të BE-së, ka mbështetur qëndrimin se është e vështirë të diskutohet buxheti evropian për vitet e ardhshme pa përfshirë financimin e Ukrainës.
Megjithatë, Polonia ka shprehur rezerva për lidhjen e drejtpërdrejtë të këtyre dy çështjeve.
Zëvendësministri polak përgjegjës për çështjet evropiane, Ignacy Niemczycki, ka argumentuar se buxheti i BE-së dhe mbështetja për Ukrainën janë çështje të dallueshme dhe se trajtimi i tyre si një paketë e vetme mund t’i vështirësojë edhe më shumë negociatat.
Edhe kryeministri sllovak, Robert Fico, ka paralajmëruar se një lidhje e tillë do të ishte “shumë e rrezikshme”.
Qëndrimi i Merz rrezikon ta bëjë edhe më të ndërlikuar arritjen e një marrëveshjeje për buxhetin e ardhshëm të Bashkimit Evropian, në një kohë kur shtetet anëtare kanë dallime të thella për prioritetet financiare dhe mënyrën e financimit të Ukrainës.
