Akullnajat e Zvicrës po shkrihen me ritëm të përshpejtuar. Vetëm gjatë vitit hidrologjik 2025/2026 ato humbën rreth 5.5% të vëllimit të tyre, ndërsa që nga viti 2021 humbja ka arritur në gati 20%.
Të dhënat e reja janë publikuar nga Rrjeti Zviceran i Monitorimit të Akullnajave (GLAMOS) dhe Komisioni Zviceran për Vëzhgimin e Kriosferës i Akademisë Zvicerane të Shkencave. Raporti vjetor i GLAMOS për vitin 2026 është publikuar më 1 tetor.
Dimër me pak borë dhe verë jashtëzakonisht e nxehtë
Shkencëtarët e lidhin humbjen e madhe të akullit me kombinimin e reshjeve të pakta të borës gjatë dimrit dhe temperaturave shumë të larta gjatë verës.
Sipas glaciologut Matthias Huss, kushtet e këtij viti kanë qenë veçanërisht të vështira për akullnajat e vogla.
Në akullnajën Scex Rouge, në Alpet Zvicerane, studiuesit konstatuan se gjatë vetëm muajve gusht dhe shtator u shkrinë rreth tre metra akull, në një lartësi prej afro 3,000 metrash.
Në disa pjesë të akullnajave, humbja e trashësisë ka qenë edhe më e madhe.
Akullnajat e vogla janë më të rrezikuarat
Humbja e akullit nuk është e njëjtë për të gjitha akullnajat.
Akullnajat më të vogla janë veçanërisht të ekspozuara ndaj temperaturave të larta dhe mungesës së borës. Disa prej tyre po tkurren aq shpejt sa rrezikojnë të zhduken plotësisht.
Akullnajat më të mëdha kanë humbur gjithashtu sasi të konsiderueshme akulli, por për shkak të madhësisë së tyre ato ende mbeten pjesë të rëndësishme të peizazhit alpin.
Miliarda litra ujë humbën vetëm gjatë verës
Sipas të dhënave të raportuara nga studiuesit, rreth 2.2 trilionë litra ujë u çliruan nga shkrirja e akullnajave vetëm gjatë periudhës korrik–shtator.
Kjo sasi është më shumë se katërfishi i konsumit vjetor të ujit të pijshëm nga të gjitha familjet në Zvicër, sipas studiuesve të raportit.
Çfarë do të thotë kjo për Zvicrën?
Humbja e akullnajave nuk është vetëm çështje e peizazhit.
Akullnajat janë të rëndësishme për furnizimin me ujë, hidrocentralet, bujqësinë dhe turizmin alpin. Ato veprojnë si rezerva natyrore që çlirojnë ujë gjatë periudhave të ngrohta dhe të thata.
Por, ndërsa akullnajat zvogëlohen, zvogëlohet edhe sasia e ujit që ato mund të sigurojnë gjatë verës.
Kjo mund të ketë pasoja për furnizimin me ujë dhe prodhimin e energjisë hidroelektrike në të ardhmen.
Rrezikohet edhe turizmi alpin
Zvicra është një prej destinacioneve më të njohura në botë për turizmin malor dhe sportet dimërore.
Shkrirja e akullnajave po ndryshon edhe pamjen e Alpeve. Zonat që dikur ishin të mbuluara me akull dhe borë po bëhen gjithnjë e më shumë shkëmbore dhe të errëta.
Për industrinë e turizmit, kjo mund të nënkuptojë ndryshime në kushtet për sportet dimërore dhe në atraktivitetin e disa destinacioneve alpine.
A mund të shpëtohen akullnajat?
Shkencëtarët theksojnë se e ardhmja e akullnajave varet në masë të madhe nga ritmi i ngrohjes globale.
Sipas ekspertëve të cituar nga Al Jazeera, nëse emetimet reduktohen shpejt dhe ngrohja globale kufizohet, një pjesë e konsiderueshme e masës së akullit mund të ruhet.
Në një skenar me ngrohje shumë më të madhe, megjithatë, akullnajat e Alpeve Evropiane mund të humbin pjesën dërrmuese të vëllimit të tyre deri në fund të shekullit.
Çdo rritje shtesë e temperaturës ka rëndësi për të ardhmen e akullnajave. Burimi: Al Jazeera,
