Komisioni Evropian pritet të propozojë një reformë të gjerë të agjencisë kufitare Frontex, duke i dhënë asaj rol më të madh në deportimin e migrantëve pa të drejtë qëndrimi në BE, përfshirë operacionet e kthimit jashtë territorit të unionit. Plani synon gjithashtu që agjencia të jetë në gjendje të reagojë ndaj krizave kufitare brenda 24 orëve.
Bashkimi Evropian po përgatitet të zgjerojë kompetencat e Agjencisë Evropiane të Rojës Kufitare dhe Bregdetare, Frontex, me qëllim forcimin e kontrollit kufitar dhe përshpejtimin e kthimit të migrantëve që nuk kanë të drejtë ligjore të qëndrojnë në territorin e unionit.
Sipas raportimit të POLITICO, Komisioni Evropian pritet të paraqesë më 27 tetor një propozim legjislativ për rishikimin e mandatit të agjencisë, me seli në Varshavë. Reforma synon ta shndërrojë Frontex-in në një strukturë me rol shumë më të madh në organizimin dhe zbatimin e operacioneve të kthimit të migrantëve.
Sipas dy zyrtarëve të BE-së të cituar nga media, të cilët kanë njohuri për propozimin, ndryshimet do të përqendrohen në tri fusha kryesore: zgjerimin e kompetencave për deportime, përmirësimin e reagimit ndaj krizave kufitare dhe rritjen e kapaciteteve operacionale të agjencisë.
Deportime edhe jashtë territorit të BE-së
Një nga elementet kryesore të reformës është zgjerimi i rolit të Frontex-it në operacionet e kthimit të personave që nuk kanë të drejtë të qëndrojnë në Bashkimin Evropian.
Sipas propozimit të raportuar, agjencia mund të marrë kompetenca të reja për të organizuar operacione kthimi edhe jashtë territorit të BE-së, përfshirë transferimet ndërmjet vendeve të treta.
Kjo nismë vjen pas përparimit të bërë në nivel evropian drejt rregullave të reja për kthimin e migrantëve, të cilat synojnë përshpejtimin e procedurave të deportimit dhe krijimin e mundësive për qendra kthimi jashtë unionit.
Presioni politik për masa më të ashpra është shtuar gjithashtu. Në qershor, udhëheqësit e 19 vendeve anëtare të BE-së i kërkuan Komisionit Evropian të mbështesë krijimin e qendrave të kthimit jashtë territorit të unionit, përfshirë përmes financimit evropian.
Reagim ndaj krizave kufitare brenda 24 orëve
Reforma nuk kufizohet vetëm te deportimet. Komisioni Evropian synon që Frontex-i të jetë në gjendje të ndërhyjë brenda 24 orëve në rast të një emergjence në kufijtë e jashtëm të BE-së.
Sipas zyrtarëve të cituar nga POLITICO, planet parashikojnë përmirësimin e sistemeve të paralajmërimit të hershëm, monitorimin e zonave ku mund të shfaqen kriza dhe identifikimin e kërcënimeve përpara se ato të përshkallëzohen.
Në këtë kuadër, vëmendje e veçantë do t’u kushtohet edhe zhvillimeve në mediat sociale, të cilat mund të ndihmojnë në identifikimin e lëvizjeve të papritura të migrantëve dhe situatave të mundshme të krizës.
Përvoja nga kriza e migracionit në Ceuta ka nxjerrë në pah vështirësitë e Evropës për t’iu përgjigjur shpejt presionit të papritur në kufijtë e saj të jashtëm.
Sipas planit të raportuar, Frontex-i do të pajisej me personel dhe mjete që mund të mobilizohen me njoftim të shkurtër, pa u mbështetur vetëm në marrëveshjet ekzistuese me qeveritë kombëtare.
Frontex-i mund të zgjerohet, por mbeten dilemat për personelin
Në fillim të vitit 2026, Frontex-i kishte rreth 7,800 pjesëtarë në Korpusin e Përhershëm dhe po punonte drejt objektivit prej 10,000 personash deri në vitin 2027.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka propozuar më herët që kapaciteti evropian i rojave kufitare dhe bregdetare të rritet në 30,000 pjesëtarë.
Megjithatë, zgjerimi i forcës përballet me kufizime praktike, pasi shtetet anëtare kanë nevojë të ruajnë personelin e tyre për kontrollin e kufijve kombëtarë.
Për këtë arsye, Komisioni po shqyrton mundësinë e krijimit të një rezerve më të madhe personeli, e cila do të aktivizohej në rast nevoje. Kjo do t’i mundësonte Frontex-it të rriste numrin e forcave të dislokueshme pa kërkuar një zgjerim të menjëhershëm dhe të madh të personelit të përhershëm.
Reforma pritet të përfshijë gjithashtu pajisje më të avancuara dhe procedura më fleksibile për operacionet e kthimit.
Shqetësime për të drejtat e migrantëve
Zgjerimi i kompetencave të Frontex-it pritet të hapë debate të reja për përgjegjësinë ligjore të agjencisë dhe respektimin e të drejtave themelore të migrantëve dhe azilkërkuesve.
Çështja bëhet veçanërisht e ndjeshme në rastet kur operacionet e kthimit zhvillohen në vende jashtë Bashkimit Evropian, ku duhet të merren parasysh garancitë ligjore dhe mbrojtja nga kthimi në vende ku personat mund të përballen me rrezik.
Propozimi i raportuar synon të forcojë aftësinë e BE-së për të menaxhuar migracionin dhe emergjencat kufitare. Megjithatë, zbatimi i tij do të varet nga miratimi i ndryshimeve ligjore dhe nga mënyra se si do të përcaktohen kompetencat dhe përgjegjësitë e agjencisë.
