Shqiptarët që jetojnë dhe punojnë në Belgjikë mund të kenë më shumë fleksibilitet për t’u kujdesur për një person me sëmundje terminale. Një projektligj synon të lejojë që leja për kujdes paliativ të merret edhe në periudha javore, në vend që të kërkohet vetëm për muaj të plotë. Megjithatë, ndryshimi ende nuk ka hyrë në fuqi dhe ndarja e lejes në javë do të kërkonte marrëveshjen e punëdhënësit.
Për shumë familje shqiptare në Belgjikë, kujdesi ndaj një prindi, bashkëshorti, të afërmi apo personi tjetër të sëmurë rëndë mund të jetë i vështirë për t’u kombinuar me punën. Rregullat e reja të propozuara synojnë t’u japin punonjësve më shumë mundësi për ta përshtatur mungesën nga puna me nevojat e personit që kujdeset.
Çfarë është leja për kujdes paliativ në Belgjikë?
Leja për kujdes paliativ (congé pour soins palliatifs / palliatief verlof) u mundëson punonjësve të ndërpresin përkohësisht punën ose të zvogëlojnë orarin e tyre për t’u kujdesur për një person me sëmundje terminale.
Kujdesi nuk kufizohet vetëm te ndihma mjekësore. Ai mund të përfshijë edhe mbështetje praktike, sociale, psikologjike dhe administrative.
E rëndësishme për diasporën: Personi për të cilin ofrohet kujdesi nuk duhet patjetër të jetë anëtar i familjes. Sipas rregullave të përshkruara në burim, leja mund të përdoret edhe për një person tjetër që ka nevojë për kujdes paliativ.
Sa zgjat leja aktualisht?
Sipas sistemit aktual të përshkruar në raportim, leja kërkohet për periudha njëmujore dhe mund të zgjatet dy herë. Kjo do të thotë se kohëzgjatja maksimale është tre muaj për personin që merr kujdesin.
Punonjësi mund të zgjedhë ndërmjet disa formave, në varësi të orarit dhe kushteve të punës:
- Pezullim i plotë i punës: punonjësi ndalon përkohësisht punën. Ky opsion është i mundur për punonjës me orar të plotë ose të pjesshëm.
- Reduktim në gjysmë orari: punonjësi e zvogëlon kohën e punës sipas kushteve ligjore.
- Reduktim me një të pestën: mundësi për punonjësit me orar të plotë, sipas rregullave përkatëse.
Për reduktimin e orarit, mënyra e organizimit duhet të formalizohet me punëdhënësin dhe të respektojë kushtet e përcaktuara.
Çfarë do të ndryshojë nëse miratohet projektligji?
Ndryshimi kryesor do të ishte mundësia që leja të merret në periudha njëjavore ose në shumëfisha javësh, pa u rritur kufiri maksimal i përgjithshëm prej tre muajsh për person.
Për shembull, një punonjës mund të marrë një javë leje për t’u kujdesur për një të afërm, të kthehet në punë dhe më pas të kërkojë një periudhë tjetër javore, nëse nevoja për kujdes e kërkon këtë dhe punëdhënësi pajtohet.
Kjo mund të jetë e dobishme kur gjendja shëndetësore e pacientit ndryshon ose kur prania e personit që kujdeset nevojitet vetëm në periudha të caktuara.
Sistemi aktual me periudha njëmujore do të vazhdonte të ishte i mundur.
A mund ta kërkojë punonjësi lejen javore pa lejen e punëdhënësit?
Jo. Sipas projektligjit, ndarja e lejes në javë do të kërkonte marrëveshjen e punëdhënësit.
Kjo do të thotë se punonjësi nuk do të mund ta vendosë në mënyrë të njëanshme se leja të merret vetëm për një javë dhe të ndërpritet më pas.
Për të shmangur paqartësitë, rekomandohet që marrëveshja të bëhet me shkrim dhe të përcaktojë periudhat e mungesës, si dhe datat e kthimit në punë.
Si duhet të veprojë punonjësi shqiptar në Belgjikë?
Kur një punonjës dëshiron të marrë leje për kujdes paliativ, procedura e përshkruar në burim përfshin këta hapa:
1. Kontaktoni mjekun që trajton personin e sëmurë.
Duhet të sigurohet një certifikatë mjekësore që konfirmon nevojën për kujdes paliativ dhe kushtet përkatëse.
2. Dorëzojeni dokumentin te punëdhënësi.
Njoftoni punëdhënësin dhe ndiqni procedurën e kërkuar për paraqitjen e lejes. Për zgjatjen e saj kërkohet certifikatë e re, sipas rregullave të përshkruara.
3. Kontrolloni datën e fillimit të lejes.
Sipas informacionit të burimit, leja zakonisht fillon të hënën pas javës kur është dorëzuar certifikata, përveç rasteve kur punëdhënësi pajtohet që ajo të fillojë më herët.
4. Nëse dëshironi ta ndani lejen në javë, diskutoni paraprakisht me punëdhënësin.
Ky fleksibilitet është pjesë e ndryshimit të propozuar dhe nuk duhet konsideruar si e drejtë tashmë në fuqi.
A paguhet punonjësi gjatë lejes?
Punëdhënësi nuk është domosdoshmërisht i detyruar ta paguajë pagën gjatë periudhës së lejes për kujdes paliativ.
Megjithatë, punonjësi mund të ketë të drejtë për një pagesë zëvendësuese nga Zyra Kombëtare e Punësimit në Belgjikë, e njohur si ONEM në frëngjisht ose RVA në holandisht, nëse plotësohen kushtet dhe kryhen formalitetet e kërkuara.
Shuma dhe e drejta për përfitim duhet të verifikohen sipas situatës personale dhe rregullave në fuqi. Para se të merrni leje, këshillohuni me departamentin e burimeve njerëzore, sindikatën ose institucionin përgjegjës.
Kur pritet të hyjnë në fuqi rregullat e reja?
Projektligji synon ta bëjë më fleksibile marrjen e lejes për kujdes paliativ. Sipas burimit, rregullat e reja do të hynin në fuqi dhjetë ditë pas publikimit të ligjit në Gazetën Zyrtare Belge.
Megjithatë, ligji nuk ishte publikuar ende në kohën e raportimit dhe data e zbatimit nuk ishte përcaktuar.
Prandaj, punonjësit në Belgjikë duhet të vazhdojnë të bazohen në rregullat aktualisht në fuqi, derisa të ketë një njoftim zyrtar për ndryshimin.
Përfundimi për diasporën shqiptare: Nëse propozimi miratohet, punonjësit në Belgjikë mund të kenë më shumë fleksibilitet për t’u kujdesur për një person me sëmundje terminale, duke e ndarë lejen në periudha javore me marrëveshjen e punëdhënësit. Deri atëherë, është e rëndësishme të kontrollohen kushtet aktuale, dokumentet e nevojshme dhe mundësia e përfitimit të kompensimit nga ONEM/RVA.
