Plani i administratës Trump për të izoluar financiarisht Iranin po përballet me pengesa të mëdha, ndërsa Rusia dhe Kina vazhdojnë të ruajnë lidhjet ekonomike dhe strategjike me Teheranin. Nëntë ditë pas shpalljes së “D-Day” ekonomik nga Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, ende nuk janë bërë të qarta masat e plota që Uashingtoni synon të ndërmarrë.
Sekretari i Thesarit i SHBA-së, Scott Bessent, e kishte cilësuar nismën si një “D-Day ekonomike” kundër Iranit, me synimin për të goditur burimet financiare të Teheranit dhe për të detyruar kompanitë, bankat dhe qeveritë e huaja të kufizojnë marrëdhëniet ekonomike me Iranin.
Por zbatimi i kësaj strategjie po përballet me një problem të madh: Irani nuk është ekonomikisht i izoluar.
Rusia dhe Kina vazhdojnë të jenë dy partnerët më të rëndësishëm të Teheranit dhe kanë kapacitetin për të zbutur ndjeshëm efektet e sanksioneve amerikane.
Rusia po rrit trafikun përmes Detit Kaspik
Një prej zhvillimeve më të rëndësishme është rritja e transportit të mallrave midis porteve ruse dhe atyre iraniane përmes Detit Kaspik.
Sipas të dhënave të kompanisë së gjurmimit detar Winward Maritime AI, që nga fillimi i luftës rreth gjashtë muaj më parë, trafiku i mallrave nga portet ruse drejt porteve iraniane në Kaspik është trefishuar, me një rritje veçanërisht të dukshme gjatë muajit korrik.
Kjo ka ngritur dyshime se Rusia po ndihmon Iranin për të siguruar furnizime që mund të përfshijnë ushqime, por edhe komponentë për dronë, eksplozivë dhe municione.
Kjo rrugë po shihet si një lloj “Ekspresi i Kaspikut”, një version i ri i rrugëve logjistike që Moska ka përdorur në të kaluarën për të furnizuar aleatët e saj dhe për të anashkaluar presionin perëndimor.
Për Kremlinin, mbështetja ndaj Iranit mund të ketë edhe një përfitim tjetër strategjik: mbajtja e SHBA-së të angazhuar në Lindjen e Mesme dhe përdorimi i burimeve amerikane të mbrojtjes ajrore, përfshirë raketat Patriot, të cilat përndryshe mund të orientoheshin drejt Ukrainës.
Bessent dhe Moska përballë një “quid pro quo”
Në këtë situatë, çdo përpjekje amerikane për të kërkuar ndihmën e Rusisë në izolimin e Iranit mund të ketë një kosto të lartë politike.
Për Presidentin Donald Trump, një marrëveshje me Moskën për presionin ndaj Teheranit do të mund të shoqërohej me kërkesa ruse në çështje të tjera.
Për Vladimir Putinin, një prej objektivave kryesore do të ishte sigurimi i hapësirës më të madhe të veprimit ndaj Ukrainës dhe në aktivitetet hibride kundër vendeve evropiane.
Kjo e bën bashkëpunimin SHBA-Rusi kundër Iranit një marrëveshje jashtëzakonisht të vështirë për t’u realizuar.
Kina është pengesa edhe më e madhe
Problemi për Uashingtonin bëhet edhe më kompleks kur bëhet fjalë për Kinën.
Pekini mbetet një prej furnizuesve dhe financuesve kryesorë të Iranit, ndërsa ekonomia kineze ka lidhje të rëndësishme tregtare me Teheranin.
Megjithëse SHBA-ja ka ndërmarrë masa kundër rreth 60 entiteteve kineze, ato kanë qenë kryesisht kompani relativisht të vogla. Në mesin e tyre është përmendur edhe kompania me bazë në Hong Kong, Sweet Ocean, e dyshuar për furnizimin e Iranit me sisteme lazeri.
Megjithatë, kompanitë dhe bankat më të mëdha shtetërore kineze nuk janë goditur drejtpërdrejt.
Arsyeja mund të jetë edhe më e gjerë se çështja iraniane.
Më 24 shtator, Presidenti kinez Xi Jinping pritet të takohet me Donald Trump në Shtetet e Bashkuara, ndërsa në tryezë pritet të jetë edhe e ardhmja e marrëveshjeve për furnizimin me metale të rralla.
Kina mund të përdorë metalet e rralla si kundërpeshë
Armëpushimi ekonomik SHBA-Kinë për furnizimet me metale të rralla skadon në tetor dhe Pekini mund ta përdorë këtë çështje si instrument presioni.
Sipas raportimeve të mediave kineze, nëse Uashingtoni ndërmerr masa të ashpra kundër marrëdhënieve ekonomike Kinë-Iran, Pekini mund të rikthejë kufizimet ndaj eksporteve të metaleve të rralla.
Një veprim i tillë do të krijonte probleme serioze për industrinë amerikane, veçanërisht për sektorët e mbrojtjes dhe prodhimit të teknologjisë së avancuar.
Kështu, për administratën Trump, përballja me Kinën mbi Iranin nuk është thjesht një çështje sanksionesh. Ajo lidhet drejtpërdrejt me sigurinë ekonomike dhe kapacitetin industrial amerikan.
“D-Day” ekonomik ende pa goditjen e madhe
Nëntë ditë pas deklaratës së Bessentit, SHBA-ja ende nuk ka paraqitur një paketë të plotë masash që do të mund të izolonte realisht ekonominë iraniane nga kanalet kryesore ndërkombëtare.
Kjo ka ngritur pikëpyetje nëse “D-Day” ekonomik do të jetë një ofensivë e gjerë financiare apo një seri sanksionesh të kufizuara ndaj kompanive dhe institucioneve të veçanta.
Problemi është se sa më shumë që Uashingtoni përpiqet ta mbyllë hapësirën ekonomike të Iranit, aq më shumë rëndësi marrin Rusia dhe Kina si rrugë alternative për tregti, financim dhe furnizime.
Në këtë kuptim, beteja për izolimin e Iranit nuk po zhvillohet vetëm mes Uashingtonit dhe Teheranit. Ajo po shndërrohet në një përballje më të gjerë mes SHBA-së dhe dy fuqive rivale, Rusisë dhe Kinës, për kontrollin e kanaleve ekonomike dhe strategjike që lidhin Iranin me pjesën tjetër të botës.
Dhe pikërisht këtu qëndron sfida më e madhe për “D-Day” të Bessentit: mund të jetë shumë më e lehtë të shpallësh izolimin e Iranit sesa ta realizosh atë. Burimi: Corriere della Sera
