Udhëheqësit evropianë po ndërmarrin masa për të zbutur ndikimin e rritjes së çmimeve të karburanteve, ndërsa sulmet në Lindjen e Mesme kanë goditur një nga rrugët alternative të transportit të naftës që shmang Ngushticën e Hormuzit.
Sulmi ndaj tubacionit saudit Lindje-Perëndim, një infrastrukturë rreth 1,200 kilometra e gjatë e projektuar për të transportuar naftë duke anashkaluar Ngushticën e Hormuzit, ka shtuar shqetësimet për furnizimet globale dhe çmimet e karburanteve.
Ndërprerja e përkohshme e tubacionit vjen në një moment kur tregjet e naftës janë nën presion të shtuar. Nafta Brent është tregtuar mbi 113 dollarë për fuçi, ndërsa eksportet saudite janë përballur me vonesa dhe anulime.
Sipas analizave të cituara nga Euronews, nëse ndërprerja zgjat, në rrezik mund të jenë disa milionë fuçi naftë në ditë, duke shtuar presionin mbi tregjet ndërkombëtare.
Macron: Duhet garantuar furnizimi me naftë
Në Francë, Presidenti Emmanuel Macron ka urdhëruar një “mobilizim” për të përballuar rritjen e çmimeve të karburanteve dhe ka deklaruar se vendi po punon për të siguruar furnizimet me naftë dhe për të ulur presionin mbi konsumatorët.
Macron e ka lidhur sigurinë energjetike edhe me zhvillimet diplomatike në Lindjen e Mesme, duke theksuar rëndësinë e rrugëve alternative të furnizimit dhe të deeskalimit rajonal.
“Prioriteti: rivendosja e lirisë së lundrimit në Ngushticën e Hormuzit, një arterie jetësore për tranzitin e naftës, mbrojtja e infrastrukturës energjetike të partnerëve tanë dhe sigurimi i prodhimit. Është thelbësore të garantohen furnizimet tona”, shkroi Macron në X.
Ai tha se Franca po punon me partnerët e saj për të garantuar lirinë e lundrimit në Hormuz dhe për të krijuar rrugë alternative që do të ulnin varësinë nga kjo arterie kryesore e transportit të naftës.
Italia ndërhyn për të lehtësuar barrën e shoferëve
Në Itali, kryeministrja Giorgia Meloni njoftoi masa për të lehtësuar barrën e qytetarëve nga rritja e kostove të transportit.
Meloni njoftoi heqjen e taksës së pullës për automjetet me motor të vogël dhe të mesëm, duke e përshkruar atë si një nga taksat më të papëlqyera nga italianët.
“Ne kemi zgjedhur të ridrejtojmë një pjesë të burimeve të përdorura deri më tani për të adresuar rritjen e çmimeve të karburantit në një masë të thjeshtë, strukturore, të projektuar posaçërisht për ata që përdorin makina dhe motoçikleta çdo ditë për të punuar, për të marrë fëmijët e tyre ose për të lëvizur”, shkroi Meloni.
Sipas saj, masa do të jetë strukturore dhe do të vazhdojë edhe pas vitit 2027.
Meloni i ka kërkuar gjithashtu Komisionit Evropian që krizën energjetike ta trajtojë si një çështje emergjente dhe të shqyrtojë lehtësimin e rregullave fiskale për shtetet anëtare.
Ndërkohë, Roma ka miratuar masa për të përshpejtuar projektet vendase të naftës dhe gazit, duke e paraqitur rritjen e prodhimit si pjesë të strategjisë për sigurinë energjetike.
Spanja ul taksën e naftës
Spanja ka dyfishuar uljen e taksës mbi naftën, duke e çuar lehtësimin në 20 centë për litër që nga 1 shtatori.
Masa u ndërmor pasi çmimet e naftës u rritën me 15.7% në korrik, duke aktivizuar mekanizmin automatik të parashikuar në paketën antikrizë të qeverisë.
Ministri spanjoll i Ekonomisë, Carlos Cuerpo, pritet të zhvillojë takime me partnerët socialë për të vlerësuar ndikimin e krizës së energjisë dhe konfliktit në ekonominë spanjolle.
Gjermania premton masa
Edhe Gjermania po përgatit masa për të zbutur ndikimin e çmimeve të larta të karburanteve.
Kancelari Friedrich Merz ka deklaruar se Berlini “së shpejti” do të paraqesë masa për të lehtësuar barrën e çmimeve rekord të karburanteve.
Sipas të dhënave të cituara nga Euronews, çmimi i benzinës dhe naftës në Gjermani ka arritur rreth 2.45 euro për litër.
Merz e ka paraqitur problemin si një çështje që kërkon koordinim ndërkombëtar, duke paralajmëruar se kontrolli i shtuar i Huthëve në zonën e Bab el-Mandeb dhe sulmet ndaj infrastrukturës energjetike saudite mund të ushtrojnë presion të mëtejshëm mbi tregjet globale.
“Huthët tani kontrollojnë pozicione strategjike rreth Ngushticës Bab el-Mandab dhe po sulmojnë objektet e energjisë në Arabinë Saudite; kjo e përkeqëson më tej situatën në tregjet ndërkombëtare të energjisë”, tha Merz më 14 shtator.
BE: Aktualisht nuk ka mungesë nafte
Komisioni Evropian thotë se problemi kryesor për momentin është rritja e çmimeve dhe jo mungesa e furnizimit.
Zëdhënësja e Komisionit Evropian, Anna-Kaisa Itkonen, tha se deri tani asnjë shtet anëtar nuk ka raportuar shqetësime për sigurinë e furnizimit me naftë.
“Nuk ka problem furnizimi në BE në kohën e tanishme”, tha ajo, duke shtuar se kërkesa për karburant avioni dhe naftë në Evropë po plotësohet përmes prodhimit më të lartë të rafinerive evropiane dhe furnizimeve alternative nga tregjet globale.
Megjithatë, sipas saj, zhvillimet në Lindjen e Mesme dhe rritja sezonale e kërkesës gjatë vjeshtës dhe dimrit mund të shtrëngojnë më tej tregjet në muajt e ardhshëm.
Komisioni Evropian ka inkurajuar shtetet anëtare të përdorin instrumentet fiskale për të zbutur ndikimin e rritjes së çmimeve, duke theksuar se BE-ja nuk mund të kontrollojë drejtpërdrejt çmimin global të naftës.
Sa naftë është në rrezik?
Homayoun Falakshashi, kreu i analizës së naftës bruto në kompaninë Kpler, tha se ndërprerja saudite mund të prekë deri në 5.5 milionë fuçi në ditë kapacitet transportues.
Sipas tij, rreth 3.5 deri në 4 milionë fuçi në ditë eksporte mund të jenë në rrezik, ndërsa rreth 1.5 milionë fuçi në ditë përdoren nga rafineritë saudite.
Ai theksoi se ndikimi përfundimtar do të varet nga aftësia e Arabisë Saudite për të rifilluar transportin përmes tubacionit të dëmtuar dhe për të përdorur rrugë alternative.
Rikthehet debati për taksën mbi fitimet e papritura
Rritja e çmimeve të energjisë ka rikthyer edhe debatin në BE për vendosjen e një takse mbi fitimet e papritura të kompanive energjetike.
Disa eurodeputetë dhe liderë politikë evropianë e kanë mbështetur idenë që kompanitë që përfitojnë nga rritja e çmimeve të energjisë të kontribuojnë më shumë në financimin e masave sociale.
Iratxe García Pérez, liderja e grupit të Socialistëve dhe Demokratëve në Parlamentin Evropian, propozoi një taksë mbi fitimet e papritura të kompanive energjetike, me qëllim financimin e ndihmës për familjet që përballen me rritjen e faturave dhe kostos së jetesës.
Edhe grupi i të Gjelbërve ka mbështetur një qasje të tillë, duke argumentuar se kompanitë energjetike po përfitojnë nga kriza, ndërsa barra financiare po bie mbi konsumatorët.
Në gusht, Gjermania, Spanja, Portugalia, Italia, Polonia dhe Austria i kërkuan Presidencës irlandeze të BE-së që të përfshijë në agjendë një mekanizëm evropian për taksimin e fitimeve të papritura.
Debati pritet të zhvillohet më tej në takimin e ministrave të financave të BE-së më 22 shtator.
Ndërkohë, Konfederata Evropiane e Sindikatave ka mbështetur vendosjen e taksave mbi fitimet e papritura, duke e cilësuar atë si një masë që mund të ndihmojë në zbutjen e presionit të kostos së jetesës mbi punëtorët.
