NASA ka shpallur zyrtarisht përfundimin e misionit të anijes kozmike MAVEN, pasi humbi kontaktin me të në orbitën e Marsit dhe ekspertët arritën në përfundimin se rikuperimi i saj është i pamundur.
Misioni, i cili kishte kaluar më shumë se 11 vjet duke studiuar atmosferën marsiane, u ndërpre pas një anomalie misterioze që ndodhi në dhjetor të vitit të kaluar. Sipas NASA-s, MAVEN komunikoi për herë të fundit me Tokën më 6 dhjetor, pak para se të kalonte pas Marsit gjatë orbitës së saj.
Një anomali misterioze shkaktoi humbjen e anijes
Para ndërprerjes së komunikimit, telemetria tregonte se anija funksiononte normalisht. Megjithatë, pasi doli nga ana e padukshme e Marsit, sinjali i saj nuk u rikthye më.
Analiza e të dhënave të regjistruara nga Rrjeti i Hapësirës së Thellë i NASA-s zbuloi se MAVEN kishte hyrë në modalitet sigurie dhe kishte filluar të rrotullohej me shpejtësi jashtëzakonisht të lartë.
Sipas ekspertëve, kjo rrotullim i pakontrolluar ka të ngjarë të ketë ndryshuar orbitën e anijes dhe të ketë shkaktuar shkarkimin e plotë të baterive. Si pasojë, sistemi i komunikimit mbeti pa energji dhe kontakti me Tokën u ndërpre përfundimisht.
NASA ngriti një bord të posaçëm hetimor në shkurt për të analizuar incidentin dhe mundësitë e rikuperimit, por pas disa muajsh studime u arrit në përfundimin se anija nuk ishte më në gjendje të kryente misione shkencore apo të mbështeste komunikimet në Mars.
Shkaku i saktë i anomalive mbetet ende i panjohur dhe raporti përfundimtar pritet të publikohet më vonë gjatë këtij viti.
Një mision që ndryshoi kuptimin tonë për Marsin
E nisur në nëntor të vitit 2013, MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile Evolution) ishte misioni i parë i NASA-s i dedikuar ekskluzivisht studimit të atmosferës së Marsit.
Qëllimi kryesor ishte të zbulohej se si planeti humbi pjesën më të madhe të atmosferës së tij gjatë miliarda viteve dhe si u transformua nga një botë potencialisht e banueshme në planetin e ftohtë dhe të thatë që njohim sot.
Misioni ishte planifikuar fillimisht për vetëm një vit shkencor, por vazhdoi të funksiononte me sukses për gati një dekadë shtesë, duke tejkaluar ndjeshëm pritshmëritë.
Të dhënat e mbledhura nga MAVEN kanë ndihmuar shkencëtarët të kuptojnë më mirë historinë klimatike të Marsit, humbjen e ujit në sipërfaqe dhe ndikimin e aktivitetit diellor mbi atmosferën e planetit.
Mbështetje jetike për roverët në Mars
Përveç kërkimeve shkencore, MAVEN luajti një rol kyç në mbështetjen e misioneve të tjera marsiane.
Anija shërbeu si stacion transmetimi për roverët Curiosity dhe Perseverance, duke mundësuar dërgimin e sasive të mëdha të të dhënave shkencore nga sipërfaqja e Marsit drejt Tokës.
Gjithashtu, ajo kontribuoi në monitorimin e motit marsian dhe realizoi vëzhgime unike astronomike, përfshirë studimin e një komete të rrallë ndëryjore gjatë misionit të saj të zgjatur.
Trashëgimia shkencore do të vazhdojë
Sipas NASA-s, megjithëse misioni ka përfunduar, të gjitha të dhënat e mbledhura do të ruhen dhe do të mbeten të disponueshme për komunitetin shkencor ndërkombëtar.
Shkencëtarët besojnë se rezultatet e MAVEN do të vazhdojnë të ndikojnë në kërkimet mbi Marsin dhe në planifikimin e misioneve të ardhshme, përfshirë projektet për dërgimin e astronautëve në Planetin e Kuq.
Pas më shumë se një dekade zbulimesh, MAVEN largohet nga skena si një nga misionet më të suksesshme dhe më produktive në historinë e eksplorimit të Marsit.
