Kancelari gjerman Friedrich Merz po përballet me presion të shtuar politik, pasi partia e ekstremit të djathtë Alternativa për Gjermaninë (AfD) synon të fitojë postin e kryeministrit të landit lindor të Saksonisë-Anhaltit. Rreziku që deputetë konservatorë të mbështesin kandidatin e AfD-së po shkakton përçarje brenda CDU-së dhe mund të sjellë një krizë të re për qeverinë gjermane.
BERLIN – Friedrich Merz është përpjekur të kapërcejë humbjet e konservatorëve në zgjedhjet e fundit në Gjermaninë lindore, por sfida më e madhe për të mund të jetë ende përpara.
AfD synon të sigurojë postin e kryeministrit të Saksonisë-Anhaltit në votimin e parashikuar për dhjetor. Nëse ia del, ky do të ishte një zhvillim historik për të djathtën ekstreme në Gjermani që nga përfundimi i Luftës së Dytë Botërore.
Shqetësimi kryesor për Merzin dhe drejtuesit kombëtarë të Unionit Kristian Demokrat (CDU) është mundësia që deputetë të partisë së tyre në këtë land të ndihmojnë, drejtpërdrejt ose tërthorazi, kandidatin e AfD-së.
Dyshimet për mbështetje të fshehtë ndaj AfD-së
Debati u ashpërsua pas akuzave se disa deputetë konservatorë mund të kenë votuar në mënyrë të fshehtë për kandidatin e AfD-së në një votim të zhvilluar më herët gjatë muajit.
Thomas Röwekamp, deputet i CDU-së dhe kryetar i Komisionit të Mbrojtjes në Bundestag, e cilësoi sjelljen e grupit parlamentar të partisë në Saksoni-Anhalt si të papranueshme.
Sipas tij, AfD synon ta dobësojë CDU-në duke nxitur debate të brendshme rreth mënyrës se si duhet trajtuar e djathta ekstreme.
Nën presionin e udhëheqjes kombëtare, kreu i CDU-së në Saksoni-Anhalt, Sven Schulze, njoftoi një plan që deputetët konservatorë të largohen nga salla gjatë dy raundeve të para të votimit të fshehtë në dhjetor. Kjo masë synon të shmangë mundësinë e votimit për kandidatin e AfD-së dhe dyshimet për mbështetje të fshehtë.
Megjithatë, mbetet e paqartë se si do të veprojë partia në një raund të tretë të mundshëm, kur kandidatit të AfD-së mund t’i mjaftojë shumica e votave të hedhura.
AfD përfiton nga përçarjet në kampin konservator
Drejtuesit e AfD-së nuk e kanë fshehur synimin për të nxitur largime nga radhët konservatore. Kjo strategji synon jo vetëm të rrisë mundësitë për marrjen e pushtetit rajonal, por edhe të thellojë ndarjet brenda CDU-së.
Deputeti rajonal i CDU-së, Chris Schulenburg, ka mbrojtur qasjen e partisë së tij, duke argumentuar se AfD nuk është e ndaluar dhe se deputetët e saj janë zgjedhur në mënyrë demokratike.
Ndërkohë, bashkëkryetari kombëtar i AfD-së, Tino Chrupalla, e kritikoi vendimin e konservatorëve për t’u larguar nga salla gjatë votimit, duke e cilësuar atë si kapitullim të CDU-së.
Për Merzin, kjo përplasje paraqet një problem të dyfishtë: ai duhet të ruajë unitetin e partisë së tij dhe njëkohësisht të mbajë qëndrimin e shpallur kundër bashkëpunimit me AfD-në.
Debati për të kaluarën naziste rikthehet në qendër të politikës
Përplasja ka rindezur debatin në Gjermani për përgjegjësinë historike të partive konservatore në raport me të djathtën ekstreme.
Politikanë të Partisë Socialdemokrate (SPD) kanë kritikuar disa pjesë të CDU-së, duke tërhequr paralele me periudhën kur konservatorët luajtën rol në ngritjen e Adolf Hitlerit në pushtet.
Pas polemikave për votimin në Saksoni-Anhalt, deputetë të SPD-së në Berlin organizuan një marshim protestues pranë Portës së Brandenburgut, drejt një sheshi të lidhur me djegiet e librave nga nazistët.
Ministri gjerman i Mbrojtjes, Boris Pistorius, e përshkroi episodin si thyerje të një tabuje historike, duke paralajmëruar për rrezikun e normalizimit të bashkëpunimit me të djathtën ekstreme.
Nga ana tjetër, konservatorët kanë kritikuar SPD-në dhe të Gjelbrit për bisedimet e degëve të tyre në Berlin me partinë E Majta, e cila ka rrënjë në ish-partinë komuniste të Gjermanisë Lindore.
Këto akuza reciproke e kanë zgjeruar përplasjen përtej Saksonisë-Anhalt, duke e kthyer atë në një debat kombëtar mbi kufijtë e bashkëpunimit politik.
Votimi i dhjetorit mund të sjellë krizë të re për Merzin
Rezultati i votimit në Saksoni-Anhalt mbetet i paparashikueshëm. Kandidati i AfD-së për postin e kryeministrit, Ulrich Siegmund, mund të përfitojë edhe nga mbështetja e Aleancës Sahra Wagenknecht (BSW), një parti populiste e majtë që ka shprehur gatishmëri për bashkëpunim me AfD-në dhe ka qëndrime të afërta me Kremlinin për disa çështje.
Një fitore e AfD-së do të përbënte një goditje të rëndë politike për Merzin, i cili po përballet me rënie të mbështetjes publike dhe përpjekje për të konsoliduar qeverinë e koalicionit.
Kancelari ka përsëritur se CDU-ja nuk do të votojë për ekstremistët për poste publike apo qeveritare në Gjermani.
“CDU nuk do të zgjedhë kurrë ekstremistë në poste publike ose qeveritare askund në Gjermani”, ka deklaruar Merz.
Për kancelarin, çështja nuk është vetëm nëse AfD-ja do ta fitojë postin në Saksoni-Anhalt, por edhe nëse ai do të arrijë ta mbajë partinë e tij të bashkuar përballë presionit politik. Një mbështetje e fshehtë për kandidatin e AfD-së nga deputetë konservatorë mund të shkaktojë krizën më të rëndë të deritanishme të udhëheqjes së tij.
