Komisionerja e BE-së për Zgjerimin, Marta Kos, ka renditur Shqipërinë dhe Malin e Zi në grupin e vendeve që aktualisht kanë avancuar më së shumti në rrugën drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Për Kosovën, ajo tha se procesi ende nuk ka nisur.
Në një intervistë për Corriere della Sera, Kos ka paraqitur atë që e quan “murin e zgjerimit”, ku vendet kandidate janë ndarë sipas nivelit të avancimit në procesin e integrimit evropian.
“Grupin e vendeve të kryesojnë Mali i Zi dhe Shqipëria, të ndjekura nga Moldavia dhe Ukraina. Në mes kemi vende me të cilat ende nuk kemi filluar: Bosnjë-Hercegovinën, Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, ndërsa më pas është Serbia”, ka deklaruar Kos.
Sipas saj, viti 2026 ka sjellë më shumë zhvillime në procesin e zgjerimit sesa vitet e fundit, ndërsa Komisioni Evropian pritet të prezantojë më 6 tetor propozimin për rishikimin e politikës së zgjerimit.
Kosova ende në pritje të nisjes së procesit
Deklarata e Kos e vendos Kosovën në grupin e vendeve për të cilat, sipas saj, BE-ja ende nuk ka nisur procesin e anëtarësimit në të njëjtën mënyrë si me vendet që janë më përpara në negociata.
Megjithatë, BE-ja ka vazhduar të mbështesë integrimin gradual të Kosovës dhe vendeve të tjera të Ballkanit Perëndimor përmes Planit të Rritjes prej 6 miliardë eurosh, i cili synon të mbështesë reformat dhe afrimin gradual me tregun e vetëm evropian.
Në qershor, Komisioni Evropian raportoi se 83% e të anketuarve në Kosovë mbështesin anëtarësimin në BE, ndërsa në Shqipëri kjo shifër ishte 92%.
Ukraina nuk do të ketë “rrugë të shkurtër”
Duke folur për Ukrainën, Kos tha se data 1 janar 2027, e përmendur nga presidenti Volodymyr Zelensky, nuk është e realizueshme.
Ajo theksoi se anëtarësimi në BE bazohet në parimin e meritës dhe se Ukraina nuk do të ketë privilegje apo lehtësime në përmbushjen e kritereve.
Megjithatë, Kos tha se lufta në Ukrainë ka ndryshuar situatën gjeopolitike në Evropë dhe se zgjerimi i BE-së është rikthyer në një prioritet të rëndësishëm.
“Ukraina po zhvillon një luftë për mbijetesë dhe pikërisht për këtë arsye është edhe detyra jonë ta ndihmojmë”, tha ajo, duke shpresuar që deri në fund të vitit të hapen sa më shumë grup-kapituj të negociatave për Ukrainën.
Mali i Zi mund të jetë i pari që përfundon kriteret
Komisionerja evropiane tha se Mali i Zi mund t’i përmbushë të gjitha kriteret për anëtarësim në fund të këtij viti ose në fillim të vitit të ardhshëm.
Mali i Zi aktualisht ka hapur të gjithë kapitujt e negociatave dhe deri në maj 2026 kishte mbyllur përkohësisht 14 prej tyre, sipas Komisionit Evropian.
BE-ja po shqyrton edhe një integrim gradual
Kos foli edhe për idenë e integrimit gradual, përmes të cilit vendet kandidate mund të përfitojnë më shumë qasje në politikat dhe tregun e BE-së para anëtarësimit të plotë.
Ajo theksoi se kjo nuk duhet të shndërrohet në alternativë ndaj anëtarësimit.
Sipas saj, vendet duhet të vazhdojnë të përmbushin kriteret për shtetin e së drejtës, konvergjencën ekonomike dhe zbatimin e acquis të BE-së.
Katër çështjet që BE-ja duhet t’i diskutojë
Sipas Kos, liderët evropianë duhet të diskutojnë katër çështje kryesore:
- ndikimin e zgjerimit te shtetet aktuale anëtare;
- reformat e brendshme të BE-së për funksionimin me më shumë shtete anëtare;
- mekanizmat mbrojtës për respektimin e shtetit të së drejtës dhe demokracisë pas anëtarësimit;
- mënyrat për një integrim gradual dhe më të thelluar.
Kos tha gjithashtu se BE-ja duhet të shqyrtojë ndryshimin e disa procedurave të vendimmarrjes, përfshirë mundësinë e kalimit nga unanimiteti në votim me shumicë të cilësuar në fushën e sigurisë dhe mbrojtjes.
Mesazhi për Ballkanin Perëndimor
Komisionerja evropiane paralajmëroi se BE-ja nuk mund të lejojë krijimin e një boshllëku në fqinjësinë e saj, duke përmendur luftën e Rusisë, paqëndrueshmërinë në Ballkanin Perëndimor dhe konkurrencën për ndikim.
Ndërkohë, ajo vlerësoi rolin e Italisë në procesin e zgjerimit dhe u bëri thirrje liderëve evropianë që të angazhohen më shumë politikisht.
Për Kosovën, deklarata e Kos vjen në një periudhë kur BE-ja po diskuton mënyra të reja për ta përshpejtuar afrimin e vendeve të Ballkanit Perëndimor me strukturat evropiane, ndërsa procesi formal i anëtarësimit mbetet i lidhur me kriteret dhe reformat që kërkohen nga secili vend.Burimi: CorrieredellaSera
