Kancelari gjerman Friedrich Merz ka hedhur një propozim të ri për përshpejtimin e zgjerimit të Bashkimit Evropian, i cili nuk prek vetëm Ukrainën, por edhe vendet e Ballkanit Perëndimor, përfshirë Shqipërinë, Kosovën, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi, Serbinë dhe Bosnje-Hercegovinën.
Në letrën drejtuar Presidentes së Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, Presidentit të Këshillit Evropian Antonio Costa dhe presidentit të Qipros Nikos Christodoulides, Merz argumenton se procesi aktual i zgjerimit është tepër i ngadaltë dhe po krijon frustrim si te vendet kandidate, ashtu edhe brenda vetë BE-së.
Për këtë arsye, ai propozon një model të “integrimit gradual”, që do t’u jepte vendeve kandidate përfitime konkrete edhe para anëtarësimit të plotë.
Çfarë propozohet për Ballkanin Perëndimor?
Sipas letrës, vendet e rajonit mund të përfitojnë:
🔹 Qasje të privilegjuar në Tregun e Brendshëm të Bashkimit Evropian
Kjo do të nënkuptonte akses më të madh ekonomik, tregtar dhe potencialisht investues, edhe pa qenë ende anëtare të plota.
🔹 Status vëzhguesi në institucionet kryesore të BE-së
Merz sugjeron që vendet e Ballkanit Perëndimor të kenë prezencë në institucionet evropiane, duke ndjekur nga afër proceset vendimmarrëse.
🔹 Seanca të përbashkëta me institucionet e BE-së
Komisioni Evropian dhe Parlamenti Evropian mund të zhvillojnë takime të përbashkëta me përfaqësues të Ballkanit Perëndimor për çështje që lidhen drejtpërdrejt me rajonin.
🔹 Integrim me hapa (“building blocks”)
Shtetet do të përfitonin gradualisht sipas progresit në reforma, harmonizimit me legjislacionin evropian dhe përmbushjes së standardeve.
Pse po shtyhet ky model?
Merz e sheh këtë si një mënyrë për të shmangur stagnimin politik dhe zhgënjimin e vendeve që presin prej vitesh në korridorin e zgjerimit.
Mesazhi i tij është i qartë: BE-ja nuk mund të vazhdojë me ritmin e vjetër burokratik në një klimë të re gjeopolitike.
Megjithatë, propozimi nuk nënkupton anëtarësim automatik apo heqje të kushteve të Kopenhagenit. Anëtarësimi i plotë do të mbetet i lidhur me reforma, sundimin e ligjit dhe ratifikimin nga shtetet anëtare.
Në thelb, Berlini po propozon një BE me derë gjysmë të hapur, ku kandidatët afrohen realisht me unionin përpara hyrjes zyrtare.