Duke filluar nga viti 2027, bizneset në Belgjikë do të duhet të zbatojnë sistemin e regjistrimit të kohës së punës dhe pjesëmarrjes së punonjësve. Kjo do të thotë se orari i punës, orët shtesë, mungesat dhe pushimet do të regjistrohen në mënyrë më të strukturuar. Ndryshimi synon të rrisë transparencën dhe të sigurojë që pagat dhe orët e punës të llogariten saktë.
Ky ndryshim ka rëndësi edhe për mijëra shqiptarë që punojnë në Belgjikë, veçanërisht në sektorët ku orari mund të ndryshojë nga dita në ditë, si ndërtimtaria, industria, gastronomia, pastrimi, transporti dhe shërbimet.
Çfarë ndryshon konkretisht nga viti 2027?
Punëdhënësit do të duhet të kenë një sistem përmes të cilit regjistrohet koha e punës së secilit punonjës.
Në praktikë, kjo nënkupton se do të dokumentohet:
- Kur fillon dhe kur përfundon puna.
- Sa orë ka punuar punonjësi gjatë ditës dhe javës.
- Sa orë shtesë janë realizuar.
- Kur punonjësi ka munguar.
- Sa pushim kompensues i takon, në rastet kur parashihet nga rregullat e punës.
Regjistrimi mund të bëhet përmes sistemeve elektronike, aplikacioneve apo mjeteve të tjera që plotësojnë kërkesat ligjore.
E rëndësishme: Detyrimi i ri nuk do të thotë automatikisht se të gjithë punëtorët do të punojnë me orar të njëjtë apo se do të ndryshojnë kontratat e tyre. Ndryshimi kryesor lidhet me mënyrën se si regjistrohet dhe dokumentohet koha e punës.
Çfarë përfiton punëtori shqiptar në Belgjikë?
Për punonjësit, regjistrimi i orarit mund të jetë një mbrojtje shtesë në rast të mospajtimeve me punëdhënësin.
Për shembull, nëse një punëtor në ndërtimtari punon 9 ose 10 orë në ditë, ndërsa në dokumente i regjistrohen vetëm 8 orë, sistemi i regjistrimit mund të ndihmojë në evidentimin e orëve reale.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme për pagesën e orëve shtesë dhe pushimin kompensues, kur ato parashihen sipas ligjit dhe marrëveshjes së punës.
Punëtori do të ketë mundësi të kontrollojë orët e regjistruara dhe të krahasojë të dhënat me orarin që ka realizuar në të vërtetë.
A mund të ndikojë kjo në pagën mujore?
Po, në mënyrë të tërthortë.
Një sistem i saktë i regjistrimit të kohës së punës ndihmon që paga të përllogaritet mbi bazën e orëve të dokumentuara. Kjo mund të zvogëlojë gabimet në listëpagesa dhe mosmarrëveshjet për orët shtesë.
Megjithatë, regjistrimi i orëve nuk nënkupton se çdo orë shtesë paguhet automatikisht me një normë të caktuar. Pagesa ose kompensimi i tyre varet nga rregullat ligjore, sektori dhe marrëveshjet që zbatohen në vendin e punës.
Çfarë ndodh nëse dikush manipulon orarin?
Rregullat parashohin edhe përgjegjësi për përdorimin e pandershëm të sistemit.
Për shembull, nëse një punëtor i kërkon kolegut të regjistrojë hyrjen në punë në vend të tij, ose shënon qëllimisht orë që nuk i ka punuar, kjo mund të konsiderohet shkelje serioze e besimit.
Sipas shpjegimit ligjor të kompanisë Securex, gjykatat e punës në Belgjikë mund t’i trajtojnë raste të tilla si shkelje të rënda, të cilat, në rrethana të caktuara, mund të justifikojnë edhe pushimin nga puna.
Kjo vlen edhe për punëdhënësit: ata duhet të sigurojnë që sistemi të përdoret në mënyrë korrekte dhe që rregullat për regjistrimin e orarit të jenë të qarta për punonjësit.
Çfarë duhet të bëjnë punëtorët deri në vitin 2027?
Punëtorët shqiptarë në Belgjikë duhet të informohen se si do të zbatohet sistemi në kompaninë ku punojnë.
Është e rëndësishme që:
- Të regjistrojnë personalisht dhe saktë hyrjen dhe daljen nga puna.
- Të kontrollojnë orët e evidentuara.
- Të raportojnë menjëherë gabimet në regjistrim.
- Të ruajnë dokumentet e orarit dhe listëpagesat.
- Të informohen për mënyrën e pagesës ose kompensimit të orëve shtesë.
Kompanitë do të duhet të përshtatin sistemet e tyre të administrimit dhe të sigurojnë që të dhënat e regjistruara të jenë të besueshme.
Securex: Bizneset duhet të përgatiten që tani
Kompania belge Securex, e specializuar në shërbime të burimeve njerëzore dhe këshillim ligjor, thekson se bizneset nuk duhet të presin deri në vitin 2027 për të filluar përgatitjet.
Sipas saj, sistemet elektronike të regjistrimit mund të lehtësojnë administrimin e orarit, përllogaritjen e pagave dhe organizimin e stafit.
Ndërkohë, detyrimi i ri synon që rregullat belge të jenë në përputhje me jurisprudencën evropiane dhe të krijojnë më shumë transparencë për punëdhënësit dhe punonjësit.
Për shqiptarët që punojnë në Belgjikë, mesazhi kryesor është ky: nga viti 2027, regjistrimi i orarit të punës do të marrë rëndësi edhe më të madhe. Çdo orë e punuar, veçanërisht jashtë orarit të zakonshëm, duhet të evidentohet saktë, në mënyrë që të shmangen mospajtimet për pagën dhe kompensimin e punës.
Burimi: Securex, bazuar në zhvillimet e legjislacionit belg dhe Opinionin nr. 2499 të Këshillit Kombëtar të Punës.
