Pas vrasjes së udhëheqësit suprem të Iranit, Ali Khamenei, është hapur një betejë e re politike për drejtimin e vendit, ndërsa deklaratat e presidentit amerikan Donald Trump kanë shtuar tensionet dhe polemikat ndërkombëtare.
Trump deklaroi se dëshiron të ketë rol në përcaktimin e udhëheqësit të ri të Iranit, një ide që ka shkaktuar reagime të ashpra në Teheran dhe që konsiderohet pothuajse e papranueshme për regjimin iranian.
Trump kërkon “dorëzim pa kushte”
Presidenti amerikan tha se do të mbështeste vetëm një lider që do të ishte “i pranueshëm” për komunitetin ndërkombëtar, por kjo, sipas tij, mund të ndodhë vetëm pas një “dorëzimi pa kushte” të Iranit.
Megjithatë, nuk ka asnjë shenjë se autoritetet iraniane po shqyrtojnë një skenar të tillë. Pavarësisht përçarjeve të brendshme mes reformistëve dhe linjës së ashpër, të gjitha fraksionet në Iran janë të bashkuara në një pikë: ruajtjen e sistemit të Republika Islamike e Iranit.
Ndryshim brenda regjimit?
Analistët vlerësojnë se qëllimi i Trump mund të mos jetë rrëzimi i plotë i sistemit, por një ndryshim i lidershipit brenda të njëjtit regjim.
Kjo qasje ka zhgënjyer një pjesë të iranianëve që shpresonin se vdekja e liderit suprem do të mund të çonte në fundin e sistemit aktual.
Pasardhësit e mundshëm
Një nga emrat më të përfolur për pasardhës është Mojtaba Khamenei, djali 56-vjeçar i liderit të ndjerë. Ai konsiderohet i lidhur ngushtë me Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), një strukturë që kontrollon një pjesë të madhe të pushtetit politik, ushtarak dhe ekonomik në Iran.
Emra të tjerë që përmenden janë:
-
Hassan Khomeini, nipi i themeluesit të republikës islamike Ruhollah Khomeini
-
Alireza Arafi, një klerik i lartë iranian
Po diskutohet gjithashtu edhe mundësia e krijimit të një këshilli kolektiv drejtues, në vend të një udhëheqësi suprem të vetëm.
Si zgjidhet lideri në Iran
Sipas sistemit politik iranian, udhëheqësi suprem zgjidhet nga Asambleja e Ekspertëve, një organ prej rreth 88 klerikësh të lartë.
Ky proces zakonisht zhvillohet në fshehtësi të plotë, por këtë herë po ndodh në rrethana të jashtëzakonshme, pasi vendi është në konflikt dhe disa ndërtesa në Tehran dhe Qom janë bombarduar.
Reagimi i ashpër i Iranit
Autoritetet iraniane reaguan menjëherë ndaj deklaratave të Trump, duke i cilësuar ato si ndërhyrje në punët e brendshme të vendit.
Në një deklaratë zyrtare u theksua se populli iranian nuk do të lejojë që një fuqi e huaj të përcaktojë të ardhmen e tij politike.
Ndërsa lufta në rajon vazhdon të përshkallëzohet, çështja se kush do ta drejtojë Iranin pas Khameneit mbetet një nga pikëpyetjet më të mëdha të krizës aktuale gjeopolitike.
