Nga 1 janari 2028, punëtorët në Austri mund të kenë një mundësi të re për ta kthyer kapitalin e grumbulluar nga pagesa e ndërprerjes së punës në një pension shtesë të përjetshëm. Reforma mund të jetë e rëndësishme edhe për mijëra shqiptarë që punojnë dhe paguajnë kontribute në Austri.
Një reformë e planifikuar në sistemin e pensioneve të kompanive në Austri synon të forcojë të ashtuquajturën shtyllë të dytë të pensioneve.
Në qendër të reformës është mundësia që punëtorët të përdorin kapitalin e grumbulluar në sistemin “Abfertigung Neu” për të krijuar një pension shtesë që do të paguhet gjatë gjithë jetës pas daljes në pension.
Çfarë është “Abfertigung Neu”?
Në Austri, punëdhënësi paguan çdo muaj një shumë të barabartë me 1.53 për qind të pagës bruto të punonjësit në një fond të posaçëm të quajtur fondi i parashikimit të punonjësve.
Ky kapital grumbullohet gjatë viteve të punës dhe mund të bëhet një shumë e konsiderueshme deri në momentin e pensionimit.
Aktualisht, mundësia për ta transferuar këtë kapital në një skemë pensioni të kompanisë nuk është e njëjtë për të gjithë punëtorët.
Sipas të dhënave të cituara në artikull, vetëm rreth një e katërta e punonjësve kanë aktualisht mundësi të tilla përmes punëdhënësit, ndërsa rreth 75 për qind nuk kanë një marrëveshje përkatëse.
Reforma synon ta ndryshojë këtë.
Çfarë ndryshon nga viti 2028?
Nëse reforma miratohet përfundimisht, nga 1 janari 2028 punëtorët do të mund ta transferojnë kapitalin e tyre të grumbulluar nga “Abfertigung Neu” në një produkt të standardizuar të ofruar nga një fond pensionesh.
Kjo do të jetë e mundur edhe nëse punëdhënësi nuk ka një marrëveshje të veçantë me një fond pensionesh.
Pra, për një punëtor shqiptar që jeton dhe punon në Austri, kjo do të nënkuptonte se kapitali i grumbulluar gjatë viteve të punës mund të përdoret për të krijuar një burim shtesë të ardhurash pas pensionimit.
A është i detyrueshëm kalimi në pensionin shtesë?
Jo.
Kalimi do të jetë vullnetar.
Punëtori do të ketë mundësi të zgjedhë nëse dëshiron:
- ta transferojë kapitalin e grumbulluar në skemën e pensionit shtesë;
- ta mbajë kapitalin në modelin ekzistues;
- ose, në kushtet e lejuara nga sistemi, të zgjedhë pagesën njëherëshe.
Pra, reforma nuk i detyron punëtorët që ta kthejnë “Abfertigung” në pension mujor.
Si mund të krijohet pensioni shtesë?
Kapitali i grumbulluar gjatë viteve të punës do të investohet për një periudhë më të gjatë dhe, pas daljes në pension, mund të përdoret për pagesa të rregullta gjatë gjithë jetës.
Ideja është që në vend që punëtori ta marrë të gjithë kapitalin në një moment, ai të shndërrohet në një pension shtesë të përjetshëm.
Kjo mund të jetë veçanërisht interesante për punëtorët më të rinj, pasi kapitali do të ketë më shumë kohë për t’u investuar dhe për të gjeneruar kthime.
Deri në 10 për qind më shumë – por jo e garantuar
Një pjesë tjetër e reformës lidhet me mënyrën se si investohet kapitali.
Modeli i ri parashikon një variant më të orientuar drejt tregjeve të kapitalit, me synim potencialisht më të lartë fitimi në periudhë afatgjatë.
Sipas llogaritjeve të cituara në artikull, kjo mund të rezultojë në deri në 10 për qind më shumë të ardhura në pension.
Por kjo shifër nuk është një bonus prej 10 për qind dhe as një rritje e garantuar e pensionit.
Modeli me potencial më të lartë kthimi shoqërohet edhe me rrezik më të madh investimi.
Çfarë ndodh me garancinë e kapitalit?
Punëtorët që zgjedhin modelin më të orientuar drejt rritjes do të pranojnë edhe më shumë rrezik.
Sipas reformës së propozuar, ky model nuk do të ketë të njëjtën garanci për kapitalin dhe interesin si modeli ekzistues.
Nëse punëtori nuk dëshiron këtë rrezik, mund të qëndrojë në modelin aktual.
Pra, zgjedhja e modelit më agresiv të investimit do të jetë vullnetare.
Kush mund të përfitojë?
Reforma synon të zgjerojë mundësinë për punonjësit në Austri, pavarësisht nëse punëdhënësi i tyre ka apo jo një marrëveshje individuale me një fond pensionesh.
Kjo do të thotë se edhe punëtorët shqiptarë që janë të punësuar ligjërisht në Austri dhe kanë kapital të grumbulluar në sistemin “Abfertigung Neu” mund të përfitojnë nga mundësia e re, nëse plotësojnë kushtet e përcaktuara në ligjin përfundimtar.
Si do të aplikohet?
Nuk bëhet fjalë për një subvencion që merret duke dorëzuar një formular për të marrë para nga shteti.
Nëse reforma hyn në fuqi, punëtori do të ketë mundësi të zgjedhë transferimin e kapitalit të tij të grumbulluar në produktin e pensionit shtesë.
Pra, procesi do të lidhet me kapitalin e “Abfertigung Neu” dhe fondin e pensionit, dhe jo me një pagesë të drejtpërdrejtë nga shteti.
Detajet praktike për mënyrën e aplikimit, afatet dhe procedurën e transferimit pritet të përcaktohen sipas rregullave që do të hyjnë në fuqi.
Reforma ende nuk është përfundimtare
Një pikë e rëndësishme për punëtorët shqiptarë në Austri është se rregullat e reja ende nuk duhet të konsiderohen si të hyra përfundimisht në fuqi.
Sipas artikullit, reforma ka kaluar Komitetin e Çështjeve Sociale, ndërsa miratimi përfundimtar nga Këshilli Kombëtar është ende i nevojshëm.
Nëse miratohet sipas planit, rregullat e reja pritet të zbatohen nga 1 janari 2028.
Pra, për momentin nuk ka nevojë që punëtorët të bëjnë ndonjë aplikim për këtë pension të ri. Mundësia do të krijohet vetëm pasi reforma të miratohet dhe të hyjë në fuqi.
Çfarë duhet të dinë shqiptarët që punojnë në Austri?
Nëse një punëtor shqiptar ka qenë i punësuar për disa vite në Austri, kapitali i tij në “Abfertigung Neu” mund të bëhet një burim i rëndësishëm financiar për pension.
Nga viti 2028, nëse reforma miratohet, ai mund të ketë mundësinë ta përdorë këtë kapital për një pension shtesë gjatë gjithë jetës, në vend që ta marrë vetëm si pagesë njëherëshe.
Megjithatë, 10 për qind më shumë nuk është një shumë e garantuar. Kjo është një vlerësim i mundshëm që lidhet me modelin e ri të investimit dhe performancën afatgjatë të tregjeve të kapitalit.
Për punëtorët më të rinj, përfitimi potencial mund të jetë më i madh për shkak të periudhës më të gjatë të investimit dhe efektit të interesit të përbërë.
