Një email paralajmërues i shpërfillur nga një punonjës i UPS dhe një ndryshim i gabuar i itinerarit të transportit kanë bërë që pjesë të një avioni luftarak amerikan F-35 të përfundojnë në Hong Kong, duke shkaktuar shqetësim në Pentagon dhe në Kongresin amerikan.
Sipas informacioneve të raportuara nga Bloomberg, një punonjës i kompanisë së korrierëve UPS nuk e kishte vënë re një email të dërguar nga kompania DSV, ku paralajmërohej se ngarkesa nuk lejohej të transportohej përmes Hong Kongut, për shkak të kufizimeve të rrepta amerikane për transferimin e teknologjisë ushtarake.
Çështja lidhet me dy pjesë të F-35: mbulesën transparente të kabinës së pilotit dhe një kapak të hapësirës së brendshme të armatimit.
Të dhënat e reja për incidentin iu prezantuan zyrtarëve të Pentagonit më 29 shtator, gjatë një informimi rreth njëorësh për anëtarët e komisioneve të Punëve të Jashtme dhe të Forcave të Armatosura të Dhomës së Përfaqësuesve.
Si ndryshoi itinerari
Dërgesa ishte organizuar nga kompania e transportit DSV në emër të Lockheed Martin, prodhuesit të F-35.
Në email-in e saj, DSV kishte theksuar se pjesët i nënshtroheshin Rregulloreve Amerikane për Tregtinë Ndërkombëtare të Armëve (ITAR), të cilat vendosin kufizime të rrepta për transportin e pajisjeve ushtarake dhe teknologjisë së ndjeshme.
Itinerari fillestar parashikonte transportimin e pjesëve nga Australia drejt San Franciskos, me ndalesa në Korenë e Jugut dhe Tajvan, dy partnerë të Shteteve të Bashkuara në fushën e mbrojtjes.
Megjithatë, për shkak se dërgesa u nis me vonesë nga Australia, në përpjekje për ta përshpejtuar transportin u vendos ndryshimi i itinerarit përmes Hong Kongut. Ky ndryshim binte ndesh me kufizimet që zbatoheshin për këtë ngarkesë.
Sipas një burimi të cituar nga Bloomberg, email-i paralajmërues i DSV-së mund të jetë dërguar përmes një sistemi informatik të ndryshëm nga ai që përdorte punonjësi i UPS-it. Kjo mund të shpjegojë pse paralajmërimi nuk u mor parasysh përpara ndryshimit të itinerarit.
DSV dhe UPS kanë refuzuar të komentojnë mbi rastin.
Pse shqetësohen autoritetet amerikane?
F-35 konsiderohet një nga avionët luftarakë më të avancuar në botë dhe është pjesë e programit më të kushtueshëm të armatimeve në historinë e Shteteve të Bashkuara. Kina ka tentuar prej vitesh të sigurojë informacione mbi teknologjinë e avionit përmes aktiviteteve të spiunazhit.
Dy pjesët në fjalë ishin dërguar në fund të majit drejt SHBA-së për të vlerësuar mundësinë e riparimit ose nxjerrjes së tyre jashtë përdorimit.
Rëndësia e tyre lidhet edhe me veshjen speciale të sipërfaqeve të avionit, e cila kontribuon në reduktimin e gjurmës së tij radarike dhe në vështirësinë e zbulimit nga sistemet kundërshtare.
Departamenti Amerikan i Mbrojtjes dhe Departamenti i Shtetit po hetojnë rrethanat në të cilat materiale ushtarake, që i nënshtrohen kufizimeve të rrepta të eksportit, përfunduan në Hong Kong.
Ndërkohë, anëtarë të Kongresit amerikan kanë kërkuar rishikimin e zinxhirit global të furnizimit për sistemet amerikane të armëve, me qëllim parandalimin e rasteve të ngjashme.
Çfarë thonë Lockheed Martin dhe Pentagoni?
Lockheed Martin ka deklaruar se vendimet për transportin e pjesëve nuk merren ekskluzivisht nga kompania. Prodhuesi i F-35 tha se zgjedh partnerët e transportit bazuar në përputhshmërinë e tyre me kërkesat qeveritare dhe rregulloret në fuqi.
Kompania deklaroi gjithashtu se po bashkëpunon me partnerin e transportit për forcimin e masave parandaluese dhe mbikëqyrjes, me qëllim shmangien e incidenteve të ngjashme.
Pasi iu vunë në dispozicion të dhënat e reja për ndryshimin e itinerarit, Lockheed Martin tha se nuk kishte asgjë për të shtuar apo korrigjuar lidhur me rrjedhën e ngjarjeve.
Pentagoni, nga ana tjetër, është përpjekur të distancohet nga përgjegjësia për dërgesën e gabuar dhe ka minimizuar rëndësinë e pjesëve, duke i cilësuar ato si jo funksionale.
Megjithatë, Departamenti Amerikan i Mbrojtjes ka konfirmuar se përpjekjet për rikuperimin e pjesëve vazhdojnë.
