NATO po kërkon zgjidhje më të lira dhe më efektive për t’u përballur me kërcënimin në rritje nga dronët, ndërsa industria evropiane e mbrojtjes po përshpejton zhvillimin e teknologjive të reja kundër sistemeve pa pilot.
Në Bazën Ajrore Ramstein në Gjermani u mbajt edicioni i dytë i AIRCOM Industry Day, ku përfaqësues të NATO-s, industrisë së mbrojtjes dhe ekspertë ushtarakë diskutuan sfidat që paraqesin dronët në konfliktet moderne dhe mënyrat për t’iu kundërvënë atyre me kosto më të ulët.
Dronët po ndryshojnë luftën moderne
Sipas zyrtarëve të NATO-s, përdorimi masiv i dronëve në luftën në Ukrainë ka treguar se sistemet pa pilot janë bërë një nga kërcënimet kryesore për sigurinë ajrore.
Rastet e fundit, si dronët që kanë shkelur hapësirën ajrore të vendeve anëtare të NATO-s apo pezullimi i operacioneve në aeroporte evropiane për shkak të objekteve të dyshimta fluturuese, kanë rritur nevojën për sisteme më efikase të mbrojtjes.
Aktualisht, kur një dron hyn në hapësirën ajrore të NATO-s, aktivizohet operacioni “Eastern Watch”, që përfshin ngritjen e avionëve luftarakë për identifikimin ose neutralizimin e objektivit.
Megjithatë, kjo konsiderohet një zgjidhje shumë e kushtueshme, pasi një dron mund të kushtojë më pak se 100 mijë euro, ndërsa vetëm një mision përgjimi me avionë luftarakë mund të kalojë 85 mijë euro, pa përfshirë përdorimin e raketave.
NATO kërkon bashkëpunim më të madh me industrinë
Zëvendëskomandanti i Komandës Ajrore Aleate të NATO-s, Gjeneral Lejtnant Guillaume Thomas, deklaroi se aleanca duhet të qëndrojë përpara sfidave në tre drejtime kryesore:
- uljen e kostove;
- rritjen e kapaciteteve prodhuese;
- përshpejtimin e inovacionit teknologjik.
Sipas tij, kjo mund të arrihet vetëm përmes bashkëpunimit të ngushtë ndërmjet ushtrive dhe industrisë së mbrojtjes.
Ukraina mbetet burimi kryesor i përvojës
Ekspertët vlerësojnë se lufta në Ukrainë ka ndryshuar mënyrën se si konceptohen sistemet kundër dronëve.
Një nga sfidat kryesore mbetet zbulimi i besueshëm i dronëve të vegjël.
Togeri i lartë ukrainas Oleksandr Vorobiov tha se radarët tradicionalë nuk janë projektuar për të zbuluar objektiva të tillë, gjë që kufizon përdorimin plotësisht autonom të dronëve interceptues.
Ai theksoi se zhvillimi i radarëve të rinj është një nga prioritetet kryesore për mbrojtjen ajrore.
Teknologji të reja kundër dronëve
Në aktivitet morën pjesë rreth 35 kompani të mbrojtjes, të cilat prezantuan teknologjitë më të fundit kundër dronëve.
Mes tyre ishin:
- MBDA;
- Hensoldt;
- Aselsan;
- Alta Ares.
Sistemet e ekspozuara përfshinin:
- radarë të avancuar;
- interceptorë autonomë;
- raketa të specializuara kundër dronëve;
- sisteme të bazuara në inteligjencë artificiale.
Një nga risitë ishte raketa Defend Air e kompanisë MBDA, e projektuar për të neutralizuar sulmet masive me dronë si Shahed dhe Geran me kosto dukshëm më të ulët.
Kjo raketë do të integrohet në sistemin gjerman Skyranger 30, i cili pritet të hyjë në shërbim gjatë viteve 2027–2028.
Inteligjenca artificiale, çelësi i mbrojtjes së ardhshme
Përfaqësuesit e industrisë theksuan se inteligjenca artificiale do të ketë rol vendimtar në sistemet e ardhshme kundër dronëve.
Sipas kompanisë turke Aselsan, vendimmarrja duhet të realizohet brenda pak sekondash, prandaj automatizimi dhe IA-ja janë thelbësore për rritjen e efikasitetit.
Ndërkohë, kompania franceze Alta Ares bëri të ditur se ka zhvilluar interceptorë me rreze veprimi deri në 40 kilometra dhe se ka bashkëpunuar ngushtë me njësitë ukrainase për të kuptuar nevojat reale të fushëbetejës.
Kërkesa pritet të rritet
Përfaqësuesit e industrisë besojnë se kërkesa për sisteme kundër dronëve do të vazhdojë të rritet në vitet e ardhshme.
Edhe pse kompanitë ukrainase nuk morën pjesë në ekspozitë për shkak të rregullave të aktivitetit të NATO-s, përvoja e Ukrainës ishte në qendër të pothuajse çdo diskutimi.
Mesazhi kryesor i konferencës ishte i qartë: përballë kërcënimeve të reja ajrore, Evropa duhet të përshpejtojë inovacionin, të ulë kostot dhe të ndërtojë sisteme mbrojtëse më inteligjente, në mënyrë që të zvogëlojë varësinë nga zgjidhjet tradicionale dhe të mbyllë hendekun teknologjik në mbrojtjen kundër dronëve.
