Gazetarët Rudi Vranckx dhe Sinan Can kanë ndjekur gjurmët e trafikut të kokainës nga Amerika e Jugut drejt Evropës, duke u ndalur te portet e mëdha, rrjetet kriminale dhe qarkullimi i parave të drogës. Në dokumentarin “Drugsdelta”, Vranckx thotë se grupet shqiptare kanë arritur të vendosin njerëz në pika të ndryshme të zinxhirit të trafikut.
Një seri dokumentarësh investigativë belgë dhe holandezë ka rikthyer në vëmendje përmasat e trafikut ndërkombëtar të kokainës dhe ndikimin e krimit të organizuar në Evropë.
Në serinë me katër pjesë “Drugsdelta”, gazetarët e njohur të luftës Rudi Vranckx dhe Sinan Can, së bashku me dokumentaristin Thomas Blom, ndjekin rrugëtimin e kokainës nga Amerika e Jugut drejt Evropës, duke hetuar mënyrën se si funksionojnë rrjetet kriminale dhe ku përfundojnë paratë e përfituara nga trafiku.
“Shqiptarët kanë njerëzit e tyre në të gjithë zinxhirin”
Një nga pjesët më të rëndësishme të dokumentarit lidhet me rolin që, sipas Vranckx, kanë fituar grupet kriminale shqiptare në tregtinë ndërkombëtare të kokainës.
I pyetur se kush e ka aktualisht fuqinë mbi këtë tregti, Vranckx përgjigjet:
“Shqiptarët.”
Sipas tij, grupet shqiptare kanë arritur të vendosin njerëz në pika të ndryshme të zinxhirit, që nga Amerika e Jugut deri në Evropë.
“Është e jashtëzakonshme se si bandat shqiptare kanë arritur të vendosin njerëzit e tyre kudo, duke bërë që të kontrollojnë të gjithë zinxhirin, nga Amerika e Jugut deri në Evropë”, deklaron Vranckx.
Ai përmend praninë e personave të lidhur me këto rrjete në porte të Amerikës së Jugut, Belgjikës dhe Holandës, si dhe në vende të tjera evropiane dhe në Afrikë.
Nga portet e Ekuadorit te Anversa dhe Roterdami
Portet e Anversës dhe Roterdamit janë prej vitesh pika të rëndësishme të trafikut ndërkombëtar të kokainës drejt Evropës.
Dokumentari trajton gjithashtu aktivitetin e organizatave kriminale në Amerikën e Jugut, përfshirë Clan del Golfo në Kolumbi dhe Primeiro Comando da Capital (PCC) në Brazil.
Gazetarët kanë ndjekur rrugët e drogës nga prodhuesit dhe trafikantët në Amerikën e Jugut, përmes porteve evropiane, deri te rrjetet kriminale që merren me shpërndarjen dhe pastrimin e parave.
Sipas autorëve të dokumentarit, kjo veprimtari kriminale është shoqëruar edhe me rritje të dhunës, përfshirë kërcënime, rrëmbime, sulme dhe vrasje.
Gjurmët e parave çojnë edhe në Shqipëri
Një pjesë e veçantë e investigimit është zhvilluar në Shqipëri, ku gazetarët kanë ndjekur gjurmët e parave të drogës dhe mënyrën se si kapitali kriminal mund të futet në ekonominë e ligjshme.
Vranckx thotë se ekipi ka parë ndikimin e parave të dyshuara të drogës në zona të reja të Tiranës dhe në bregdet, ku investimet në pasuri të paluajtshme dhe turizëm janë ndër sektorët që tërheqin kapital.
“E sheh ndikimin e atij kapitali kriminal në lagjet e reja të Tiranës ose në bregdetin shqiptar, ku paratë investohen në sektorin e turizmit”, thotë Vranckx.
Ai shprehet se Shqipëria përballet me rrezikun e ndikimit të krimit të organizuar dhe përmend edhe akuza për korrupsion që janë ngritur ndaj figurave politike, përfshirë kryeministrin Edi Rama.
Në të njëjtën kohë, gazetari vlerëson punën e Prokurorisë së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) në hetimin e krimit të organizuar dhe korrupsionit.
“Nuk kemi zgjedhur pamjet tipike spektakolare”
Sinan Can shpjegon se qëllimi i dokumentarit nuk ka qenë thjesht paraqitja e pamjeve spektakolare të botës së krimit, por kuptimi i mekanizmave që e bëjnë të mundur funksionimin e këtij tregu.
“Kudo kemi shkuar të flasim me njerëz për të kuptuar si funksionon tregtia e drogës”, thotë Can.
Gazetarët kanë intervistuar fermerë, prokurorë, persona të lidhur me organizata kriminale dhe banorë të zonave të prekura nga aktiviteti i karteleve.
Can tregon se në Brazil kanë takuar banorë vendas të kërcënuar nga PCC, ndërsa në Ekuador kanë intervistuar një prokuror nën masa të rënda sigurie.
Paralele me dhunën e ISIS-it
Gjatë dokumentarit trajtohet edhe niveli i dhunës së përdorur nga disa prej organizatave kriminale.
Can thotë se, pavarësisht përvojës së tij si gazetar lufte, gjatë këtij investigimi ka parë skena dhe dëshmi që e kanë tronditur.
Ai përmend edhe ngjashmëri mes metodave të dhunshme të disa karteleve meksikane dhe propagandës së organizatave terroriste si ISIS.
Në qytetin meksikan Culiacán, sipas rrëfimit të tij, dhuna e lidhur me kartelet është bërë pjesë e përditshmërisë.
A po shndërrohen Belgjika dhe Holanda në “narko-shtete”?
Një nga pyetjet kryesore të serisë “Drugsdelta” është nëse Belgjika dhe Holanda po shkojnë drejt shndërrimit në shtete të kontrolluara nga krimi i drogës.
Rudi Vranckx thotë se të dy vendet ende nuk mund të konsiderohen narko-shtete, por përballen me një problem serioz.
“Ne ende nuk jemi një shtet narkotik, por kemi një problem të madh me të cilin vërtet duhet të vazhdojmë të merremi”, deklaron ai.
Sipas tij, fenomeni është zgjeruar dhe kërkon një reagim të vazhdueshëm të institucioneve.
Can: Kriminelët po hyjnë në boshllëkun e shtetit
Sinan Can shprehet më pesimist për situatën dhe kritikon mënyrën se si trajtohet pastrimi i parave të drogës.
Sipas tij, punëtorët e porteve mund të ndëshkohen kur bashkëpunojnë me trafikantët, ndërsa institucionet financiare që dështojnë në parandalimin e pastrimit të parave mund të përballen vetëm me gjoba.
“Kriminelët po hyjnë në boshllëkun që ka lënë pas një shtet që nuk funksionon siç duhet”, thotë Can.
Ai thekson se pa sistemet financiare, kompanitë dhe ndërmjetësit që mundësojnë pastrimin e parave, grupet kriminale do ta kishin shumë më të vështirë të shfrytëzonin fitimet e tyre.
Gazetari paralajmëron gjithashtu për ndikimin e krimit të organizuar te të rinjtë, duke përmendur rastet kur grupet kriminale përpiqen të krijojnë rrjete besnikërie në lagje dhe komunitete.
“Rrugët mund të jenë zhvendosur, por mekanizmi mbetet i njëjtë”
Përballë argumentit se trafiku i kokainës mund të jetë zhvendosur nga Anversa dhe Roterdami drejt Francës, Spanjës apo Portugalisë, Vranckx thotë se kjo nuk e ndryshon thelbin e problemit.
“Rrugët e trafikut ndoshta janë zhvendosur, por mekanizmat e tregtisë ndërkombëtare të drogës janë ende të njëjtë”, deklaron ai.
Sipas tij, çmimet e ulëta me shumicë tregojnë se oferta e kokainës mbetet e lartë, ndërsa konsumi nuk ka shënuar rënie të mjaftueshme.
Can, nga ana tjetër, thotë se ky investigim duhej të ishte realizuar më herët.
“Shpresoj që të mund t’i zgjojmë edhe një herë më fort politikëbërësit në Holandë dhe Belgjikë. Bëni diçka për këtë”, përfundon ai.
Dokumentari “Drugsdelta” synon të tregojë se trafiku i drogës nuk është më vetëm një problem i porteve apo i rrjeteve kriminale, por një fenomen që prek ekonominë, institucionet, sistemin financiar dhe sigurinë e shoqërive evropiane.
