Presidenti amerikan Donald Trump dhe lideri kinez Xi Jinping pritet të zhvillojnë të enjten në Uashington takimin e tyre të tretë ballë për ballë brenda më pak se një viti.
Në fokus të bisedimeve pritet të jenë marrëdhëniet tregtare SHBA-Kinë, inteligjenca artificiale, lufta në Iran dhe çështja e Tajvanit, ndërsa të dyja palët po përpiqen të shmangin një përshkallëzim të ri të tensioneve.
Xi mbërriti në Shtetet e Bashkuara të mërkurën, së bashku me bashkëshorten e tij, Peng Liyuan. Ai u prit personalisht nga Trump dhe Zonja e Parë Melania Trump në Bazën e Përbashkët Andrews në Maryland, në një ceremoni të rrallë.
Sipas Shtëpisë së Bardhë, bisedimet do të përbëjnë “një moment të rëndësishëm në marrëdhëniet midis dy vendeve”.
Tregtia mbetet në qendër
Një nga temat kryesore do të jetë lufta tregtare mes dy ekonomive më të mëdha të botës.
Armëpushimi aktual tregtar, i cili ishte planifikuar të përfundonte në nëntor, është zgjatur deri më 10 janar, duke u dhënë ekipeve negociuese më shumë kohë për të arritur një marrëveshje më të gjerë.
Tensionet tregtare u përshkallëzuan ndjeshëm pas rikthimit të Trumpit në detyrë në janar 2025. SHBA-ja vendosi tarifa ndaj produkteve kineze, ndërsa Pekini u përgjigj me masa ndaj produkteve amerikane, përfshirë qymyrin, gazin natyror të lëngshëm, naftën bruto dhe automjetet.
Kina vendosi gjithashtu kufizime mbi eksportet e disa metaleve të rralla tokësore, të cilat janë të rëndësishme për industrinë e mbrojtjes dhe prodhimin e teknologjive të energjisë së pastër.
Pas një përshkallëzimi të shpejtë, të dyja palët arritën një armëpushim tregtar pas bisedimeve në Korenë e Jugut në tetor 2025.
Inteligjenca artificiale, një tjetër pikë e rëndësishme
Trump dhe Xi pritet të diskutojnë edhe garën teknologjike mes SHBA-së dhe Kinës për zhvillimin e inteligjencës artificiale.
Uashingtoni ka propozuar krijimin e një “mekanizmi të ri njoftimi” përmes të cilit dy vendet do të informonin njëra-tjetrën për incidente të lidhura me inteligjencën artificiale që mund të paraqesin kërcënim për sigurinë kombëtare.
Çështja është bërë gjithnjë e më e rëndësishme, pasi të dyja fuqitë po investojnë në mënyrë intensive në zhvillimin e sistemeve të avancuara të AI-së.
Lufta në Iran
Në agjendën e bisedimeve pritet të jetë edhe lufta SHBA-Izrael kundër Iranit.
Kina ka ruajtur marrëdhënie të afërta me Teheranin dhe Uashingtoni mund të kërkojë që Pekini të përdorë ndikimin e tij mbi Iranin.
Megjithatë, deri tani Trump ka deklaruar se nuk sheh nevojë për ndihmën e Kinës në këtë çështje.
Mbetet e paqartë nëse takimi me Xi-n do të sjellë ndonjë ndryshim në situatën e krijuar rreth konfliktit.
Tajvani pritet të jetë një tjetër temë e ndjeshme
Kina pritet të ngrejë gjithashtu çështjen e Tajvanit, të cilin Pekini e konsideron pjesë të territorit të tij.
Në dhjetor, administrata Trump miratoi një shitje armësh prej 11 miliardë dollarësh për Tajvanin, e cilësuar si më e madhja deri atëherë.
Një paketë tjetër, me vlerë rreth 14 miliardë dollarë, ka mbetur në pritje për muaj.
Trump i ka përshkruar shitjet e armëve për Tajvanin si një “kartë shumë të mirë negociuese”.
Trump mund të kërkojë lirimin e amerikanëve të burgosur në Kinë
Sipas raportimeve, Trump pritet gjithashtu të ngrejë çështjen e disa shtetasve amerikanë dhe personave të tjerë të burgosur në Kinë.
Në korrik, ai siguroi lirimin e pastorit Ezra Jin, një shtetas kinez i burgosur gjatë goditjes së vitit 2025 ndaj kishave të fshehta në Kinë.
Trump e kishte diskutuar çështjen e pastorit me Xi-n gjatë takimit të tyre në maj.
Vizitë shtetërore me protokoll të veçantë
Takimi kryesor do të zhvillohet të enjten në Shtëpinë e Bardhë, ku Xi do të pritet me ceremoni zyrtare, përfshirë një fluturim ushtarak dhe pjesëmarrjen e rreth 500 personelit ushtarak.
Pas bisedimeve, Trump do të shtrojë një darkë shtetërore për presidentin kinez. Në të pritet të marrin pjesë edhe drejtues të kompanive të mëdha amerikane, përfshirë Tim Cook të Apple, Jensen Huang të Nvidia dhe Sam Altman të OpenAI.
Vizita pritet të përfundojë të premten, ndërsa dy çiftet presidenciale do të zhvillojnë një takim për çaj në Shtëpinë e Bardhë dhe më pas do të vizitojnë Arkivat Kombëtare.
Në vend të një konference të përbashkët për shtyp, SHBA-ja dhe Kina pritet të publikojnë njoftime të ndara pas takimit.
Marrëdhëniet Trump-Xi mbeten të ndërlikuara
Pavarësisht toneve të kujdesshme dhe protokollit të veçantë të vizitës, marrëdhëniet mes Trumpit dhe Xi-së mbeten të ndikuara nga tensionet tregtare dhe konkurrenca strategjike.
Në maj të këtij viti, gjatë vizitës së Trumpit në Kinë, të dyja palët njoftuan plane për krijimin e një Bordi të Tregtisë dhe Investimeve. Xi gjithashtu ra dakord për blerje të avionëve Boeing dhe produkteve bujqësore amerikane.
Megjithatë, më pas Trump vendosi tarifa të reja prej 12.5 për qind ndaj mallrave nga 60 partnerë tregtarë, përfshirë Kinën.
Pse është i rëndësishëm samiti?
Takimi i së enjtes është i treti ballë për ballë mes Trumpit dhe Xi-së në më pak se një vit.
Të dyja palët kanë tentuar të ruajnë komunikimin dhe të shmangin një përshkallëzim të mëtejshëm, pavarësisht interesave të tyre konkurruese në tregti, teknologji, siguri dhe politikë të jashtme.
Samiti mund të sjellë diskutime për uljen e tarifave në sektorë të caktuar, bashkëpunimin kundër trafikut të drogës dhe zgjerimin e dialogut ushtarak.
Rezultati i takimit pritet të japë sinjale edhe për drejtimin e marrëdhënieve SHBA-Kinë në muajt e ardhshëm dhe nëse dialogu mund të shërbejë si bazë për një stabilitet më të qëndrueshëm mes dy fuqive.