Me ardhjen e vjeshtës dhe dimrit, ndryshojnë edhe kushtet që ndikojnë në organizëm. Ditët bëhen më të shkurtra, ekspozimi ndaj diellit zvogëlohet dhe viruset e infeksioneve të frymëmarrjes qarkullojnë më shumë. Për këtë arsye, shumë njerëz i kushtojnë më tepër vëmendje vitaminave dhe suplementeve ushqimore.
Megjithatë, suplementet nuk duhet të zëvendësojnë një ushqyerje të ekuilibruar. Për personat me mungesa të dokumentuara ushqyese ose me nevoja të veçanta, zgjedhja e suplementit duhet të bëhet në konsultim me mjekun ose farmacistin.
Multivitaminat – për të plotësuar mangësitë ushqyese
Një multivitaminë cilësore mund të ndihmojë në plotësimin e disa vitaminave dhe mineraleve kur dieta e përditshme nuk i siguron në sasi të mjaftueshme.
Ato mund të jenë veçanërisht të dobishme për persona me nevoja të shtuara ushqyese ose për ata që kanë një mungesë të konfirmuar.
Megjithatë, multivitaminat nuk duhet të konsiderohen zëvendësim për një dietë të shëndetshme dhe të larmishme.
Probiotikët – mbështetje për mikrobiomën
Zorrët përmbajnë miliarda mikroorganizma që së bashku formojnë mikrobiomën e zorrëve. Ky ekosistem luan rol në tretje dhe lidhet edhe me funksionimin e sistemit imunitar.
Probiotikët janë mikroorganizma të gjallë që, kur konsumohen në sasi të përshtatshme, mund të ndihmojnë në ruajtjen e ekuilibrit të mikrobiomës.
Megjithatë, efekti i probiotikëve mund të ndryshojë në varësi të llojit dhe shtamit bakterial, ndaj nuk është e saktë të konsiderohen të gjitha produktet probiotike njësoj.
Omega-3 – për zemrën dhe trurin
Acidet yndyrore omega-3, veçanërisht EPA dhe DHA, janë ndër suplementet më të përdorura gjatë gjithë vitit.
Ato kanë rol të rëndësishëm në funksionimin e trurit dhe syve, ndërsa marrja e mjaftueshme e omega-3 lidhet edhe me shëndetin kardiovaskular.
Burimet ushqimore përfshijnë peshqit yndyrorë, si salmoni dhe sardelet. Për personat që nuk konsumojnë mjaftueshëm ushqime të pasura me omega-3, suplementet mund të jenë një alternativë, sipas nevojave individuale.
Vitamina D – veçanërisht e rëndësishme gjatë muajve me pak diell
Vjeshta dhe dimri sjellin më pak ekspozim ndaj rrezeve të diellit, çka mund të ndikojë në prodhimin natyror të vitaminës D.
Vitamina D është e rëndësishme për shëndetin e kockave, funksionimin normal të muskujve dhe sistemin imunitar.
Megjithatë, marrja e saj në formë suplementi nuk duhet bërë automatikisht në doza të larta. Mënyra më e sigurt për të përcaktuar nevojën është vlerësimi i faktorëve të rrezikut dhe, kur është e nevojshme, matja e nivelit të vitaminës D.
Kuercetina – e përdorur si suplement gjatë sezonit të ftohtë
Kuercetina është një përbërës bimor me veti antioksiduese dhe anti-inflamatore.
Disa studime kanë shqyrtuar ndikimin e saj në funksionimin e sistemit imunitar dhe në infeksionet e traktit të sipërm respirator. Megjithatë, provat nuk janë të mjaftueshme për ta konsideruar kuercetinën një trajtim apo parandalim të sigurt të infeksioneve.
Prandaj, ajo duhet parë si suplement ushqimor dhe jo si zëvendësim për trajtimin mjekësor.
5-HTP – kujdes me kombinimin me ilaçe
Gjatë muajve të vjeshtës dhe dimrit, reduktimi i ekspozimit ndaj dritës së ditës mund të ndikojë te humori dhe ritmi i gjumit tek disa persona.
5-HTP (5-hidroksitriptofani) është pararendës i serotoninës dhe është përdorur në disa suplemente që synojnë humorin dhe gjumin.
Megjithatë, përdorimi i tij kërkon kujdes të veçantë.
Personat që marrin antidepresivë ose barna të tjera që ndikojnë në serotoninën nuk duhet ta përdorin 5-HTP pa u konsultuar me mjekun ose farmacistin. Kombinime të tilla mund të rrisin rrezikun e sindromës së serotoninës, një gjendje potencialisht serioze.
Elderberry – manaferra e zezë për sezonin e ftohtë
Ekstraktet e elderberry (Sambucus nigra), të njohura si manaferra e zezë, përdoren gjerësisht në produkte për sezonin e ftohjes dhe gripit.
Frutat përmbajnë përbërës antioksidues, përfshirë antocianinat dhe polifenolet.
Disa studime kanë sugjeruar se preparatet me elderberry mund të ndihmojnë në lehtësimin ose shkurtimin e disa simptomave të infeksioneve të rrugëve të frymëmarrjes, por provat mbeten të kufizuara dhe nuk duhet të interpretohen si dëshmi se suplementi shëron gripin apo infeksionet virale.
Në treg gjenden shurupe, kapsula, tableta dhe forma të tjera të këtyre preparateve.
E rëndësishme: produktet me elderberry nuk zëvendësojnë trajtimin mjekësor dhe duhet përdorur vetëm sipas udhëzimeve të produktit.
Çfarë duhet të mbani mend?
Gjatë vjeshtës dhe dimrit, baza e mbrojtjes së organizmit mbetet ushqyerja e mirë, gjumi i mjaftueshëm, aktiviteti fizik, higjiena dhe vaksinimi kur rekomandohet.
Suplementet mund të kenë rol kur ekziston një mungesë ose nevojë e caktuar, por më shumë nuk do të thotë domosdoshmërisht më mirë.
Para përdorimit të vitaminave apo suplementeve, veçanërisht nëse merrni ilaçe, jeni shtatzënë, keni sëmundje kronike ose planifikoni përdorim afatgjatë, këshillohet konsultimi me mjekun ose farmacistin.
Në veçanti, 5-HTP dhe suplementet që mund të ndërveprojnë me barna kërkojnë kujdes të shtuar.
