Samiti i 13-të i Organizatës së Shteteve Turke (OTS), i mbajtur në Ankara, u përmbyll me miratimin e Deklaratës së Ankarasë dhe me plane të reja për bashkëpunim në transport, energji, tregti dhe teknologji. Në takim u diskutua edhe mundësia e përfshirjes së Rusisë në organizatë si vëzhguese ose përmes formatit OTS Plus.
Udhëheqësit e shteteve turke përcaktuan objektiva të reja për zgjerimin e lidhjeve ekonomike dhe infrastrukturore ndërmjet Azisë Qendrore dhe Evropës, në një kohë kur zhvillimet në Lindjen e Mesme dhe pasiguria gjeopolitike po ndikojnë në rrugët ndërkombëtare të tregtisë dhe transportit.
Samiti u organizua nga presidenti turk, Recep Tayyip Erdoğan, ndërsa Turqia mori kryesimin e radhës të organizatës nga Azerbajxhani.
OTS përfshin Turqinë, Azerbajxhanin, Kazakistanin, Kirgistanin dhe Uzbekistanin. Në samit mori pjesë edhe presidenti i Turkmenistanit, Serdar Berdimuhamedov, ndërsa Azerbajxhani u përfaqësua nga ministri i Jashtëm, Jeyhun Bayramov.
Kazakistani propozon përfshirjen e Rusisë
Një nga propozimet që tërhoqi vëmendje në samit ishte ai i presidentit të Kazakistanit, Kassym-Jomart Tokayev, i cili sugjeroi që Rusia të ftohet të marrë pjesë në aktivitetet e organizatës përmes formatit OTS Plus ose me statusin e vëzhguesit.
Sipas tij, një hap i tillë do të mund të rriste statusin dhe besueshmërinë ndërkombëtare të organizatës. Megjithatë, gjatë samitit nuk u njoftua ndonjë marrëveshje konkrete për pjesëmarrjen e Rusisë.
Tokayev theksoi se organizata duhet të përqendrohet në bashkëpunimin ekonomik dhe rajonal dhe se nuk duhet të shndërrohet në një aleancë ushtarake.
Uzbekistani propozon 100 projekte të përbashkëta
Presidenti i Uzbekistanit, Shavkat Mirziyoyev, propozoi programin “Bota Turke – 100”, i cili parasheh realizimin e 100 projekteve të përbashkëta industriale dhe investuese.
Fokusi kryesor i këtyre projekteve do të jetë përpunimi i mineraleve të rralla dhe strategjike, zhvillimi i teknologjive të gjelbra dhe prodhimi i pajisjeve për energjinë e ripërtëritshme.
Mirziyoyev kërkoi gjithashtu zgjerimin e bashkëpunimit me shtetet jashtë organizatës përmes formatit “Organizata e Shteteve Turke Plus”.
Në fushën e transportit, ai propozoi që Korridori i Mesëm dhe rrugët e lidhura me të të zhvillohen si një sistem i integruar ekonomik, i mbështetur nga qendra të përbashkëta logjistike.
Korridori i Mesëm, alternativë për transportin drejt Evropës
Presidenti kazak, Tokayev, vuri në pah rëndësinë strategjike të Korridorit të Mesëm, i cili lidh Azinë Qendrore me Evropën përmes Detit Kaspik dhe Kaukazit Jugor.
Sipas të dhënave të paraqitura prej tij, gjatë nëntë muajve të parë të vitit vëllimi i mallrave në këtë korridor është rritur për 30 për qind, ndërsa dërgesat e tranzitit për 90 për qind. Transporti hekurudhor i mallrave ndërmjet Kazakistanit dhe vendeve të OTS-së ka arritur në 40 milionë tonë.
Kjo rrugë paraqet një alternativë për tregjet evropiane ndaj korridoreve që kalojnë përmes Rusisë. Megjithatë, kapacitetet e porteve, procedurat kufitare dhe mangësitë infrastrukturore vazhdojnë të paraqesin sfida.
Në deklaratën përfundimtare u theksua gjithashtu rëndësia e linjës hekurudhore Kinë–Kirgistan–Uzbekistan dhe e projekteve të transportit përmes Afganistanit.
Erdogan kërkon bashkëpunim në teknologji dhe siguri digjitale
Presidenti turk, Recep Tayyip Erdoğan, e vuri theksin te bashkëpunimi praktik ndërmjet vendeve anëtare, veçanërisht në sigurinë kibernetike, teknologjitë hapësinore dhe tregtinë digjitale.
Ai propozoi krijimin e një platforme të përbashkët tregtare digjitale dhe zhvillimin e një modeli të përbashkët të gjuhës së madhe turke, që do të përfshinte grupet gjuhësore oghuz, kipçak dhe karluk.
Deklarata e Ankarasë kërkoi përparim drejt një marrëveshjeje për sigurinë kibernetike dhe konsultime për krijimin e një Këshilli të Sigurisë Kibernetike të OTS-së.
Gjithashtu, u përshëndet përfundimi i një sateliti të përbashkët CubeSat 12U dhe nënshkrimi i një marrëveshjeje kornizë për bashkëpunimin në industrinë hapësinore.
Turqia dhe Uzbekistani nënshkruajnë marrëveshje të reja
Në kuadër të takimeve dypalëshe, Turqia dhe Uzbekistani nënshkruan marrëveshje për krijimin e një Këshilli Mbështetës të Biznesit të Nivelit të Lartë, zgjerimin e tregtisë preferenciale, bashkëpunimin në sigurimet shoqërore dhe shkëmbimin e informacionit doganor.
Ndërkaq, gjatë takimit me presidentin e Kazakistanit, Erdoğan riafirmoi objektivin e dy vendeve për ta rritur tregtinë dypalëshe në 15 miliardë dollarë, apo rreth 13.5 miliardë euro.
Bisedimet përfshinë edhe bashkëpunimin në transport, energji, investime, inteligjencë artificiale dhe industrinë e mbrojtjes.
Paqe në Kaukazin e Jugut dhe bashkëpunim rajonal
Ministri i Jashtëm i Azerbajxhanit, Jeyhun Bayramov, foli për rolin e vendit të tij në zhvillimin e infrastrukturës energjetike, lidhjeve digjitale dhe Korridorit të Mesëm.
Ai iu referua edhe marrëdhënieve me Armeninë, duke thënë se rivendosja e integritetit territorial të Azerbajxhanit ka hapur një fazë të re në Kaukazin e Jugut. Bayramov deklaroi se pret që Armenia të ndërmarrë hapat e nevojshëm politikë dhe ligjorë për nënshkrimin e një traktati paqeje.
Erdoğan përshëndeti procesin e pajtimit ndërmjet dy vendeve dhe bëri thirrje për zgjidhje diplomatike të tensioneve rajonale.
Në përfundim të samitit, Uzbekistani u përzgjodh për të organizuar takimin e ardhshëm të organizatës në vitin 2027. Ndërkaq, Mirvokhid Azimov nga Uzbekistani u emërua sekretar i përgjithshëm i ardhshëm i OTS-së, duke pasuar Kubanychbek Omuraliev.
