Presidenti amerikan, Donald Trump, e ka cilësuar Groenlandën si një territor me rëndësi të jashtëzakonshme strategjike për sigurinë e Shteteve të Bashkuara dhe Evropës, duke paralajmëruar se ishulli do të ketë rol të rëndësishëm në mbrojtjen kundër kërcënimeve të mundshme.
Në një postim në rrjetin e tij social Truth Social, Trump tha se Groenlanda është e pakrahasueshme për mbrojtjen dhe sigurinë e SHBA-së dhe Evropës. Sipas tij, çdo sulm i ardhshëm ndaj Shteteve të Bashkuara mund të kalojë përmes këtij territori arktik.
Ai theksoi se sistemet mbrojtëse amerikane do të mund të përdoren për të neutralizuar dronë, raketa dhe lloje të tjera armësh.
Trump paralajmëron eksplorimin e naftës dhe mineraleve
Përveç rëndësisë ushtarake, Trump njoftoi se po përgatiten plane për eksplorimin e rezervave të naftës, gazit dhe mineraleve në Groenlandë.
Ai pretendoi se ishulli ka potencial të madh për burime energjetike dhe minerale, por nuk dha detaje konkrete për projektet e mundshme apo për përfshirjen e kompanive amerikane.
Groenlanda zotëron rezerva të konsiderueshme të mineraleve kritike, përfshirë elemente të rralla, ndërsa shkrirja e akullit në Arktik mund të hapë rrugë të reja detare dhe të rrisë interesimin ekonomik e strategjik për rajonin.
Megjithatë, shfrytëzimi i këtyre burimeve përballet me sfida të mëdha, përfshirë kushtet e vështira klimatike, kostot e larta dhe shqetësimet mjedisore.
Marrëveshja me Danimarkën dhe Groenlandën
Në shtator, SHBA-ja nënshkroi një marrëveshje sigurie me udhëheqësit e Danimarkës dhe Groenlandës, pas deklaratave të Trumpit për marrjen nën kontroll të territorit arktik.
Sipas kushteve të publikuara nga Ministria e Jashtme daneze, marrëveshja parashikon zgjerimin e pranisë ushtarake amerikane në ishull, përfshirë modernizimin e Bazës Hapësinore Pituffik dhe krijimin e zonave të reja mbrojtëse në Narsarsuaq dhe Mestersvig.
Marrëveshja parashikon gjithashtu qasje dhe lëvizje të forcave amerikane ndërmjet këtyre zonave, përfshirë lëvizjen në tokë, ajër dhe det, sipas kushteve të përcaktuara.
Kryeministrja daneze, Mette Frederiksen, e mirëpriti marrëveshjen, duke theksuar rëndësinë e forcimit të sigurisë së përbashkët në Arktik dhe në Atlantikun e Veriut. Edhe kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, e cilësoi atë si të dobishme për palët.
Megjithatë, marrëveshja nuk nënkupton kalimin e sovranitetit të Groenlandës te Shtetet e Bashkuara.
Pse Groenlanda është kaq e rëndësishme?
Groenlanda ndodhet në një pozicion strategjik në Arktik, në rrugët më të shkurtra ajrore dhe raketore ndërmjet Rusisë dhe Amerikës së Veriut. Për këtë arsye, ajo ka rëndësi të veçantë për sistemet e paralajmërimit të hershëm dhe mbrojtjes nga raketat.
SHBA-ja aktualisht operon Bazën Hapësinore Pituffik, e cila përdoret për paralajmërimin e raketave, mbrojtjen raketore dhe mbikëqyrjen hapësinore.
Trump e ka lidhur rëndësinë e Groenlandës edhe me projektin e tij të mbrojtjes raketore, të njohur si “Kupola e Artë”.
Interesimi amerikan për ishullin përfshin kështu tri fusha kryesore: sigurinë ushtarake, qasjen në burimet natyrore dhe ndikimin strategjik në Arktik, një rajon ku konkurrenca ndërmjet fuqive të mëdha po rritet.
