Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, kundërshtoi hapur deklaratat e Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, i cili kishte sugjeruar se Evropa nuk mund të garantojë sigurinë e saj pa SHBA-në.
Duke folur në Munich Security Conference, von der Leyen theksoi se realiteti është më kompleks dhe se Bashkimi Evropian duhet të aktivizojë plotësisht klauzolën e mbrojtjes së ndërsjellë.
“Ka ardhur koha ta sjellim në jetë klauzolën e mbrojtjes së ndërsjellë të Evropës. Nuk është opsionale, është detyrim,” deklaroi ajo.
Përplasja me Rutte
Rutte kishte paralajmëruar më herët se Evropa nuk mund të mbrohet pa ombrellën bërthamore amerikane, duke theksuar se çdo alternativë do të kushtonte miliarda euro dhe do të kërkonte kapacitete bërthamore të reja.
Von der Leyen iu përgjigj drejtpërdrejt:
“Nuk ka vetëm status quo ose përçarje. Ka shumë mes tyre – dhe status quo nuk është e kënaqshme.”
Ajo bëri thirrje që Evropa të zhvillojë forcën e saj pa u mbështetur vazhdimisht te një garantues i jashtëm.
Neni 42.7 – klauzola e harruar
Presidentja e Komisionit i referohej Nenit 42.7 të Traktatit të BE-së, i cili parashikon që:
-
Nëse një shtet anëtar sulmohet,
-
Shtetet e tjera kanë detyrim ta ndihmojnë me të gjitha mjetet në dispozicion.
Ky nen është aktivizuar vetëm një herë, pas sulmeve terroriste në Paris në vitin 2015, dhe shpesh konsiderohet më i dobët se Neni 5 i NATO-s.
Megjithatë, sipas von der Leyen, BE-ja duhet ta operacionalizojë realisht këtë mekanizëm, sidomos në kontekstin e luftës në Ukrainë dhe tensioneve globale.
Shpenzime më të larta, vendimmarrje më e shpejtë
Von der Leyen theksoi se:
-
Shpenzimet e mbrojtjes në Evropë janë rritur me rreth 80% që nga pushtimi rus i Ukrainës.
-
BE-ja duhet të marrë vendime më shpejt, duke përdorur shumicën e kualifikuar në vend të unanimitetit.
-
“Asnjë tabu nuk duhet të mbetet e paprekur” në debatet për mbrojtjen.
Ajo bëri thirrje për formalizimin e bashkëpunimeve të reja të sigurisë me partnerë si Mbretëria e Bashkuar, Norvegjia, Islanda dhe Kanadaja.
Mesazh për SHBA-në: Sovraniteti dixhital nuk negociohet
Në një referencë të tërthortë ndaj kritikave amerikane për rregulloret teknologjike të BE-së, von der Leyen deklaroi:
“Sovraniteti ynë dixhital është sovraniteti ynë dixhital. Ne nuk do të tërhiqemi.”
Ajo paralajmëroi se Evropa duhet të bëhet më e pavarur jo vetëm në mbrojtje, por edhe në energji, teknologji dhe ekonomi.
Një debat që po thellohet
Ndërsa 23 nga 27 shtetet e BE-së janë edhe anëtare të NATO-s, tensioni mes autonomisë evropiane dhe varësisë nga SHBA-ja po bëhet gjithnjë e më i hapur.
Konferenca e Mynihut po kthehet kështu në arenën ku Evropa po diskuton seriozisht diçka që dikur konsiderohej tabu:
a mund – dhe a duhet – të ndërtojë një arkitekturë sigurie më të pavarur?
