Negociatat mes SHBA-se dhe Iran për përfundimin e konfliktit në Lindjen e Mesme duket se kanë hyrë në fazën më të avancuar deri tani, pasi është zbuluar një memorandum me 14 pika që synon arritjen e një marrëveshjeje paqeje dhe stabiliteti afatgjatë në rajon.
Sipas raportimit të Axios, dokumenti po negociohet nga të dërguarit e presidentit amerikan Donald Trump, Steve Witkoff dhe Jared Kushner, në koordinim me zyrtarë iranianë, qoftë drejtpërdrejt apo përmes ndërmjetësve ndërkombëtarë.
Burimet diplomatike bëjnë të ditur se palët nuk kanë qenë kurrë më afër një marrëveshjeje që prej nisjes së konfliktit. Drafti aktual parashikon fundin e luftimeve dhe hapjen e një periudhe 30-ditore negociatash intensive për arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare politike dhe të sigurisë.
Në qendër të memorandumit janë disa çështje kyçe: rihapja e Ngushticës së Hormuzit, kufizimi i programit bërthamor iranian dhe heqja graduale e sanksioneve amerikane ndaj Teheranit. Bisedimet pritet të zhvillohen në Islamabad ose në Geneva.
Sipas draftit të publikuar, Irani do të pranonte një moratorium për pasurimin e uraniumit, me kohëzgjatje që ende mbetet objekt negociatash. Teherani ka propozuar një periudhë pesëvjeçare, ndërsa Uashingtoni kërkon kufizim deri në 20 vite. Po ashtu, pala iraniane do të hiqte dorë zyrtarisht nga zhvillimi i armëve bërthamore dhe do të pranonte inspektime të zgjeruara nga OKB-ja, përfshirë kontrolle të papritura në objektet sensitive.
Në këmbim, SHBA-ja do të angazhohej për heqjen graduale të sanksioneve ekonomike dhe zhbllokimin e miliarda dollarëve të fondeve iraniane të ngrira jashtë vendit. Sipas burimeve të Axios, Irani ka pranuar gjithashtu transferimin jashtë vendit të uraniumit të pasuruar në nivele të larta, ndërsa një nga opsionet në tavolinë parashikon dërgimin e tij në Amerikë.
Megjithatë, brenda administratës amerikane vazhdojnë rezervat. Sekretari amerikan i Shtetit Marco Rubio deklaroi se një marrëveshje e tillë “nuk mund të shkruhet brenda një dite” dhe kërkoi garanci të qarta diplomatike mbi lëshimet që Irani është realisht i gatshëm të bëjë. Rubio përdori gjithashtu tone të ashpra ndaj udhëheqjes iraniane, duke thënë se nuk është i bindur nëse Teherani ka vullnet të sinqertë për kompromis.
Ndërkohë, zhvillime të rëndësishme kanë ardhur edhe nga Pakistan, i cili po luan rol ndërmjetësues në krizë. Kryeministri pakistanez Shehbaz Sharif deklaroi se beson në arritjen e një marrëveshjeje të qëndrueshme paqeje në rajon dhe përshëndeti vendimin e Trump për pezullimin e përkohshëm të operacionit “Project Freedom” në Ngushticën e Hormuzit.
Sipas Sharif, pezullimi i operacionit amerikan për shoqërimin e anijeve tregtare është një sinjal pozitiv që mund të krijojë hapësirë për finalizimin e marrëveshjes dhe uljen e tensioneve në Gjirin Persik.
