Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka thënë për Axios se Shtetet e Bashkuara po shqyrtojnë mundësinë që Rusia dhe Ukraina të ndërmarrin hapa për uljen e tensioneve gjatë dimrit, ndërsa paralelisht synohet rinisja e negociatave për një marrëveshje më të gjerë paqeje.
Zelensky tha se javët para dimrit mund të krijojnë një mundësi për diplomaci, ndërsa shprehu bindjen se presidenti rus Vladimir Putin mund të mbështetet te një dimër i vështirë për ta dobësuar Ukrainën.
“Ndjesia ime është se Putin ka nevojë për Trumpin. Ai nuk dëshiron … ta mërzitë atë”, tha Zelensky.
Sipas presidentit ukrainas, edhe nëse Putin nuk dëshiron vetë uljen e tensioneve, ai mund të përballet me presion nga administrata e presidentit amerikan Donald Trump.
Takimi me të dërguarit e Trumpit
Zelensky u takua të dielën në Kiev me të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner. Vizita e tyre në Ukrainë erdhi pasi ata kishin zhvilluar një takim rreth treorësh me Vladimir Putinin në Kremlin.
Zelensky tha se mesazhi që mori nga përfaqësuesit amerikanë ishte se Rusia është e gatshme të negociojë.
“Rusët janë gati të negociojnë”, tha ai, duke përshkruar mesazhin e marrë nga të dërguarit amerikanë.
Megjithatë, Zelensky mbetet skeptik për gatishmërinë e Moskës për kompromis, duke iu referuar sulmeve të vazhdueshme ruse dhe zhvillimeve në fushën e betejës.
Sipas tij, pas vizitës së Witkoff dhe Kushner në Moskë, përshtypja është se Putin është “gati të diskutojë” ide për avancimin e procesit negociues.
Diskutohen hapa për çtensionim gjatë dimrit
Zelensky tha se të dërguarit amerikanë shkuan në Moskë dhe Kiev kryesisht për të “zhbllokuar” procesin diplomatik, por sollën edhe ide të reja.
Ai nuk dha të gjitha detajet, por tha se diskutimet kanë përfshirë mundësinë e hapave për de-përshkallëzim nga të dyja palët para dhe gjatë dimrit.
Sipas tij, ndër temat e diskutuara janë infrastruktura energjetike, eksportet e drithërave, energjia elektrike, si dhe eksportet e naftës dhe gazit.
“Ekzistojnë ide rreth [objekteve] të energjisë dhe rreth [dërgesave] të drithërave, rreth [objekteve] të energjisë elektrike dhe rreth [eksportit] të naftës dhe gazit. Ne kemi interesa të ndryshme, Rusia dhe ne”, tha Zelensky.
I pyetur nëse qasja e SHBA-së përfshin njëkohësisht rinisjen e negociatave dhe arritjen e marrëveshjeve që do t’u mundësonin Rusisë dhe Ukrainës të kalonin dimrin pa një përshkallëzim të madh, Zelensky tha se ky interpretim është “shumë afër realitetit të këtyre bisedave”.
Sipas tij, objektivi i parë është rikthimi në tryezën e negociatave, ndërsa i dyti është përpjekja për ta bërë dimrin e ardhshëm ndryshe nga dimrat e mëparshëm, kur sulmet ruse ndaj infrastrukturës energjetike të Ukrainës shkaktuan përshkallëzim të mëtejshëm.
SHBA po shqyrton edhe një “paketë dimërore”
Zelensky tha se Shtetet e Bashkuara po mbështesin gjithashtu një “paketë dimërore” për Ukrainën, e cila do të përfshinte mbrojtjen ajrore dhe ndihmën për sektorin energjetik.
“Nuk ka të bëjë vetëm me raketat”, tha Zelensky. “Ka të bëjë edhe me LNG-në [gazin natyror të lëngshëm]… dhe ka të bëjë edhe me hapat e çtensionimit”.
Ai tha se qëllimi i masave të mundshme është që të gjenden hapa para ose gjatë dimrit që mund t’i afrojnë palët drejt paqes.
Zelensky: Putin po mbështetet te dimri
Presidenti ukrainas tha se beson se Putin po llogarit në kushtet e dimrit dhe sulmet ndaj infrastrukturës ukrainase për ta detyruar Kievin të bëjë lëshime të tjera.
“Rusia me të vërtetë mendon se ky dimër mund t’i ndihmojë ata të na thyejnë”, tha Zelensky.
Sipas tij, Moska shpreson që një ofensivë e madhe dimërore dhe sulmet ndaj infrastrukturës të shkaktojnë një “goditje të fortë”, pas së cilës Ukraina do të ishte më e gatshme për kompromis.
Zelensky këmbënguli se Ukraina ka bërë tashmë të gjitha kompromiset që mundet dhe se çdo proces diplomatik do të kërkonte garanci sigurie dhe një paketë mbështetjeje ekonomike.
Paralajmërimi për Rusinë
Zelensky tha se edhe Rusia përballet me rreziqe gjatë muajve të dimrit dhe se Ukraina ka mundësi të ushtrojë presion ekonomik ndaj Moskës.
“Kur ata sulmuan energjinë tonë elektrike, ne bllokuam mundësinë e tyre për të shitur naftë dhe gaz”, tha ai.
Ai paralajmëroi gjithashtu se ndërprerjet në eksportet bujqësore mund të ndikojnë në rritjen e çmimeve globale të ushqimeve dhe të krijojnë pasiguri ushqimore.
Shtatori dhe tetori, periudhë për diplomaci
Zelensky tha se Ukraina dëshiron të shfrytëzojë muajt shtator dhe tetor për të rinisur procesin diplomatik.
Ai përmendi edhe Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork si një mundësi për bisedime të mëtejshme mes SHBA-së dhe Ukrainës.
Sipas tij, ekziston gjithashtu mundësia për një tjetër raund negociatash trepalëshe mes SHBA-së, Ukrainës dhe Rusisë, megjithëse ende nuk është marrë ndonjë vendim përfundimtar.
“Kemi këtë shtator, tetor për të gjetur ndonjë mënyrë për të folur. Pa dialog… nuk do të kemi [një] rezultat”, tha Zelensky.
Ai shtoi se beson se presidenti Trump mund të gjejë një mënyrë për të nisur një proces real negociatash përpara dimrit.
Zelensky kërkon presion të mëtejshëm ndaj Moskës
Presidenti ukrainas theksoi se Ukraina duhet të mbetet ushtarakisht e fortë gjatë gjithë procesit diplomatik.
Ai argumentoi se Kievi është aktualisht në një pozitë më të mirë në fushën e betejës sesa më parë, pavarësisht mungesave në mbrojtjen ajrore dhe sulmeve të vazhdueshme ruse me dronë dhe raketa.
Zelensky bëri gjithashtu thirrje për sanksione të reja amerikane ndaj Rusisë, duke i konsideruar ato një instrument të rëndësishëm presioni në çdo proces negociues.
“Putini ka nevojë për para”, tha Zelensky. “Putini do para për të vazhduar luftën.”
Sipas presidentit ukrainas, presioni ekonomik dhe mbështetja ushtarake do të mbeten faktorë të rëndësishëm, ndërsa SHBA-ja dhe partnerët e saj përpiqen të rikthejnë procesin diplomatik dhe të shmangin një përshkallëzim të madh gjatë dimrit.