Bashkimi Evropian po shqyrton mundësinë që shtetet e reja anëtare të mos e kenë menjëherë të drejtën e vetos, në përpjekje për ta bërë procesin e zgjerimit më të pranueshëm politikisht dhe për të shmangur bllokimin e vendimmarrjes në të ardhmen.
Sipas raportimit të gazetës The Guardian, planet që po diskutohen në Komisionin Evropian parashikojnë që vendet kandidate, si Moldavia dhe shtetet e Ballkanit Perëndimor, pas anëtarësimit të mos marrin automatikisht të drejtën e vetos për çështje të politikës së jashtme dhe fusha të tjera që kërkojnë unanimitet, siç është taksimi.
Ideja lidhet veçanërisht me Malin e Zi, i cili konsiderohet kandidati më i avancuar mes nëntë vendeve zyrtare që synojnë anëtarësimin në BE. Shteti me rreth 624 mijë banorë synon të bëhet anëtari i 28-të i Bashkimit Evropian deri në vitin 2028.
Sipas katër burimeve evropiane të cituara nga media britanike, zyrtarët e BE-së po shqyrtojnë mekanizma mbrojtës për të shmangur situatat ku një shtet i vetëm mund të bllokojë vendimmarrjet strategjike të unionit.
Debati është forcuar pas përvojës me Hungarinë, ku qeveria e mëparshme e udhëhequr nga Viktor Orbán bllokoi disa vendime të rëndësishme të BE-së, përfshirë një paketë financiare prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën.
Sipas raportit, kufizimi i përkohshëm i së drejtës së vetos mund të përfshihet fillimisht në traktatin e anëtarësimit të Malit të Zi dhe më pas të përdoret si model edhe për vendet e tjera kandidate.
Burime evropiane theksojnë se masa do të kishte karakter të përkohshëm, me qëllim që të shmanget krijimi i anëtarëve “të klasës së dytë” brenda BE-së.
Ndërkohë, kancelari gjerman Friedrich Merz u ka kërkuar liderëve evropianë të shqyrtojnë “zgjidhje inovative” për përshpejtimin e zgjerimit, duke e cilësuar atë si një “domosdoshmëri gjeopolitike”.
Në të njëjtën kohë, Bashkimi Evropian po kërkon mënyra për të balancuar zgjerimin me funksionalitetin institucional, ndërsa shqetësimet janë rritur se një union me më shumë se 35 shtete mund të përballet me vështirësi serioze në vendimmarrje pa reforma të reja.
Komisioni Evropian ka deklaruar më herët se synon pranimin e anëtarëve të rinj deri në vitin 2030, me Malin e Zi dhe Shqipërinë që konsiderohen ndër vendet më të avancuara në procesin e integrimit.
