Rajoni i Mesdheut po përjeton një zgjerim të madh të projekteve të energjisë së rinovueshme, me më shumë se 552 gigavat (GW) kapacitet të energjisë diellore dhe të erës të njoftuar ose aktualisht në zhvillim.
Sipas një analize të bazuar në të dhënat e Global Integrated Power Tracker, këto projekte përfaqësojnë investime prej rreth 792 miliardë dollarësh, ose afërsisht 682 miliardë euro.
Kapaciteti i planifikuar i energjisë së pastër në Mesdhe është më i madh se i gjithë kapaciteti i gjenerimit të energjisë që Shtetet e Bashkuara kanë aktualisht të planifikuar, i cili vlerësohet në rreth 548.3 GW.
Pothuajse dy të tretat e projekteve të energjisë diellore dhe të erës në zhvillim në rajon, rreth 361.3 GW, synojnë të jenë funksionale komercialisht deri në vitin 2030.
Nëse këto objektiva realizohen, kapaciteti operativ i energjisë diellore dhe të erës në Mesdhe pritet të rritet me rreth 43 për qind dhe të përbëjë afërsisht një të tretën e përzierjes energjetike të rajonit.
Një raport i Global Energy Monitor vlerëson se kapaciteti aktual në zhvillim ende nuk mjafton për të përmbushur të gjitha objektivat rajonale për energjinë e pastër. Megjithatë, raporti thekson se qeveritë e vendeve të Mesdheut kanë ndërmarrë politika dhe programe ambicioze për tranzicionin energjetik.
Spanja në krye të tranzicionit
Spanja po konsolidohet si një nga lideret kryesore të tranzicionit drejt energjisë së rinovueshme në Evropë. Ajo kryeson në projektet e energjisë diellore në shkallë të gjerë me 108.8 GW dhe renditet e treta për energjinë e erës, me 56.6 GW.
Vitin e kaluar, rreth 75 për qind e energjisë elektrike të prodhuar në Spanjë erdhi nga burime të pastra.
Sipas analizës, zgjerimi i energjisë së rinovueshme ka ndihmuar gjithashtu në uljen e ndikimit të prodhimit nga lëndët djegëse fosile në çmimin e energjisë elektrike. Që nga viti 2019, ky ndikim është ulur me rreth 75 për qind.
Investimet në energjinë diellore dhe të erës po sjellin përfitime edhe për konsumatorët, me një familje mesatare që mund të kursejë rreth 10 euro në muaj në faturën e energjisë elektrike, sipas të dhënave të cituara në raport.
“Spanja ka thyer lidhjen shkatërruese midis çmimeve të energjisë dhe lëndëve djegëse fosile të paqëndrueshme, diçka që fqinjët e saj evropianë mezi presin ta bëjnë”, tha Chris Rosslowe, analist i lartë në organizatën Ember.
Ai paralajmëroi megjithatë se Spanja mund të rikthehet drejt një varësie më të madhe nga gazi për shkak të shqetësimeve për sigurinë e furnizimit me energji pas ndërprerjeve të energjisë.
Sipas tij, investimet në rrjetet elektrike dhe bateritë e magazinimit do të jenë vendimtare për të reduktuar varësinë nga lëndët djegëse fosile.
Egjipti dhe vendet e tjera po rrisin investimet
Egjipti po shfaqet si një tjetër qendër e rëndësishme e zhvillimit të energjisë së rinovueshme në Mesdheun jugor, me pothuajse 100 GW projekte diellore dhe të erës në zhvillim.
Një pjesë e konsiderueshme e këtyre investimeve lidhet me prodhimin e hidrogjenit të gjelbër. Sipas raportit, rreth 37.7 GW kapacitet i energjisë së rinovueshme në zhvillim është i lidhur drejtpërdrejt me aplikimet e hidrogjenit të gjelbër.
Pas Egjiptit, ndër vendet me kapacitete të konsiderueshme të projekteve të reja përmenden Greqia, Italia, Maroku, Franca dhe Sahara Perëndimore.
“Vendet në të gjithë Mesdheun nuk po fillojnë nga e para në tranzicionin energjetik”, tha Hailey Deres, studiuese e lartë në Global Energy Monitor.
Sipas saj, samiti i klimës COP31 në Antalya paraqet një mundësi për të treguar progresin e bërë deri tani dhe për të ndërtuar mbi investimet ekzistuese.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se realizimi i projekteve të planifikuara do të varet nga kapaciteti i rrjeteve elektrike për të përballuar prodhimin e ri.
Modernizimi i rrjeteve, zhvillimi i sistemeve të magazinimit të energjisë dhe ndërtimi i infrastrukturës së nevojshme do të jenë faktorët kryesorë që do të përcaktojnë se sa nga 552 GW kapaciteti i planifikuar do të realizohet në praktikë.
Nëse këto projekte përmbushin objektivat e tyre, Mesdheu mund të shndërrohet në një nga qendrat më të mëdha të prodhimit të energjisë së rinovueshme, duke ndryshuar ndjeshëm mënyrën se si rajoni prodhon dhe konsumon energji.