Ndërsa incidentet që i atribuohen Rusisë po shtohen në Evropë, vendet e NATO-s po përballen me presion në rritje për një përgjigje më të fortë, por deri tani kanë shmangur hapa të menjëhershëm që mund të çojnë në përshkallëzim të drejtpërdrejtë me Moskën.
Sipas diplomatëve të NATO-s, vendet evropiane po shqyrtojnë disa mundësi, përfshirë një debat mbi atë nëse një seri sulmesh hibride mund të arrijë pragun për aktivizimin e Nenit 5 të Aleancës, përmirësimin e koordinimit në reagimin ndaj incidenteve dhe forcimin e mbrojtjes së infrastrukturës kritike.
Megjithatë, deri më tani, kryeqytetet evropiane po tregohen të kujdesshme, kryesisht për shkak të frikës se një përgjigje e drejtpërdrejtë mund të shkaktojë një përshkallëzim më të gjerë dhe potencialisht një konflikt të hapur me Rusinë.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka paralajmëruar Moskën se Aleanca ka mundësi për t’u përgjigjur ndaj veprimeve të tilla.
“Ne kemi të gjitha mundësitë e reagimit. Disa prej tyre do të jenë publike, disa jo”, ka deklaruar Rutte, duke shtuar se NATO do të vazhdojë edhe mbështetjen për Ukrainën.
Rriten shqetësimet për sulmet hibride
Në Evropë është rritur shqetësimi për sabotimet, sulmet kibernetike dhe incidente të tjera që mbeten nën pragun e një lufte konvencionale.
Gjatë fundjavës, një dron rus goditi një tren pranë kufirit polako-ukrainas, ndërsa autoritetet bullgare kanë nisur hetime pas dy shpërthimeve në zona të magazinimit të armëve në vend.
Një diplomat i lartë i NATO-s tha se presioni po rritet, veçanërisht pas zhvillimeve pranë kufirit polak, por se strategjia aktuale mbetet të ruhet qetësia dhe të vazhdohet mbështetja për Ukrainën.
Zyrtarë evropianë të sigurisë paralajmërojnë se, megjithëse deri tani incidente më serioze janë parandaluar, nuk mund të përjashtohet mundësia e një sulmi të suksesshëm që mund të shkaktojë viktima.
Deputetja gjermane dhe kryetarja e Komitetit të Mbrojtjes të Parlamentit Evropian, Marie-Agnes Strack-Zimmermann, ka kritikuar atë që e konsideron si reagim tepër të kujdesshëm të Evropës.
“Vladimir Putin nuk ndalet kurrë, ai gjithmonë po afrohet. Ne duhet të tregojmë se jemi të gatshëm të kundërsulmojmë”, ka deklaruar ajo.
NATO shqyrton debatin për Nenin 5
Brenda NATO-s ende nuk janë hartuar zyrtarisht plane të reja për t’iu përgjigjur valës së incidenteve hibride. Megjithatë, disa aleatë po diskutojnë joformalisht nëse një grumbullim i sulmeve nën-konvencionale mund të konsiderohet mjaftueshëm serioz për të aktivizuar Nenin 5, i cili përcakton parimin e mbrojtjes kolektive.
Diplomatët thonë se një debat i tillë do të mund t’i dërgonte Rusisë një sinjal të qartë se NATO e konsideron seriozisht kërcënimin dhe është e gatshme të reagojë. Megjithatë, për këtë çështje ende nuk ka konsensus brenda Aleancës.
Debati është veçanërisht i ndjeshëm për shkak të pasigurive rreth angazhimit të Shteteve të Bashkuara ndaj NATO-s dhe mbrojtjes kolektive.
Përveç kësaj, vendet anëtare po diskutojnë mënyra për t’i atribuuar më shpejt dhe në mënyrë të koordinuar sulmet e dyshuara ndaj Rusisë, si dhe forcimin e mbrojtjes së infrastrukturës kritike, përfshirë spitalet dhe objektet e tjera civile.
BE-ja përballet me mungesë uniteti
Edhe Bashkimi Evropian po shqyrton masa të reja, por deri tani nuk ka shenja për një përgjigje të menjëhershme dhe të përbashkët.
Mbrojtja dhe siguria pritet të jenë ndër temat kryesore të fjalimit vjetor të Presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, këtë javë. Në fokus pritet të jenë kërcënimet hibride dhe strategjia e sigurisë së BE-së, e cila pritet të prezantohet në javët e ardhshme.
Shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, po përgatit ndërkohë masa të reja sanksionuese ndaj rreth 1,600 subjekteve. Megjithatë, këto masa ishin propozuar para incidenteve të fundit.
Parlamenti Evropian pritet gjithashtu të miratojë një rezolutë jo-detyruese që e cilëson Rusinë si “kërcënimin më të rëndë hibrid” me të cilin përballet Bashkimi Evropian dhe shtetet e tij anëtare.
Por mungesa e unitetit u shfaq edhe të hënën, kur kryeqytetet e BE-së dështuan të zgjasin sanksionet ndaj rreth 3,000 individëve dhe kompanive ruse.
Ish-ministri i Jashtëm i Lituanisë, Gabrielius Landsbergis, ka kërkuar një reagim shumë më të fortë nga Brukseli, duke përfshirë masa kundër flotës ruse në hije, rritjen e kapaciteteve të Ukrainës për prodhimin e dronëve dhe përdorimin e mjeteve kibernetike.
“Ne fshihemi pas fjalës ‘hibrid’ duke shpresuar se ajo do të na mbrojë nga çdo kundërveprim”, ka deklaruar Landsbergis, duke paralajmëruar se mosveprimi mund ta inkurajojë Moskën të përshkallëzojë më tej situatën.
