Tensionet në Detin e Kuq po afrojnë më shumë Egjiptin dhe Arabinë Saudite, ndërsa avancimi i Huthëve në brigjet e Jemenit dhe kërcënimet ndaj transportit detar kanë rritur shqetësimet për sigurinë e rajonit. Analistët thonë se Kajro mund të jetë i gatshëm të ndihmojë Riadin, por pa u përfshirë drejtpërdrejt në një luftë në Jemen.
Takimi i fundit mes Princit të Kurorës saudite Mohammed bin Salman dhe Presidentit egjiptian Abdel Fattah el-Sisi, i zhvilluar këtë javë në Kajro, erdhi në një moment veçanërisht të ndjeshëm për të dyja vendet.
Vetëm disa ditë para takimit, rebelët Huthi, të mbështetur nga Irani, kishin fituar kontroll të konsiderueshëm mbi pjesë të bregdetit të Detit të Kuq në Jemen dhe mbi zonën pranë Bab al-Mandeb, një nga pikat më strategjike të transportit detar në botë.
Zhvillimet u pasuan nga një fushatë ajrore saudite në Jemen dhe sulme të përsëritura të Huthëve ndaj infrastrukturës energjetike të Arabisë Saudite.
Për Riadin, siguria e Detit të Kuq është bërë një çështje gjithnjë e më e rëndësishme, ndërsa për Egjiptin ajo lidhet drejtpërdrejt me interesat ekonomike të vendit, pasi trafiku përmes Detit të Kuq është jetik për funksionimin dhe të ardhurat e Kanalit të Suezit.
Kajro sheh një hapësirë të përbashkët sigurie
Abdel Monem Said, anëtar i Senatit egjiptian dhe i afërt me qarqet vendimmarrëse në Kajro, tha se vizita e Mohammed bin Salman kishte dimensione politike, ekonomike, strategjike dhe ushtarake.
Sipas tij, përshkallëzimi i konfliktit rajonal dhe aktiviteti i Huthëve përbëjnë një kërcënim të drejtpërdrejtë për ekonominë egjiptiane dhe Kanalin e Suezit.
Said theksoi nevojën për një koordinim më të madh strategjik dhe ushtarak mes Egjiptit dhe Arabisë Saudite, me qëllim krijimin e një pengese ndaj grupeve të mbështetura nga Irani në rajon.
Edhe Andreas Krieg, lektor i lartë në King’s College London, thotë se Kajro po e sheh gjithnjë e më shumë zonën nga Kanali i Suezit deri te Bab al-Mandeb si një hapësirë të përbashkët sigurie.
“Unë mendoj se Kajro tani ka një interes shumë të fortë në bashkëpunim thelbësor me Arabinë Saudite për sigurinë e Detit të Kuq”, tha Krieg për Al Jazeera.
Sipas tij, nëse Bab al-Mandeb bëhet i pasigurt, Egjipti rrezikon humbje të konsiderueshme në transportin detar, të ardhurat në valutë dhe ndikimin strategjik.
Sa larg mund të shkojë Egjipti?
Megjithëse të dyja palët nuk kanë bërë publike detaje për një marrëveshje të re ushtarake, Egjipti është tashmë pjesë e një koalicioni të udhëhequr nga Arabia Saudite për sigurinë detare në Detin e Kuq.
Koalicioni, i krijuar në gusht, ka karakter të deklaruar mbrojtës dhe deri tani nuk ka ndërmarrë veprime ushtarake kundër Huthëve.
Analisti Andreas Krieg parashikon se bashkëpunimi mes Egjiptit dhe Arabisë Saudite mund të përfshijë shkëmbimin e inteligjencës, mbikëqyrjen detare, mbrojtjen e anijeve tregtare dhe koordinimin më të madh ushtarak në Detin e Kuq.
Megjithatë, sipas tij, ekziston një kufi i qartë për përfshirjen egjiptiane në territorin e Jemenit.
“Preferenca egjiptiane do të jetë mbrojtja e sistemit detar pa u bërë përgjegjëse për Jemenin”, tha Krieg.
Kjo qasje lidhet edhe me përvojën historike të Egjiptit. Në vitet 1960, presidenti i atëhershëm egjiptian Gamal Abdel Nasser dërgoi dhjetëra mijëra trupa në Luftën Civile të Jemenit të Veriut. Ndërhyrja ishte e gjatë dhe e kushtueshme, ndërsa solli humbje të mëdha.
“Jemeni i mësoi Egjiptit se një ndërhyrje në dukje e kufizuar mund të bëhet një kurth strategjik shumë shpejt”, tha Krieg.
Një afrim më i gjerë mes Kajros dhe Riadit
Analistët e shohin afrimin e fundit si pjesë të një bashkëpunimi më të gjerë mes dy vendeve për çështjet rajonale.
Mohamed Salah Abu Hemila, kryetar i Komitetit të Çështjeve Arabe në Dhomën e Përfaqësuesve të Egjiptit, tha se vizita e princit të kurorës mund të çojë në një plan të ri bashkëpunimi politik dhe strategjik.
Sipas tij, marrëdhëniet mes dy vendeve mund të shërbejnë si bazë për një bashkëpunim më të koordinuar arab në çështje si siguria e Detit të Kuq, liria e lundrimit, Palestina, Jemeni, Libia dhe Sudani.
Edhe deklarata e presidencës egjiptiane pas takimit theksoi lidhjen mes sigurisë së Egjiptit dhe sigurisë së vendeve të Gjirit.
Arabia Saudite kërkon rol më të madh rajonal
Tarek Fahmy, profesor i marrëdhënieve ndërkombëtare në Universitetin e Kajros, tha se Arabia Saudite po vepron gjithnjë e më shumë brenda një kuadri arab.
Sipas tij, kjo lidhet edhe me pritshmëritë e Riadit për mbështetje më të madhe ushtarake amerikane kundër Huthëve. Raportime të cituara nga Al Jazeera thonë se Arabia Saudite i ka kërkuar administratës Trump ndihmë ushtarake, por kjo kërkesë është refuzuar. As Riadi dhe as Uashingtoni nuk i kanë konfirmuar zyrtarisht këto raportime.
Në këtë situatë, Arabia Saudite po kërkon të forcojë bashkëpunimin me vendet arabe, veçanërisht me Egjiptin.
Egjipti përballë rivalitetit Arabinë Saudite–Emirate të Bashkuara Arabe
Afrimi me Arabinë Saudite e vendos Egjiptin përballë një tjetër sfide: marrëdhënieve të tij me Emiratet e Bashkuara Arabe.
Kajro dhe Riadi kanë qenë gjithnjë e më të afërt në qëndrimet e tyre për Sudanin, Jemenin dhe çështje të tjera rajonale, ndërsa Abu Dhabi ka ndjekur në disa raste politika të ndryshme.
Emiratet janë përballur me akuza për mbështetjen e Forcave të Mbështetjes së Shpejtë, RSF, në Sudan. Emiratet i kanë mohuar akuzat për ofrimin e mbështetjes ushtarake, logjistike, financiare apo politike për grupin.
Egjipti, ndërkohë, ka mbështetur autoritetet e Sudanit në përpjekjet për të rikthyer kontrollin shtetëror.
Megjithatë, marrëdhënia me Emiratet ka edhe një dimension të fuqishëm ekonomik. Abu Dhabi është një nga investitorët më të mëdhenj në ekonominë egjiptiane.
“Egjipti nuk dëshiron të zgjedhë midis Arabisë Saudite dhe Emirateve të Bashkuara Arabe”, thotë Andreas Krieg.
Sipas tij, Kajro mund të ndjekë një politikë të ndarë sipas fushave: bashkëpunim më të madh të sigurisë me Riadin, ndërsa ruan marrëdhëniet ekonomike me Abu Dhabin.
Deti i Kuq, pika kryesore e përplasjes
Për Egjiptin dhe Arabinë Saudite, siguria e Detit të Kuq po bëhet gjithnjë e më shumë një interes i përbashkët.
Për Riadin, bëhet fjalë për mbrojtjen e infrastrukturës energjetike, porteve dhe eksporteve të naftës. Për Kajron, siguria e kësaj rruge lidhet drejtpërdrejt me funksionimin e Kanalit të Suezit dhe të ardhurat që siguron ai.
Kjo e bën bashkëpunimin mes dy vendeve më të mundshëm në fushat e inteligjencës, sigurisë detare, mbrojtjes së anijeve dhe koordinimit ushtarak, ndërsa përfshirja e drejtpërdrejtë e trupave egjiptiane në Jemen mbetet një hap shumë më i ndjeshëm.Burimi: www.aljazeera.com
