Një ligj i ri grek për projektet e energjisë së rinovueshme ka rikthyer përplasjen diplomatike mes Turqisë dhe Greqisë për Detin Egje. Ankaraja kundërshton zbatimin e kuadrit të ri në disa zona, ndërsa Athina këmbëngul se sovraniteti mbi ishujt grekë është i përcaktuar nga traktatet ndërkombëtare dhe nuk mund të negociohet.
Përplasja e radhës mes dy vendeve nisi pas miratimit nga Greqia të një kuadri të ri ligjor për ndërtimin e projekteve të energjisë së rinovueshme dhe impianteve të ruajtjes së energjisë, përfshirë projekte në ishujt e Egjeut.
Ankara: Duhet të shmangen veprimet e njëanshme
Ministria e Jashtme e Turqisë reagoi duke argumentuar se në dete të mbyllura ose gjysmë të mbyllura, si Egjeu dhe Mesdheu, duhet të shmangen veprimet e njëanshme.
Ministria turke e Mbrojtjes shkoi më tej, duke pretenduar se plani grek përfshin zona për të cilat, sipas Ankarasë, sovraniteti nuk i është transferuar Greqisë përmes marrëveshjeve ndërkombëtare.
Turqia deklaroi se do të vazhdojë të mbrojë të drejtat dhe interesat e saj në Egje.
Athina: Sovraniteti grek nuk negociohet
Greqia i cilësoi pretendimet turke si “të pabazuara dhe krejtësisht të papranueshme”.
Ministria e Jashtme greke deklaroi se sovraniteti i Greqisë është përcaktuar nga traktatet ndërkombëtare dhe nuk mund të vihet në diskutim.
Athina argumenton se çdo qasje që kundërshton këtë realitet është në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare dhe do të marrë përgjigjen e saj.
Debati shkon përtej energjisë
Përplasja nuk lidhet vetëm me projektet e energjisë së rinovueshme. Në qendër të mosmarrëveshjes janë edhe zonat detare, kufijtë detarë dhe statusi i ishujve të Egjeut.
Greqia ka kundërshtuar gjithashtu vendimin e Turqisë për shpalljen e dy parqeve detare: një në Egjeun verior, mes Lemnos dhe Samothrakisë, dhe një tjetër në Mesdheun Lindor, që përfshin Kastellorizon.
Athina pretendon se këto iniciativa pasqyrojnë qëndrimin turk se kufijtë detarë duhet të përcaktohen kryesisht mbi bazën e brigjeve kontinentale, duke kufizuar efektin juridik të ishujve grekë në përcaktimin e zonave detare.
Në veçanti, Greqia shqetësohet për ndikimin që kjo qasje mund të ketë mbi përcaktimin e Zonës Ekskluzive Ekonomike (ZEE) dhe shelfit kontinental.
Një konflikt i vjetër me një dimension të ri
Në thelb, debati i fundit është një kapitull tjetër i mosmarrëveshjes së gjatë greko-turke për Egjeun.
Energjia e rinovueshme, parqet detare dhe projektet ekonomike po shndërrohen tashmë në çështje me dimension gjeopolitik, sepse çdo projekt në det mund të prekë pretendimet mbi juridiksionin dhe zonat detare.
Athina thotë se është e gatshme për dialog dhe marrëdhënie të fqinjësisë së mirë, por e kufizon objektin e diskutimit kryesisht te përcaktimi i shelfit kontinental dhe ZEE-së.
Sipas qëndrimit grek, sovraniteti mbi ishujt e Egjeut nuk është objekt negocimi.
Kjo e bën konfliktin aktual më shumë sesa një debat mbi energjinë: ai është një përplasje mbi mënyrën se si do të interpretohen të drejtat detare dhe juridiksioni në një nga hapësirat më strategjike të Mesdheut Lindor.
