Më 22 shtator nis debati i përgjithshëm i Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, ku 193 shtetet anëtare ftohen të paraqesin qëndrimet e tyre para forumit më të madh diplomatik të OKB-së.
Të martën, rreth 130 krerë shtetesh dhe qeverish pritet të ngjiten në podium në Nju Jork, me rastin e hapjes së debatit të përgjithshëm të nivelit të lartë të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së.
Debati i përgjithshëm është ngjarja kryesore e sesionit vjetor të Asamblesë, i cili nisi më 8 shtator, kur Khalilur Rahman i Bangladeshit mori detyrën si president i Asamblesë së Përgjithshme.
Kur mbahet Asambleja e Përgjithshme e OKB-së?
Debati i përgjithshëm nis më 22 shtator dhe vazhdon deri më 26 shtator. Punimet rifillojnë më 28 shtator, pasi të dielën nuk zhvillohen seanca.
Seancat zhvillohen në dy intervale gjatë ditës:
- 09:00–14:45, sipas orës lokale të Nju Jorkut;
- 15:00–21:00, sipas orës lokale.
Deklaratat kanë një kufi vullnetar prej 15 minutash, megjithëse në praktikë disa prej tyre zgjasin më shumë. Seancat vazhdojnë derisa të kenë përfunduar të gjithë folësit e planifikuar.
Kush flet dhe kur?
Seanca hapet me Sekretarin e Përgjithshëm të OKB-së, António Guterres, i cili prezanton raportin e tij vjetor. Sipas materialit, Guterres pritet të mbajë gjithashtu fjalimin e tij të fundit në këtë cilësi, pasi mandati i tij përfundon më 31 dhjetor.
Pas tij flet Presidenti i Asamblesë së Përgjithshme, Khalilur Rahman, i cili hap zyrtarisht debatin.
Sipas traditës, Brazili është shteti i parë që flet në debatin e përgjithshëm. Kjo praktikë daton nga viti 1955, kur Brazili u ofrua vullnetarisht për të hapur debatin.
Shtetet e Bashkuara, si vendi pritës, zakonisht flasin të dytat. Presidenti Donald Trump pritet të mbajë fjalimin pas Brazilit, të martën në mëngjes.
Për shtetet e tjera, rendi i fjalimeve përcaktohet duke marrë parasysh nivelin e përfaqësimit, preferencat e shprehura dhe balancën gjeografike.
Selia e Shenjtë, Shteti i Palestinës dhe Bashkimi Evropian janë gjithashtu të ftuar të marrin pjesë në punimet e Asamblesë së Përgjithshme.
Ku zhvillohet Asambleja e Përgjithshme?
Punimet zhvillohen në selinë e Kombeve të Bashkuara në Nju Jork, përgjatë lumit East në Manhattan.
Kompleksi u ndërtua ndërmjet viteve 1949 dhe 1952 dhe është në pronësi të OKB-së. Selia konsiderohet territor ndërkombëtar dhe shërben si një nga qendrat kryesore të diplomacisë botërore.
Asambleja e Përgjithshme nuk është mbajtur gjithmonë në Nju Jork. Gjashtë sesionet e para u zhvilluan në qytete të ndryshme, përfshirë Londrën dhe Parisin. Që nga viti 1952, pothuajse të gjitha sesionet janë zhvilluar në selinë e OKB-së në Nju Jork.
Çfarë pritet të jetë në fokus?
Asambleja e 81-të e OKB-së zhvillohet nën temën:
“Rivendosja e besimit, menaxhimi i transformimit: një Kombe e Bashkuar që ofron për të gjithë”.
Përveç fjalimeve të liderëve botërorë, janë planifikuar edhe takime të nivelit të lartë për një sërë çështjesh ndërkombëtare.
Në agjendë janë:
- veprimi klimatik dhe një tranzicion i drejtë;
- 40-vjetori i Deklaratës mbi të Drejtën për Zhvillim;
- rritja e nivelit të detit;
- përgatitja për pandemi;
- 25-vjetori i Deklaratës së Durbanit kundër racizmit;
- eliminimi i armëve bërthamore.
Në qendër të shumë fjalimeve pritet të jenë edhe luftërat në Lindjen e Mesme dhe Ukrainë, inteligjenca artificiale dhe sfidat financiare të OKB-së.
Një tjetër çështje që pritet të ndiqet nga afër është gara për pasuesin e António Guterresit.
Kush garon për sekretar të përgjithshëm të OKB-së?
Asambleja e Përgjithshme e emëron zyrtarisht sekretarin e përgjithshëm, por fillimisht Këshilli i Sigurimit i OKB-së duhet të rekomandojë një kandidat.
Mandati i dytë dhe i fundit i Guterresit përfundon më 31 dhjetor.
Sipas materialit, në garë janë shtatë kandidatë:
- Rebeca Grynspan – Kosta Rikë, sekretare e përgjithshme e UNCTAD;
- Carolyn Rodrigues-Birkett – Guajanë, përfaqësuese e përhershme e Guajanës në OKB;
- Ivonne Baki – Ekuador, diplomate dhe ish-ministre e tregtisë së jashtme;
- Maria Fernanda Espinosa – Ekuador, ish-presidente e Asamblesë së Përgjithshme dhe ish-ministre e jashtme;
- Rafael Grossi – Argjentinë, drejtor i përgjithshëm i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike;
- Macky Sall – Senegal, ish-president i Senegalit;
- Olara Otunnu – Ugandë, ish-ministër i jashtëm dhe ish-nënsekretar i përgjithshëm i OKB-së.
Ish-presidentja e Kilit, Michelle Bachelet, është tërhequr nga gara pas votimit të fundit joformal në Këshillin e Sigurimit.
Këshilli i Sigurimit duhet të dakordojë një kandidat pa veto nga pesë anëtarët e përhershëm përpara se kandidatura t’i rekomandohet Asamblesë së Përgjithshme.
Si funksionon Asambleja e Përgjithshme?
OKB-ja u krijua pas Luftës së Dytë Botërore dhe nga 51 shtete themeluese në vitin 1945 është zgjeruar në 193 shtete anëtare.
Palestina dhe Selia e Shenjtë kanë statusin e shteteve vëzhguese joanëtare.
Në Asamblenë e Përgjithshme, secili shtet anëtar ka një votë. Rezolutat e Asamblesë në përgjithësi kanë karakter rekomandues dhe nuk janë juridikisht detyruese.
Kjo e dallon Asamblenë e Përgjithshme nga Këshilli i Sigurimit, i cili ka 15 anëtarë dhe ku pesë anëtarët e përhershëm kanë të drejtë vetoje. Vendimet e Këshillit të Sigurimit, në raste të caktuara, mund të jenë juridikisht detyruese.
Asambleja e Përgjithshme mbetet kështu një nga forumet kryesore ku shtetet e botës paraqesin qëndrimet e tyre dhe diskutojnë çështjet më të rëndësishme ndërkombëtare.
